Dự án Hồ Sen chậm tiến độ: triệu chứng của một điểm nghẽn lớn hơn
Tình trạng chậm tiến độ dự án Hồ Sen Hải Phòng – một dự án cải tạo hồ và không gian công cộng tại phường Lê Chân với tổng mức đầu tư 60 tỉ đồng, kế hoạch thực hiện từ năm 2024 đến 2025 – là ví dụ điển hình cho điểm nghẽn trong đầu tư công Hải Phòng, nơi thủ tục điều chỉnh, chuyển giao chủ đầu tư và phản ánh người dân đan xen, khiến nguồn vốn khó phát huy vai trò động lực tăng trưởng kinh tế. Điểm đáng bàn không chỉ là việc dự án Hồ Sen đã quá hạn thời gian thực hiện nhưng khối lượng mới đạt khoảng 70% tổng khối lượng công việc, mà là cách hệ thống quản lý phản ứng trước một dự án chậm tiến độ. Ngày 1.2.2026, UBND phường Lê Chân tiếp nhận nhiệm vụ chủ đầu tư từ Ban Quản lý dự án khu vực Lê Chân, trong bối cảnh thời gian thực hiện theo quyết định đã kết thúc từ 31.12.2025 và nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật chưa triển khai do vướng mặt bằng vỉa hè quanh hồ. Điều này cho thấy tư duy “chạy theo” tiến độ, thay vì thiết kế chuỗi công việc đồng bộ ngay từ đầu.
Vì sao Hồ Sen bị chậm: không chỉ do thủ tục mà còn do lắng nghe cộng đồng
Nếu nhìn vào dòng thời gian của dự án Hồ Sen, có thể thấy một sự chồng chéo giữa kỹ thuật, pháp lý và yêu cầu cộng đồng. Sau khi tiếp nhận dự án, UBND phường Lê Chân nhận được đơn kiến nghị của các hộ dân xung quanh khu vực thi công ngày 30.3.2026, đề nghị mở rộng đường quanh hồ để bảo đảm hai ô tô tránh nhau theo đúng hiện trạng đường cũ. Đây là một yêu cầu hợp lý, nhưng nó cho thấy phương án thiết kế ban đầu chưa đủ đối thoại với người dân. Việc phải điều chỉnh thời gian thực hiện dự án từ 2024–2025 sang 2024–2026 và tăng bề rộng lòng đường trung bình từ 3,5m lên 4,5m là bước đi cần thiết, song cũng là bằng chứng rằng khâu chuẩn bị đang đi sau thực tế sử dụng đô thị. Từ 14.4 đến 10.9.2026, hàng loạt văn bản báo cáo, xin chủ trương, thẩm định quy hoạch tổng mặt bằng và báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh được ban hành. Mạch giấy tờ kéo dài này là một phần nguyên nhân khiến chậm tiến độ dự án, làm chậm khả năng giải ngân vốn đầu tư công liên quan.
Giải phóng mặt bằng: từ bài học Hồ Sen đến chiến lược đầu tư công toàn thành phố
Hồ Sen bị chậm tiến độ trong khi nhiều dự án khác ở Đồ Sơn, Nam Đồ Sơn, Kiến Hải lại tăng tốc, cho thấy công tác giải phóng mặt bằng là đường ranh giữa dự án tắc và dự án thông. Thành phố đã xác định giải phóng mặt bằng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để khơi thông nguồn vốn đầu tư và tạo động lực tăng trưởng kinh tế. Năm 2026, yêu cầu đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công Hải Phòng được gắn trực tiếp với tiến độ giải phóng mặt bằng, với mục tiêu giải ngân 36.956 tỉ đồng vào cuối năm, đạt trên 100% kế hoạch được giao. Cách làm ở phường Nam Đồ Sơn là một câu trả lời thực tế: chỉ sau 2,5 tháng kể từ khi dự án khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng được phê duyệt cuối tháng 6.2026, địa phương hoàn thành kiểm kê và chi trả bồi thường cho 73/78 hộ với hơn 34 tỉ đồng, tương ứng 90% diện tích cần giải phóng. Tinh thần ở Đồ Sơn cũng tương tự khi người đứng đầu liên tục đối thoại, đẩy nhanh kiểm kê và phương án bồi thường, giúp 68 hộ và 6 tổ chức có phương án hỗ trợ với tổng kinh phí 77 tỉ đồng được phê duyệt. Đây không chỉ là con số mà là bằng chứng rằng nếu coi giải phóng mặt bằng là công việc tổng hợp của cả hệ thống chính trị, dự án sẽ "chạy trước" tiến độ thay vì bị chậm.
Đầu tư công muốn khơi thông phải gắn trách nhiệm người đứng đầu với mặt bằng và giải ngân
Điểm chung giữa các địa phương làm tốt công tác giải phóng mặt bằng không nằm ở những khẩu hiệu, mà ở việc “nắm việc” đến cùng. Tại hội nghị kiểm tra một số dự án đầu tư trên địa bàn, lãnh đạo thành phố nhấn mạnh người đứng đầu phải theo đến cùng từng việc, nhất là khâu có nguy cơ làm chậm tiến độ, để bàn giao mặt bằng đúng kế hoạch, tạo điều kiện triển khai dự án và giải ngân vốn đầu tư công. Từ tháng 10.2026, kết quả giải ngân vốn đầu tư công còn được đưa vào cơ chế chấm điểm, đánh giá định lượng đối với các địa phương. Đây là tín hiệu rõ ràng: chậm tiến độ dự án sẽ gắn với trách nhiệm cá nhân, không chỉ là “lỗi hệ thống”. Dự án Hồ Sen vì thế đứng ở điểm giao giữa một bên là yêu cầu hoàn thiện hạ tầng đô thị, một bên là sức ép phải khơi thông vốn đầu tư công để đạt mục tiêu tăng trưởng. Thành phố đã giao UBND phường Lê Chân lập, thẩm định và phê duyệt điều chỉnh, đồng thời đẩy nhanh thi công, giải ngân, chịu trách nhiệm hoàn thành dự án trong năm 2026. Việc cam kết phấn đấu hoàn thành toàn bộ dự án trong tháng 10.2026 chỉ thật sự ý nghĩa nếu tiến độ cụ thể được gắn với tên người, với lịch kiểm tra, với trách nhiệm giải phóng mặt bằng tới từng hộ dân.
Kết luận: Hồ Sen là phép thử cho năng lực khơi thông đầu tư công Hải Phòng
Nhìn từ dự án Hồ Sen, có thể thấy chậm tiến độ dự án không phải là một sự cố đơn lẻ mà là dấu hiệu cho những mắt xích yếu trong chuỗi đầu tư công Hải Phòng. Khi giải phóng mặt bằng chưa được coi là nhiệm vụ trọng tâm ngay từ đầu, khi thiết kế chưa đối thoại đủ với cộng đồng, khi trách nhiệm người đứng đầu chưa được gắn chặt với tiến độ cụ thể, thì việc giải ngân hàng chục nghìn tỉ đồng khó trở thành động lực tăng trưởng thực sự. Bài học tích cực lại đến từ các địa phương đã đưa công tác giải phóng mặt bằng thành các nhiệm vụ cụ thể, có người theo dõi, đôn đốc và chịu trách nhiệm. Nếu cách tiếp cận này được áp dụng nhất quán, dự án Hồ Sen Hải Phòng có thể chuyển từ “điểm nghẽn” thành hình mẫu về khơi thông đầu tư công. Khi đó, khái niệm đầu tư công không chỉ là những con số giải ngân, mà là chất lượng không gian sống, là niềm tin của người dân vào khả năng thực thi của chính quyền đô thị.
