Thiếu 21% sách giáo khoa: vấn đề không thể xem nhẹ tại Huế
Tình trạng thiếu sách giáo khoa Huế trong năm học 2026-2027 là việc 21% học sinh toàn thành phố chưa có đủ sách học tập, khiến phụ huynh phải chạy khắp các nhà sách, còn trường học buộc phải xoay xở bằng thư viện, sách dùng chung và tài liệu số để không gián đoạn việc dạy – học, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp bách về những giải pháp sách giáo dục mang tính hệ thống và bền vững. Dù lễ khai giảng đã diễn ra hơn 10 ngày, nhiều em vẫn bước vào lớp với bộ sách giáo khoa thiếu hụt. Những cảnh phụ huynh “đi săn” từng cuốn Toán, Tiếng Việt, Âm nhạc, Đạo đức ở trung tâm thành phố đã trở thành hình ảnh phổ biến. Các nhà sách lớn gần như trống kệ sách giáo khoa, chỉ còn vở bài tập, khiến nhu cầu cung cấp sách học sinh bị dồn nén và tạo áp lực lên toàn bộ chuỗi cung ứng.
Động thái khẩn cấp của ngành giáo dục Huế: tạm dừng gói mua sắm lớn, chuyển sang hỗ trợ linh hoạt
Điểm đáng chú ý là Huế không giải quyết thiếu sách giáo khoa bằng cách “rót tiền cho xong”, mà chấp nhận xoay trục chính sách. Sau khi rà soát lại nhu cầu theo Nghị định 271/2026/NĐ-CP về sách giáo khoa miễn phí cho giáo dục phổ thông, số bộ sách cần mượn được xác định là 52.824, tương ứng 21% học sinh toàn thành phố chưa có sách. Ngân sách dự kiến vì thế giảm mạnh từ khoảng 28,2 tỷ xuống còn khoảng 12,3 tỷ đồng. Quyết định tiếp theo còn táo bạo hơn: Thường trực Thành ủy Huế tạm dừng gói mua sách 12,3 tỷ đồng để tránh đầu tư lớn vào tài sản có nguy cơ được sử dụng trong thời gian ngắn, rồi chuyển sang giải pháp hỗ trợ linh hoạt. Thành phố trích 5 tỷ đồng từ Quỹ vì người nghèo và các nguồn huy động hợp pháp để mua sách cấp miễn phí cho học sinh khó khăn – cách tiếp cận đặt công bằng và hiệu quả ngân sách lên hàng đầu.
Giữ nhịp học tập giữa thiếu sách: trường phải chủ động, phụ huynh phải chia sẻ
Điểm tích cực là ngành giáo dục Huế không để thiếu sách trở thành lý do trì hoãn chương trình học. Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường vẫn tổ chức dạy – học bình thường theo kế hoạch năm học, không cắt giảm nội dung hay thay đổi thời lượng, dù nhiều học sinh chưa có đủ bộ sách trên tay. Học sinh thiếu sách được học bằng sách thư viện, sách dùng chung trong lớp, tài liệu số chính thống và sách giáo khoa điện tử do nhà xuất bản giáo dục cung cấp miễn phí. Trong thực tế, phụ huynh phải tạm thời mượn sách để photo cho con, chấp nhận giải pháp “chữa cháy” để không lỡ nhịp học tập. Đây là hệ quả trực tiếp của cung cấp sách học sinh không đồng đều: những gia đình chủ động mua từ sớm vẫn có nguy cơ thiếu vài đầu sách, trong khi nhiều em thuộc diện khó khăn phải trông chờ hoàn toàn vào chính sách hỗ trợ. Nếu không có sự linh hoạt từ nhà trường và sự kiên nhẫn từ phụ huynh, khoảng trống này sẽ nhanh chóng trở thành bất bình đẳng giáo dục.
Siết lại chuỗi cung ứng: rà soát từng trường, giao trách nhiệm đến hiệu trưởng
Dù năng lực in ấn, vận chuyển đã tốt hơn, cung ứng sách giáo khoa Huế vẫn “tắc” ở khâu phối hợp và dự báo nhu cầu. Nhiều nhà sách báo hết hàng từng đầu sách, bộ sách bán hết trong 1–2 ngày, trong khi nguồn bổ sung không kịp về kệ. Điều đó cho thấy bài toán không chỉ nằm ở số lượng in mà còn ở cách phân phối đến đúng nơi, đúng thời điểm. Để đối phó, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức họp trực tuyến với hiệu trưởng tất cả trường phổ thông, trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên để rà soát chi tiết tình hình thiếu sách tại từng đơn vị và thống nhất hướng xử lý. Một văn bản yêu cầu các trường xa trung tâm, xa điểm phát hành phải chủ động thống kê nhu cầu của học sinh, liên hệ trực tiếp với nhà xuất bản giáo dục để lên kế hoạch cung cấp sách, theo phương thức “cấp trước, thanh toán sau”. Hiệu trưởng chịu trách nhiệm hoàn toàn về độ chính xác của danh sách, số lượng và việc không để xảy ra đăng ký thiếu, thừa hoặc chậm phát sách cho học sinh.
Đích đến trước 18/9 và câu hỏi dài hạn về chính sách sách giáo khoa
Sau quá trình rà soát gấp rút theo chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, số bộ sách còn thiếu tại Huế đã giảm từ gần 53.000 xuống khoảng 23.000. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành cung cấp đầy đủ sách giáo khoa cho học sinh trước 17h ngày 18/9 – một mốc thời gian cho thấy quyết tâm không để thiếu sách kéo dài hết học kỳ. Theo ngành giáo dục địa phương, khi sách được cung cấp đủ, việc học của học sinh sẽ được đảm bảo liên tục và không bị đứt gãy. Tuy nhiên, câu chuyện không dừng ở mốc 18/9. Chính thành phố đã thừa nhận cần chờ Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố lộ trình điều chỉnh chương trình, sách giáo khoa, rồi mới quyết định thời điểm đầu tư lớn để sử dụng ngân sách hiệu quả. Bài học rút ra từ mùa tựu trường này khá rõ: nếu không tính đến vòng đời ngắn của bộ sách, khả năng thay đổi chương trình và năng lực dự báo nhu cầu tại từng trường, thì mọi giải pháp sách giáo dục sẽ mãi mang tính “chữa cháy” hơn là bền vững. Huế đã chọn một hướng đi linh hoạt, nhưng để không lặp lại cảnh phụ huynh “truy lùng” từng cuốn sách mỗi năm, cần một chiến lược quốc gia rõ ràng về sách giáo khoa và chuỗi cung ứng đi kèm.
