Nghị quyết 27-NQ/TW là gì và vì sao là bước ngoặt?
Nghị quyết 27-NQ/TW là nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới, xác định cách Việt Nam sắp xếp lại không gian kinh tế – xã hội, tổ chức liên kết vùng và phân bổ nguồn lực nhằm hướng tới mô hình tăng trưởng dựa trên kinh tế số, kinh tế xanh, hạ tầng thông minh và quản trị xã hội số, với tầm nhìn xây dựng quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Đây không phải một văn bản kỹ thuật thông thường, mà là cú xoay chiến lược trong cách Việt Nam nhìn nhận và tổ chức phát triển vùng kinh tế. Thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành nghị quyết này ngày 28/8/2026, khẳng định đây là “cuộc chơi” mới về liên kết vùng, nơi quyết định phát triển không còn bị chia nhỏ theo ranh giới hành chính.
Từ quy hoạch chồng chéo đến tổ chức không gian phát triển tích hợp
Điểm xuất phát của Nghị quyết 27-NQ/TW là nhìn thẳng vào những thất bại của mô hình phát triển vùng trước đây: quy hoạch vùng và địa phương chồng chéo, thiếu nhất quán; hạ tầng liên vùng trở thành “nút thắt cổ chai”; hành lang kinh tế, cụm ngành hình thành chậm; cực tăng trưởng không phát huy hiệu ứng lan tỏa; liên kết vùng Việt Nam yếu và kém hiệu quả. Vấn đề không chỉ là thiếu tiền, mà là thiếu một cơ chế đủ mạnh để các địa phương chia sẻ mục tiêu chung và cùng hành động. Nghị quyết mới đặt trọng tâm vào tổ chức không gian phát triển, yêu cầu các vùng phát triển trên nền kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế dữ liệu, kinh tế tuần hoàn, với kết cấu hạ tầng đồng bộ, thông minh, xanh, an toàn, có khả năng chống chịu cao và kết nối thông suốt, qua đó biến không gian lãnh thổ thành không gian giá trị gia tăng.
Liên kết vùng: từ “ngồi bàn” sang “cùng quyết định, cùng chịu trách nhiệm”
Nghị quyết 27-NQ/TW gửi một thông điệp thẳng thắn: liên kết vùng không thể dừng ở việc lãnh đạo các địa phương ngồi với nhau bàn vài nội dung rồi ai về tỉnh nấy. Liên kết phải trở thành phương thức ra quyết định: cùng quyết định, cùng góp vốn, cùng chịu trách nhiệm và cùng chia sẻ lợi ích. Khi một địa phương bỏ ngân sách cho một dự án hạ tầng nhưng lợi ích kinh tế chủ yếu phát sinh ở địa phương khác, nếu không có cơ chế chia sẻ sẽ không thể có hợp tác dài hạn. Ngược lại, địa phương gánh chi phí về môi trường, giao thông, hạ tầng xã hội mà lợi ích lại tập trung nơi khác thì liên kết sẽ luôn mong manh. Vì vậy, nghị quyết coi việc xây dựng cơ chế liên kết, điều phối vùng mạnh, thực chất, hiệu quả là một khâu đột phá, đồng thời yêu cầu đồng bộ hóa quy hoạch, đầu tư, hạ tầng, dữ liệu, phân bổ nguồn lực và làm rõ trách nhiệm giữa địa phương, vùng và quốc gia.
Tổ chức lại nguồn lực: chọn dự án mở rộng không gian phát triển
Để tổ chức không gian phát triển theo tinh thần Nghị quyết 27-NQ/TW, Việt Nam phải thay đổi cách phân bổ nguồn lực, tổ chức đầu tư và đánh giá tăng trưởng. Bài học từ một số địa phương cho thấy, liên kết vùng hiệu quả không phải là thêm nhiều dự án, mà là chọn đúng những dự án có khả năng mở rộng không gian kinh tế, kết nối chuỗi giá trị và tạo hiệu ứng lan tỏa. “Hội đồng Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026–2030 với tổng cân đối hơn 1.149 nghìn tỷ đồng, đồng thời giảm khoảng 42% số lượng dự án so với giai đoạn trước để tập trung vào các công trình hạ tầng then chốt, có khả năng tạo chuyển dịch không gian phát triển.” Điều đáng chú ý không chỉ là quy mô vốn, mà là tư duy: cơ quan quản lý dự án không còn mặc định là nơi đặt công trình, mà là chủ thể có năng lực tổ chức, triển khai dự án mang tính liên kết.
Hội đồng điều phối vùng và lợi ích người dân trong tầm nhìn 2045
Nghị quyết 27-NQ/TW yêu cầu cải cách mạnh mẽ mô hình tổ chức và phương thức hoạt động của Hội đồng điều phối vùng theo hướng thực chất, hiệu quả; nâng cao thể chế và chất lượng nhân lực để thực hiện phân cấp, phân quyền phù hợp năng lực từng địa phương. Hội đồng này phải là “nhạc trưởng” của sức mạnh phát triển, trả lời rõ: ai quyết định, ai đầu tư, ai chịu trách nhiệm, ai hưởng lợi, ai giám sát. Quốc hội và HĐND các cấp được kỳ vọng nhìn vượt ra khỏi ranh giới hành chính, đặt câu hỏi mỗi dự án phục vụ chuỗi giá trị nào, kết nối ra sao, tác động tới vùng lân cận thế nào. Nghị quyết đặt tầm nhìn đến năm 2045, khi các vùng vận hành trên nền kinh tế số, hạ tầng thông minh, xã hội kỷ cương, môi trường sinh thái bền vững, quốc phòng – an ninh hiện đại, người dân được thụ hưởng dịch vụ xã hội chất lượng cao, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.
