Giá giảm, áp lực dồn về người nuôi
Cua gạch Cà Mau là cua cái được thương lái thu mua theo loại, có giá trị cao và góp phần tạo nguồn thu cho các hộ nuôi trong mô hình xen canh với tôm. Ngày 2/11, giá cua gạch tại tỉnh được ghi nhận ở mức 350.000–400.000 đồng/kg, trong khi cua y nhất khoảng 230.000 đồng/kg. So với một tháng trước, giá cua biển đã giảm khoảng 50.000–100.000 đồng/kg. Mức giảm này đáng chú ý, dù cua vẫn là mặt hàng có giá trị đối với người nuôi. Theo ông Nguyễn Văn Tòng ở xã Hưng Mỹ, gia đình ông thu gần 1,5 triệu đồng khi bán 5 kg cua thương phẩm vừa thu hoạch. Tuy vậy, một khoản thu khả quan từ một mẻ bán không xóa được sức ép khi giá thấp hơn kéo dài: trên cùng lượng cua bán ra, nguồn thu của hộ nuôi bị thu hẹp.
Nhu cầu sau kỳ nghỉ lễ khiến thị trường đổi chiều
Đợt giảm giá phản ánh độ nhạy của đầu ra trước biến động nhu cầu tại thị trường nhập khẩu. Trong kỳ nghỉ Quốc khánh Trung Quốc từ ngày 1 đến 7/10, nhu cầu mua đặc sản, gồm cua biển Cà Mau, tăng lên và góp phần đẩy giá cua nhập khẩu Việt Nam tăng. Sau kỳ nghỉ, sức mua hạ nhiệt; cùng lúc, Trung Quốc bước vào mùa thu hoạch cua lông Thượng Hải, làm nguồn cung nội địa tăng và tạo thêm cạnh tranh cho cua nhập khẩu. Vì vậy, diễn biến giá cua biển không chỉ phụ thuộc vào chất lượng hay sản lượng tại vùng nuôi. Khi một thị trường tiêu thụ lớn đổi nhịp, thương lái và người nuôi ở Cà Mau có thể nhanh chóng cảm nhận tác động. Đây là lý do không nên xem mức giá cao ở một thời điểm là bảo đảm cho thu nhập ổn định.
Tăng sản lượng cần đi cùng đầu ra chắc hơn
Cà Mau có khoảng 365.000 ha nuôi cua xen canh trong vuông tôm, với sản lượng hơn 31.000 tấn mỗi năm. Mô hình này giúp tận dụng mặt nước và đa dạng nguồn thu, nhưng quy mô sản xuất lớn cũng khiến việc tổ chức tiêu thụ càng quan trọng. Tỉnh đặt mục tiêu nâng sản lượng cua biển lên 36.500 tấn vào năm 2030, đồng thời phấn đấu để ít nhất 30% sản lượng được xuất khẩu và tiêu thụ qua các chuỗi liên kết. Tăng sản lượng mà không mở rộng được thị trường sẽ khiến người nuôi tiếp tục lệ thuộc vào biến động sức mua và hoạt động thu mua ngắn hạn. Do đó, tiêu thụ cua Cà Mau cần được xây dựng trên liên kết thực chất giữa người nuôi, hợp tác xã và doanh nghiệp, thống nhất tiêu chuẩn, phân loại, truy xuất nguồn gốc và thỏa thuận thu mua.
Cua Cà Mau đã có lợi thế thương hiệu và vùng nuôi lớn, nhưng lợi thế ấy chỉ giúp bảo vệ sinh kế khi đi kèm nhiều kênh bán hàng, khả năng bảo quản và chế biến tốt hơn. Giá cua gạch hiện ở mức 350.000–400.000 đồng/kg vẫn cho thấy sản phẩm có giá trị; tuy nhiên, cú giảm trong một tháng là lời nhắc rằng giá trị cao không đồng nghĩa với đầu ra ổn định. Mục tiêu đến năm 2030 chỉ có ý nghĩa với người nuôi nếu sản lượng tăng đồng thời với tỷ lệ tiêu thụ qua liên kết. Củng cố chuỗi bán hàng và mở rộng khách mua nên là ưu tiên song hành với phát triển vùng cua.
