Miễn phí sách giáo khoa ở Hà Nội là gì và điểm mấu chốt
Miễn phí sách giáo khoa ở Hà Nội là chính sách thành phố dùng ngân sách để mua sách cho học sinh, tổ chức cho các em mượn – trả qua thư viện nhà trường thay vì gia đình tự mua, được triển khai theo lộ trình nhiều năm và gắn với quy định đấu thầu, quản lý sách của Chính phủ.
Điểm quan trọng nhất là: từ năm học 2027-2028, Hà Nội bắt đầu thực hiện miễn phí sách giáo khoa cho học sinh tại các cơ sở giáo dục thuộc thành phố quản lý, hướng tới mục tiêu đến năm học 2029-2030, tất cả học sinh, sinh viên trong hệ thống này đều được thụ hưởng chính sách. Nói cách khác, lợi ích cho gia đình là rất rõ ràng nhưng không đến ngay lập tức; năm học 2026-2027 vẫn là năm mà phụ huynh phải tự lo sách cho con. Trong bối cảnh giá sách là khoản chi khiến không ít gia đình “đau đầu” mỗi dịp tựu trường, việc xác định rõ mốc thời gian Hà Nội năm 2027-2028 bắt đầu miễn phí sách giáo khoa giúp phụ huynh có kế hoạch tài chính trung hạn thay vì trông chờ hỗ trợ tức thì.
Lộ trình miễn phí sách của Hà Nội: Vì sao không thể bắt đầu từ 2026-2027?
Ngày 28.8, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố thông tin về kế hoạch chuẩn bị sách cho năm học 2026-2027 và định hướng triển khai miễn phí sách giáo khoa. Dù áp lực từ dư luận muốn lộ trình miễn phí sách được áp dụng ngay, thành phố khẳng định sẽ chưa thực hiện trong năm học 2026-2027 vì lý do kỹ thuật và pháp lý.
Theo Nghị định 271/2026/NĐ-CP, việc mua sắm sách giáo khoa phải thực hiện theo đúng quy định đấu thầu, hoàn thành tiếp nhận, nhập kho, kiểm kê trước ngày 15/6 hằng năm, và tổ chức cho học sinh mượn chậm nhất 15 ngày trước khai giảng. Thời điểm hiện nay đã cận kề năm học mới nên thành phố không còn đủ thời gian lập dự toán, xây dựng kế hoạch và lựa chọn nhà thầu đúng quy định. Quyết định “không vội vàng” này cho thấy Hà Nội ưu tiên tính tuân thủ và bền vững của lộ trình miễn phí sách hơn là chạy theo kỳ vọng ngắn hạn. Về dài hạn, điều đó giúp tránh kịch bản chính sách bị chắp vá, thiếu sách hoặc sai quy trình ngay từ năm đầu áp dụng.
So với lộ trình quốc gia: Hà Nội đi như thế nào trong bức tranh chung?
Ở cấp trung ương, Nghị định 271/2026/NĐ-CP đặt nền tảng cho chính sách miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và miễn học phí, giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở đại học, giáo dục nghề nghiệp. Theo Nghị quyết 71 và các chính sách của Chính phủ, học sinh cả nước sẽ được miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2029-2030, theo mô hình thư viện dùng chung: Nhà nước mua sách trang bị cho thư viện trường, học sinh và giáo viên mượn sử dụng trong năm học hoặc học kỳ rồi hoàn trả để tái sử dụng.
Hà Nội, trong bức tranh đó, chọn xây dựng lộ trình miễn phí sách của riêng mình trên cơ sở khung pháp lý chung, với mục tiêu đến năm học 2029-2030, tất cả học sinh, sinh viên tại các cơ sở giáo dục thuộc thành phố (UBND phường, xã) quản lý đều được thụ hưởng chính sách. Thành phố đã giao Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp Sở Tài chính, UBND phường, xã xây dựng kế hoạch triển khai, xin ý kiến góp ý của các sở ngành về miễn phí sách giáo khoa và giáo trình quốc phòng – an ninh. Lộ trình miễn phí sách vì thế không chỉ là chuyện “cho mượn sách”, mà là quá trình tái tổ chức cả hệ thống mua sắm, lưu trữ, mượn – trả và bảo quản sách trong nhà trường.
Học sinh được hưởng lợi ra sao và mốc nào gia đình cảm nhận rõ nhất?
Điều mà phụ huynh quan tâm nhất không phải là câu chữ trong các văn bản, mà là khi nào con họ thực sự cầm trên tay bộ sách giáo khoa miễn phí. Theo kế hoạch, Hà Nội sẽ bắt đầu triển khai chính sách miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2027-2028, với mục tiêu đến năm học 2029-2030 thì toàn bộ học sinh, sinh viên đang học tại các cơ sở giáo dục thuộc thành phố quản lý đều được thụ hưởng. Nghĩa là các lứa học sinh đang học tiểu học và THCS hiện nay có khả năng là những người đầu tiên cảm nhận trọn vẹn lợi ích của lộ trình miễn phí sách này.
Lợi ích trực tiếp là gia đình giảm gánh nặng chi phí mua sách mỗi dịp tựu trường. Lợi ích dài hạn hơn là học sinh không phải “giữ sách để bán ve chai”, mà được tiếp cận mô hình thư viện dùng chung, quen với việc mượn – trả, chia sẻ tài nguyên học tập với thế hệ sau. Tuy vậy, năm học 2026-2027 vẫn là “khoảng trống” chính sách khi thành phố chưa thể áp dụng miễn phí sách giáo khoa phổ thông do không kịp các bước đấu thầu, mua sắm theo quy định. Phụ huynh vì thế cần xác định rõ: hỗ trợ sẽ đến, nhưng không phải ngay năm học tới.
Ý nghĩa chính sách: Từ hỗ trợ chi phí đến thay đổi cách nhìn về sách giáo khoa
Nếu chỉ nhìn miễn phí sách giáo khoa như một gói hỗ trợ tài chính cho phụ huynh, chúng ta đã đánh giá thấp ý nghĩa của lộ trình này. Khi Nhà nước đầu tư mua sách và tổ chức cho học sinh mượn qua thư viện nhà trường, sách giáo khoa được coi là tài sản công, là nguồn lực chung phải được quản lý, kiểm kê, tái sử dụng qua nhiều thế hệ học sinh. Đây là bước dịch chuyển quan trọng từ tư duy “mỗi em một bộ sách riêng, dùng xong là bỏ” sang tư duy tiết kiệm và dùng chung.
Với Hà Nội, lộ trình miễn phí sách không chỉ giúp học sinh được hưởng lợi về kinh tế, mà còn là dịp sắp xếp lại toàn bộ khâu lựa chọn, cung ứng, phát hành và sử dụng sách giáo khoa trên địa bàn. Thành phố đã rà soát nhu cầu sách, xây dựng phương án cung ứng theo mô hình chính quyền hai cấp, tập huấn 100% cán bộ quản lý, giáo viên sử dụng bộ sách thống nhất, đồng thời kiểm tra, giám sát chất lượng phát hành sách. Khi những bước chuẩn bị này đi vào nề nếp, miễn phí sách giáo khoa không còn là “món quà” nhất thời, mà trở thành một phần bình thường trong cấu trúc hệ thống giáo dục đô thị.
