Thông điệp cốt lõi: Biển Đông và trật tự pháp luật là điểm gặp nhau của Hà Nội – Washington
Chuyến thăm Việt Nam của Đô đốc Samuel Paparo, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Thái Bình Dương Mỹ (USPACOM), là một bước đi ngoại giao – quân sự cho thấy hai nước đang gặp nhau ở mục tiêu bảo vệ trật tự pháp luật tại Biển Đông: củng cố thượng tôn pháp luật quốc tế, bảo vệ tự do hàng hải và tăng cường vai trò trung tâm của ASEAN trong xử lý tranh chấp khu vực. Biển Đông pháp luật không còn là khẩu hiệu trừu tượng, mà trở thành điểm tựa để Mỹ Việt Nam quân sự hợp tác sâu hơn, đồng thời gửi tín hiệu rõ ràng rằng Hà Nội muốn tăng sức nặng pháp lý và ngoại giao, chứ không chạy theo đối đầu hay liên minh quân sự kiểu cũ.
Paparo đề cao vai trò Việt Nam: ASEAN thượng tôn và Biển Đông không thể bị áp đặt
Đô đốc Paparo mô tả Việt Nam như một "hình mẫu tích cực" trong việc thúc đẩy vai trò trung tâm của ASEAN. Đó là nhận xét không mang tính xã giao: trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gắt trên Biển Đông, Mỹ cần một đối tác biết giữ thế cân bằng giữa luật pháp quốc tế và đoàn kết khu vực. Từ góc nhìn Washington, thượng tôn pháp luật ở Biển Đông bắt đầu từ nhận thức hàng hải, chia sẻ thông tin minh bạch và sự thống nhất của các quốc gia theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển. Việt Nam, với đường lối nhất quán đề cao luật pháp và không liên minh quân sự, trở thành nút nối quan trọng để ASEAN thượng tôn, tránh bị kéo vào cuộc chơi “chọn phe”. Đây là lựa chọn chính trị khôn ngoan: tăng tiếng nói mà không tự trói mình vào đối đầu.
Chiến dịch 500 ngày đêm: hợp tác nhân đạo nhưng mang ý nghĩa chiến lược
Điều đáng chú ý là tâm điểm hợp tác Mỹ – Việt hiện nay không phải là mua bán vũ khí, mà là khắc phục hậu quả chiến tranh và nhân đạo. Việt Nam vừa mở rộng Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, định danh hài cốt liệt sĩ, và Mỹ khẳng định sẽ "làm tất cả những gì có thể" để hỗ trợ chiến dịch này, từ công nghệ giám định ADN đến kết nối nhân chứng. Song song, Việt Nam tiếp tục tạo mọi điều kiện thuận lợi cho hoạt động tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích trong chiến tranh (MIA), với 1.564 trường hợp vẫn chưa được tìm thấy. Sự tương hỗ này không chỉ khép lại di sản chiến tranh mà còn xây dựng lòng tin chiến lược: hai bên chứng minh có thể hợp tác sâu trên những vấn đề nhạy cảm, qua đó củng cố nền tảng chính trị cho hợp tác an ninh, hàng hải và Biển Đông pháp luật trong tương lai.
Mỹ Việt Nam quân sự: từ khắc phục hậu quả chiến tranh đến bảo vệ trật tự Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh hợp tác quốc phòng là một trong những trụ cột quan trọng đưa quan hệ Việt – Mỹ đi vào chiều sâu, thực chất, đóng góp cho hòa bình và phát triển khu vực. Đó là cách Hà Nội khẳng định hợp tác quân sự không nhằm đối đầu, mà để tăng năng lực tự vệ và giữ ổn định. Về phía Mỹ, Đô đốc Paparo gắn Việt Nam với tầm nhìn một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, rộng mở, an toàn, và khẳng định sự coi trọng vai trò trung tâm của ASEAN. Điều này tạo nên một khuôn khổ rõ ràng: Thái Bình Dương Mỹ muốn hiện diện, nhưng thông qua luật pháp, cơ chế đồng thuận ASEAN và quan hệ đối tác chiến lược toàn diện thay vì áp đặt. Việt Nam, nếu tiếp tục tận dụng khuôn khổ này, có thể biến hợp tác quân sự thành đòn bẩy bảo vệ lợi ích trên Biển Đông mà vẫn giữ được độc lập chiến lược.
Tín hiệu dài hạn: từ APEC 2027 đến chia sẻ thông tin thời gian thực
Điểm thú vị của chuyến thăm lần này là nó gắn với cả những kế hoạch rất dài hạn. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhắc lại lời mời Tổng thống Mỹ Donald Trump thăm chính thức Việt Nam và dự Tuần lễ cấp cao APEC 2027. Cùng lúc, ông đề nghị Mỹ sớm kết thúc các cuộc điều tra 301 và hạn chế các biện pháp phòng vệ thương mại cực đoan, cho thấy Hà Nội muốn thế cân bằng: tăng hợp tác an ninh nhưng không bỏ qua lợi ích kinh tế. Về chuyên môn quân sự, Đô đốc Paparo đề cập khả năng hai nước hợp tác sâu hơn trong nâng cao năng lực hàng hải, chia sẻ thông tin theo thời gian thực và quân y. Nếu những kế hoạch này thành hiện thực, quan hệ Mỹ Việt Nam quân sự sẽ bước sang giai đoạn mới: từ thiện chí hậu chiến tới hợp tác chiến lược toàn diện, nơi Biển Đông pháp luật và ASEAN thượng tôn là nền tảng không thể thiếu.
