G20 hàng hóa giá rẻ: khi đồng thuận trở thành thông điệp chính trị
G20 hàng hóa giá rẻ là cách gọi xu hướng các nền kinh tế lớn cùng siết lại dòng hàng hóa giá thấp từ các nền kinh tế phi thị trường, coi đây là rủi ro cho tăng trưởng bền vững, cân bằng thương mại và ổn định tài chính toàn cầu. Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc ngân hàng trung ương G20 mới nhất được tổ chức nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu, nhưng lại gây chú ý bởi một điểm: 19/20 thành viên cùng đứng chung quan điểm đối phó hàng hóa giá rẻ, trong khi Trung Quốc phản đối. Đây không chỉ là tranh cãi kỹ thuật về thuế quan; đó là cuộc đấu định nghĩa lại luật chơi thương mại toàn cầu, nơi bên nào áp đặt được khung “công bằng” sẽ có lợi thế dài hạn.
Vì sao 19 nước cùng hàng ngũ, còn Trung Quốc nói không?
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sử dụng hội nghị G20 ở Asheville, Bắc Carolina như một diễn đàn để đẩy mạnh Chính sách kinh tế Mỹ, với trọng tâm là tăng trưởng kinh tế và xử lý mất cân bằng thương mại. Ông nhấn mạnh các nền kinh tế phi thị trường liên tục đưa hàng hóa giá rẻ ra thị trường thế giới là điều “không bền vững”. Trong mắt Washington, đó là chiến lược làm méo mó Thương mại toàn cầu, đẩy gánh nặng thâm hụt sang các nước khác. Không ngạc nhiên khi phần lớn thành viên G20 hưởng ứng, vì họ cũng chịu áp lực nội địa trước làn sóng hàng giá rẻ. Ngược lại, Trung Quốc – quốc gia có thặng dư tài khoản vãng lai lớn nhất thế giới theo đánh giá của Mỹ – lại là nước duy nhất phản đối quan điểm này.
Từ tăng trưởng đến thuế quan: G20 đang đổi ưu tiên như thế nào?
Về hình thức, G20 vẫn khẳng định mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế toàn cầu và xử lý nợ công, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển. Washington nêu 5 ưu tiên: thúc đẩy tăng trưởng, hiện đại hóa quy định và giám sát tài chính, giải quyết mất cân đối kinh tế toàn cầu, xử lý thách thức nợ công, và nâng cao hiểu biết tài chính. Nhưng cách thực thi lại mang đậm dấu ấn Chính sách kinh tế Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump: Bessent kêu gọi các đối tác tham khảo cách tiếp cận sử dụng thuế quan và các biện pháp khác để xử lý mất cân bằng thương mại. Nói cách khác, “tăng trưởng” không còn là khẩu hiệu trung lập; nó gắn với việc tái thiết luật chơi Thương mại toàn cầu theo hướng ưu tiên lợi ích của các nền kinh tế xuất khẩu ít thặng dư, trước hết là Mỹ.
Trung Quốc phản đối G20: dấu hiệu rạn nứt sâu hơn trong cạnh tranh Mỹ–Trung
Khi Trung Quốc là nước duy nhất phản đối lập trường về hàng hóa giá rẻ của G20, đó không chỉ là bất đồng kỹ thuật. Chính quyền Tổng thống Trump từ lâu cho rằng thặng dư thương mại lớn của Trung Quốc góp phần làm gia tăng mất cân bằng thương mại toàn cầu, với Mỹ chịu thâm hụt đáng kể. Việc xây dựng “bức tường thuế quan” mà Bessent từng cảnh báo có thể khiến hàng hóa Trung Quốc tràn sang các thị trường khác, càng làm Bắc Kinh lo ngại G20 bị dùng như công cụ cô lập mình trong chuỗi cung ứng. Đồng thời, hai bên vẫn phải hợp tác trong các hồ sơ Iran – từ vấn đề vũ khí hạt nhân đến bảo đảm dầu mỏ lưu thông tự do qua Eo biển Hormuz. Sự pha trộn giữa đối đầu thương mại và hợp tác an ninh cho thấy quan hệ Mỹ–Trung trong các diễn đàn đa phương đang vừa căng, vừa khó tách rời.
Tương lai G20: diễn đàn hợp tác hay chiến tuyến mới của kinh tế quyền lực?
G20 được thành lập để ổn định hệ thống tài chính và thúc đẩy tăng trưởng, đặc biệt trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với mức nợ cao và cần tăng trưởng để giải quyết sức ép này. Việc Mỹ kêu gọi tái cơ cấu nợ nhanh hơn, minh bạch hơn là tín hiệu tích cực, nhưng đằng sau là một G20 ngày càng bị kéo vào cạnh tranh quyền lực. Khi 19 nước đồng thuận siết hàng hóa giá rẻ còn Trung Quốc phản đối, G20 đứng trước nguy cơ trở thành diễn đàn “19+1”, nơi đồng thuận được xây trên việc cô lập một nền kinh tế lớn. Cuộc gặp sắp tới giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình về chính sách AI nhiều khả năng sẽ nối dài tranh luận này sang công nghệ. Nếu G20 không tìm được ngôn ngữ chung vượt lên trên logic trừng phạt – đáp trả, diễn đàn này sẽ dần chuyển từ nơi điều phối Thương mại toàn cầu thành chiến tuyến mới của kinh tế quyền lực.
