Bệnh âm thầm, cơ hội phát hiện dễ bị bỏ lỡ
Đái tháo đường là bệnh mạn tính khiến đường huyết tăng cao, có thể tiến triển trong thời gian dài mà người mắc không nhận ra vì chưa có biểu hiện rõ ràng. Đó là lý do phát hiện đái tháo đường sớm không nên phụ thuộc vào việc chờ cơ thể phát tín hiệu. Theo tài liệu, hơn 60% người mắc đái tháo đường tại Việt Nam chưa được chẩn đoán; trong khi tỷ lệ mắc ghi nhận qua các điều tra đã tăng từ 2,7% năm 2002 lên 7,3% năm 2020. Con số này đáng lo không chỉ vì bệnh phổ biến hơn, mà còn vì nhiều người có thể sống với đường huyết cao mà chưa biết để kiểm soát. Đợi đến khi thấy triệu chứng đái tháo đường rõ rệt mới đi khám là một canh bạc không cần thiết. Hành động sớm bắt đầu bằng việc hiểu nguy cơ và chủ động kiểm tra.
Không có triệu chứng không đồng nghĩa với không mắc bệnh
Khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, nhìn mờ, vết thương lâu lành hoặc tê bì tay chân đều có thể là dấu hiệu gợi ý. Nhưng nhiều người mắc đái tháo đường không có biểu hiện rõ ràng, nên cảm thấy khỏe không phải là căn cứ đủ để loại trừ bệnh. Nếu không được kiểm soát, bệnh có thể dẫn đến bệnh tim mạch, đột quỵ, suy thận, giảm thị lực, tổn thương thần kinh và loét bàn chân. Những biến chứng ấy khiến việc đợi triệu chứng trở nên đặc biệt rủi ro: khi dấu hiệu xuất hiện, cơ hội can thiệp trước khi tổn thương tích lũy có thể đã bị thu hẹp. Tầm soát tiểu đường vì thế không chỉ dành cho người đang khó chịu; đó là bước phòng ngừa hợp lý với người có nguy cơ, kể cả khi họ chưa thấy gì bất thường.
Ai nên chủ động kiểm tra đường huyết?
Người từ 35 tuổi trở lên nên trao đổi với nhân viên y tế về việc kiểm tra đường huyết, nhất là khi có thêm yếu tố nguy cơ. Nhóm cần lưu ý gồm người thừa cân hoặc béo phì, có người thân mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch, từng mắc đái tháo đường thai kỳ, hội chứng buồng trứng đa nang hoặc ít vận động. Người có cân nặng bình thường cũng không nên mặc định mình miễn nhiễm, bởi nguy cơ còn liên quan đến tuổi tác, di truyền và sức khỏe tổng thể. Xét nghiệm đường huyết lúc đói, HbA1c hoặc nghiệm pháp dung nạp glucose có thể giúp phát hiện đái tháo đường và tiền đái tháo đường. Chọn xét nghiệm nào, thời điểm kiểm tra và việc theo dõi tiếp theo nên được trao đổi với nhân viên y tế, thay vì tự diễn giải kết quả.
Thông điệp của Ngày Đái tháo đường: đừng chờ đợi
Chủ đề hưởng ứng Ngày Đái tháo đường Thế giới 14/11 trong giai đoạn 2026–2027 là “Hành động sớm với đái tháo đường”, nhấn mạnh nhận biết nguy cơ, chủ động xét nghiệm và phát hiện bệnh sớm. Đây là lời nhắc thiết thực hơn một khẩu hiệu: biết nguy cơ thì đặt lịch kiểm tra, nhận chẩn đoán thì theo sát hướng dẫn điều trị, còn tiền đái tháo đường là thời điểm để điều chỉnh lối sống. Tại Việt Nam, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh tổ chức chương trình tư vấn về phát hiện sớm và can thiệp kịp thời lúc 9h30 ngày 10/11/2026. Dù tham gia chương trình hay đến cơ sở y tế khác, điều quan trọng là không lấy sự vắng mặt của triệu chứng làm lý do trì hoãn. Phát hiện sớm không bảo đảm mọi vấn đề sức khỏe sẽ được ngăn chặn, nhưng mở ra cơ hội kiểm soát bệnh và giảm nguy cơ biến chứng.
Kết luận: khi đái tháo đường có thể âm thầm, chủ động tầm soát là lựa chọn khôn ngoan hơn chờ đến lúc cơ thể buộc ta chú ý. Nhận biết nguy cơ, hỏi nhân viên y tế về xét nghiệm phù hợp và hành động sớm là những bước cụ thể để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
