Hai cực tăng trưởng mới trên hành lang kinh tế biên giới
Kinh tế biên mậu An Giang là mô hình phát triển dựa trên giao thương xuyên biên giới, gắn kết nông nghiệp, thủy sản, thương mại - dịch vụ và trung tâm logistics biên giới nhằm hình thành các cực tăng trưởng mới dọc tuyến Việt-Campuchia, đồng thời củng cố an ninh, quốc phòng và nâng thu nhập cho cư dân biên giới. Trong bức tranh đó, xã An Phú và thị trấn Tân Châu nổi lên như hai trung tâm kinh tế biên mậu mới nổi, đối diện nhau trên trục sông Tiền và hành lang biên giới Tịnh Biên - Châu Đốc - An Phú - Tân Châu. Cả hai cùng chia sẻ tham vọng trở thành cửa ngõ giao thương, trung tâm logistics, nhưng cách tiếp cận không giống nhau: An Phú đặt cược vào đô thị biên mậu và kinh tế cửa khẩu, Tân Châu hội nhập bằng việc mở rộng không gian đô thị ven sông, gắn sản xuất với thương mại và dịch vụ.
An Phú: Từ xã nông nghiệp lên trung tâm kinh tế biên mậu
Sau sắp xếp, xã An Phú được thành lập trên cơ sở nhập toàn bộ thị trấn An Phú, xã Vĩnh Hội Đông và một phần diện tích, dân số của các xã Phú Hội, Phước Hưng. Đơn vị mới có diện tích khoảng 34,19 km², hơn 51.000 người, vừa là không gian cư trú, vừa là địa bàn thương mại - dịch vụ và gắn trực tiếp với tuyến biên giới, Cửa khẩu Vĩnh Hội Đông. Đây là bước khởi động cho chiến lược phát triển xã An Phú thành “1 tâm - 2 trục - 4 vùng”, hướng tới trung tâm kinh tế biên mậu, dịch vụ logistics và thương mại xuyên biên giới đến năm 2050. Năm 2025, tổng giá trị sản phẩm của An Phú tăng 9,2%, vốn đầu tư toàn xã hội đạt 745 tỷ đồng, thu nhập bình quân 65,5 triệu đồng/người/năm. Cấu trúc kinh tế đan xen giữa nông nghiệp, thủy sản, thương mại - dịch vụ và kinh tế cửa khẩu giúp địa phương duy trì tăng trưởng hai con số, tạo dư địa mở rộng không gian phát triển và nâng vị thế trong chuỗi thương mại Việt-Campuchia.
Tân Châu: Thị trấn ven sông tìm đường hội nhập khu vực
Thị trấn Tân Châu chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1-7-2025 trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của phường Long Thạnh và Long Sơn. Sau sắp xếp, đơn vị mới có diện tích khoảng 17,39 km², dân số hơn 33.500 người, mở rộng không gian đô thị và tạo dư địa tái tổ chức đất đai, hạ tầng, dân cư và sản xuất. Vị trí ven sông Tiền, nằm trong khu kinh tế biên giới phía Bắc tỉnh, giúp Tân Châu giữ vai trò trọng yếu trong định hướng phát triển khu vực Tân Châu - Châu Đốc - Tịnh Biên. Tân Châu hội nhập bằng cách dựa vào nông nghiệp và thủy sản làm nền tảng, với lúa và sản phẩm thủy sản là ngành chủ lực, đồng thời tăng dần tỷ trọng công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, dịch vụ và du lịch để tạo việc làm và nguồn thu. Với hệ thống kết nối quốc lộ 80B, N1, mạng lưới tỉnh lộ và Cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương, cùng lợi thế vận tải thủy trên sông Tiền, Tân Châu đang được định hình như một điểm trung chuyển hàng hóa, dịch vụ hướng tới thị trường biên giới và xa hơn là thị trường khu vực.
Hạ tầng và logistics: Lợi thế cạnh tranh hay điểm nghẽn mới?
Nếu sản xuất nông nghiệp là nền tảng thì cửa khẩu là lợi thế khác biệt của An Phú; Cửa khẩu Vĩnh Hội Đông không chỉ có ý nghĩa giao thương mà còn gắn với quốc phòng, an ninh, đối ngoại và kết nối kinh tế Việt Nam - Campuchia. Người dân đề nghị tăng cường kết nối hạ tầng Việt Nam - Campuchia qua cửa khẩu này, đồng thời đầu tư giao thông, thoát nước và hỗ trợ sản xuất để giảm chi phí logistics, nâng hiệu quả kinh tế cửa khẩu và mở rộng đầu ra nông sản, thủy sản. Khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ, An Phú có thể phát huy tốt hơn vai trò trung chuyển hàng hóa và cung ứng dịch vụ cho khu vực biên giới. Với Tân Châu, ưu tiên đầu tiên là đầu tư hạ tầng giao thông, thương mại, logistics để tận dụng vị trí ven sông và kết nối liên vùng. Sự kết hợp giữa đô thị hóa, sản xuất, vận tải liên vùng và thương mại biên giới tạo nền tảng cho Tân Châu phát triển thành trung tâm logistics biên giới, điểm trung chuyển hàng hóa và dịch vụ hướng tới thị trường biên giới. Câu hỏi đặt ra không phải là có đầu tư hạ tầng hay không, mà là ai sẽ đi trước, đi nhanh hơn trong cuộc đua nâng cấp kho bãi, bến bãi, chuỗi lạnh và dịch vụ logistics hỗ trợ kinh tế biên mậu An Giang.
Cạnh tranh vị thế trung tâm khu vực và tác động tới người dân
Theo định hướng quy hoạch của tỉnh, hành lang biên giới Tịnh Biên - Châu Đốc - An Phú - Tân Châu là không gian quan trọng để phát triển kinh tế biên mậu, thương mại và giao thương với Campuchia. Trong không gian này, An Phú được định hướng trở thành trung tâm kinh tế biên mậu, dịch vụ logistics và thương mại xuyên biên giới, còn Tân Châu được xác định là một trong những động lực của kinh tế biên giới, hướng đến đô thị trung tâm thương mại, dịch vụ, logistics, văn hóa, du lịch. Giai đoạn 2026-2030, An Phú đặt mục tiêu tổng vốn đầu tư toàn xã hội khoảng 4.260 tỷ đồng, thu nhập bình quân tăng 23% so với 2025, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều dưới 1,5% và duy trì 95% dân số tham gia bảo hiểm y tế. Ở cấp độ đời sống, kết quả giữ ổn định thị trường, không thiếu hàng, không biến động giá đã giúp duy trì sức mua, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và bảo đảm sinh kế người dân tại Tân Châu. Với An Phú, việc tăng kết nối hạ tầng và giảm chi phí logistics được xem là điều kiện then chốt để mở rộng đầu ra nông sản, thủy sản, giảm lệ thuộc thương lái, giúp nông dân hưởng lợi nhiều hơn từ thương mại Việt-Campuchia. Nếu hai địa phương không chỉ cạnh tranh mà còn phối hợp trong quy hoạch, logistics và chuỗi cung ứng, hành lang biên giới này sẽ có cơ hội trở thành một cụm trung tâm logistics biên giới mạnh, thay vì những “ốc đảo” phát triển rời rạc.
