Đối tác Chiến lược Việt Nam-Canada: bước ngoặt và thông điệp chính cho doanh nghiệp
Đối tác Chiến lược Việt Nam Canada là khuôn khổ hợp tác song phương mới giữa hai nước, được thiết lập bằng tuyên bố chung cấp cao, xác định 8 trụ cột hợp tác kinh tế – chính trị – xã hội nhằm mở rộng không gian kinh tế, tăng cường thương mại Việt Nam Canada, làm sâu sắc hợp tác khu vực và đa phương, đồng thời tạo cơ hội doanh nghiệp Việt Canada tiếp cận thị trường, công nghệ, chuỗi cung ứng và nguồn lực phát triển bền vững. Thông điệp quan trọng ở đây là: nâng cấp quan hệ không chỉ là bước đi ngoại giao, mà là một lời mời trực tiếp dành cho cộng đồng doanh nghiệp hai bên. Quan hệ Đối tác Chiến lược được hình thành trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Ottawa ngày 24-25/9, khi hai bên ra tuyên bố chung khẳng định cam kết hợp tác sâu rộng, thực chất và bền vững hơn. Chính vì vậy, doanh nghiệp nào đứng ngoài cuộc chơi mới này sẽ tự bỏ lỡ một giai đoạn mở rộng thị trường hiếm có.
Tám trụ cột hợp tác: khung chiến lược và các "điểm rơi" kinh doanh
Tuyên bố chung về Đối tác Chiến lược Việt Nam Canada đã định hình 8 trụ cột hợp tác, bao gồm: (1) hợp tác song phương, khu vực và đa phương; (2) thương mại, đầu tư, tài chính và kinh tế; (3) giao thông vận tải, quản lý chuỗi cung ứng và hạ tầng; (4) chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ tiên tiến và đổi mới sáng tạo; (5) an ninh năng lượng, môi trường và tăng trưởng bền vững; (6) an ninh lương thực và nông nghiệp – thực phẩm; (7) quốc phòng, an ninh, hàng hải, thực thi pháp luật và tư pháp; (8) giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân. Nhìn dưới lăng kính kinh doanh, đây không phải danh mục khô cứng mà là bản đồ cơ hội. Theo phân tích, những lĩnh vực có tác động trực tiếp nhất tới doanh nghiệp gồm thương mại, đầu tư, vận tải, chuỗi cung ứng, năng lượng, công nghệ và nông nghiệp – thực phẩm. Nói cách khác, từ hàng hóa, logistics, dữ liệu đến năng lượng sạch, mỗi trụ cột đều có khả năng trở thành một đường cao tốc mới cho hợp tác kinh tế Việt Nam Canada nếu doanh nghiệp đủ chủ động và chuẩn bị.
Từ nền tảng hơn 50 năm ngoại giao đến dư địa mới cho thương mại và đầu tư
Quan hệ Đối tác Chiến lược không xuất hiện trong khoảng trống. Nó dựa trên hơn 50 năm quan hệ ngoại giao và gần một thập kỷ cùng tham gia các khuôn khổ như CPTPP – hiệp định đã tạo ra sự ổn định và khả năng dự đoán cho các quan hệ kinh tế song phương. Quan hệ hiện nay đã khá rộng, từ thương mại, đầu tư, giáo dục, khoa học – công nghệ đến quốc phòng, an ninh và giao lưu nhân dân; nâng cấp lần này là bước chuyển từ nền tảng sẵn có sang động lực mới, nội dung sâu hơn và cơ chế triển khai cụ thể hơn. Điểm mấu chốt là dư địa thương mại và đầu tư giữa hai bên vẫn còn lớn. Các phân tích nhấn mạnh thương mại song phương đang tăng nhanh, nhưng tiềm năng nằm ở khả năng chuyển các khuôn khổ hiện có thành năng lực tiếp cận thị trường thực tế cho doanh nghiệp. Nói rõ hơn: doanh nghiệp Việt Nam và Canada đã có “khung”, giờ là lúc biến khung thành hợp đồng, dự án, dòng vốn và vị thế mới trong chuỗi cung ứng khu vực.
Doanh nghiệp cần làm gì để biến tiềm năng thành lợi ích cụ thể?
Hội đồng Doanh nghiệp Canada kỳ vọng hai bên sẽ đưa những lợi thế và lợi ích chung thành kết quả cụ thể hơn về thương mại, đầu tư và tăng trưởng. Nhưng bản thân kỳ vọng không tự sinh ra doanh thu. Thách thức, như Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Canada Goldy Hyder chỉ ra, nằm ở khả năng biến tiềm năng thành dự án, dòng vốn, chuỗi cung ứng và kết quả hợp tác hữu hình. Đó là việc của doanh nghiệp, chứ không chỉ của các bộ ngoại giao. Ở phía Việt Nam, yêu cầu rất rõ: các bộ, ngành, địa phương, đơn vị và tổ chức phải phối hợp với đối tác Canada để cụ thể hóa cam kết thành chương trình và kế hoạch có lộ trình, biện pháp, thời hạn và phân công rõ ràng. Với doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa cần chủ động đọc và hiểu các trụ cột hợp tác, xây dựng chiến lược tận dụng CPTPP và chuẩn bị năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn về chuỗi cung ứng, môi trường, công nghệ. Nếu không tự nâng cấp, cơ hội sẽ trôi vào tay đối thủ trong cùng ngành.
Tại sao thời điểm này đặc biệt và doanh nghiệp không nên chậm chân
Thời điểm nâng cấp Đối tác Chiến lược phản ánh sự gặp nhau về nhu cầu phát triển: Canada đang mở rộng các quan hệ đối tác kinh tế toàn cầu, trong khi Việt Nam duy trì tăng trưởng và quá trình công nghiệp hóa, kéo theo nhu cầu lớn về năng lượng, hạ tầng, vốn và công nghệ. Trong tuyên bố, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh quan hệ Đối tác Chiến lược cần tạo ra kết quả cụ thể cho doanh nghiệp và người dân, không dừng ở khẩu hiệu. Một điểm đáng chú ý là vai trò Chủ tịch APEC của Việt Nam năm 2027, được dự báo là năm quan trọng đối với quan hệ song phương, tạo điều kiện cho các chuyến thăm cấp cao, gia tăng sự chú ý và mở rộng không gian để doanh nghiệp Canada hợp tác với Chính phủ hai nước và khu vực tư nhân Việt Nam. Cơ hội từ khuôn khổ mới chỉ trở thành lợi ích phát triển khi doanh nghiệp, địa phương, cơ sở nghiên cứu và nguồn nhân lực thực sự tham gia và hấp thụ được các dòng hợp tác này. Nói thẳng: ai chuẩn bị từ bây giờ sẽ có lợi thế đi trước khi chu kỳ hợp tác mới vào giai đoạn sôi động.
