Cuộc đối đầu bắt đầu: khoan dầu Greenland như một phép thử quyền lực
Khoan dầu Greenland đang trở thành tâm điểm địa chính trị Bắc Cực, khi một công ty năng lượng Mỹ liên quan đến Tổng thống Donald Trump đưa thiết bị khoan thăm dò vào lãnh thổ Greenland dù chưa được cấp phép, làm bộc lộ xung đột giữa tham vọng mở rộng tài nguyên Mỹ và quyền tự quyết về môi trường, tài nguyên của vùng đất tự trị băng giá này. Đây không chỉ là một dự án dầu khí, mà là phép thử ranh giới giữa ảnh hưởng Washington và tiếng nói của cộng đồng bản địa trước áp lực năng lượng. Một công ty dầu khí của Mỹ có liên hệ với Tổng thống Donald Trump đang chuẩn bị khoan thăm dò tại vùng đất hẻo lánh của Greenland, bất chấp việc chưa được chính quyền sở tại cấp phép. Các thiết bị phục vụ công tác khoan thăm dò đã được vận chuyển lên bờ tại khu vực bờ biển phía Đông Greenland trong những ngày gần đây. Động thái vượt rào này ngay lập tức khiến chính quyền địa phương phải phát đi "cảnh báo đanh thép", khẳng định họ chưa hề cấp phép cho việc đưa các thiết bị này vào bờ. Ở tầng sâu hơn, đây là tín hiệu rõ ràng: Mỹ không che giấu tham vọng trở thành người chơi chi phối trên bàn cờ năng lượng Arctic, kể cả phải chấp nhận va chạm với chính quyền Greenland.
Tham vọng dầu khí khổng lồ và chiến lược Trump năng lượng Arctic
Trọng tâm của căng thẳng nằm ở Jameson Land – vùng đất được Greenland Energy miêu tả là có thể ẩn chứa trữ lượng dầu thô khổng lồ. Công ty có trụ sở tại Texas, mới thành lập năm ngoái, công bố kế hoạch chi tiền lớn để khoan hai giếng thăm dò nhằm kiểm chứng tiềm năng nguồn dầu này. Song câu chuyện không dừng ở lợi nhuận: nó gắn chặt với hình ảnh một Tổng thống Mỹ tái khẳng định ý định muốn sở hữu vùng lãnh thổ rộng lớn ở Bắc Cực, biến khoan dầu Greenland thành mũi nhọn trong chiến lược Trump năng lượng Arctic. Việc Greenland Energy bổ nhiệm cựu quân nhân Hải quân Mỹ hiện làm cho chương trình phòng thủ tên lửa Golden Dome, mà Trump cho rằng kiểm soát Greenland có vai trò "cốt yếu", cho thấy dự án dầu khí được đặt trong lăng kính an ninh – chiến lược chứ không đơn thuần kinh tế. Cấu trúc quyền lực quanh công ty – với chủ tịch Larry Swets được cho là có quan hệ gần gũi với mạng lưới thân cận Trump – củng cố ấn tượng rằng đây là công cụ phục vụ tham vọng mở rộng tài nguyên Mỹ tại Bắc Cực chứ không phải một khoản đầu tư độc lập.
Greenland phản kháng: quyền tự quyết trước áp lực mở rộng tài nguyên Mỹ
Đối diện với bước đi áp sát của Greenland Energy, chính quyền Greenland chọn cách phản kháng nhưng vẫn phải tính toán. Họ nhấn mạnh chưa cấp phép cho việc đưa thiết bị vào bờ và mọi yếu tố hậu cần tương lai phải do cơ quan quản lý tài nguyên khoáng sản thông báo và phê duyệt trước. Song Greenland cũng thừa nhận, trong bối cảnh hiện nay, việc yêu cầu di dời toàn bộ số thiết bị đã được đưa lên bờ là "không tương xứng" với tình hình thực tế, đồng thời hồ sơ xin cấp phép vẫn đang được xem xét và chưa có quyết định. Sự lưỡng lự không phải là yếu đuối, mà phản ánh thế kẹt chính trị: cấp phép khoan dầu đồng nghĩa chấp nhận giếng khoan nằm trong khu vực đất ngập nước được Công ước Ramsar bảo vệ; từ chối lại có nguy cơ bị sử dụng làm cái cớ để thúc đẩy mạnh hơn các tham vọng của Mỹ đối với Greenland. Là vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, Greenland có quyền quyết định về tài nguyên thiên nhiên thông qua lãnh đạo được bầu tại địa phương. Nhưng quyền tự quyết đó đang bị thử thách bởi một siêu cường sẵn sàng kết hợp ngôn ngữ an ninh, truyền thông và năng lượng để gây sức ép.
Chiến thuật "tiến trước, xin phép sau" và hệ lụy địa chính trị Bắc Cực
Điểm đáng chú ý trong câu chuyện khoan dầu Greenland là chiến thuật "tiến trước, xin phép sau" của Greenland Energy. Sau khi đại diện công ty từng phát biểu sai tại cuộc họp cộng đồng ở Jameson Land rằng họ đã được cấp phép đưa thiết bị lên bờ, chủ tịch Larry Swets phải thừa nhận sự nhiệt huyết đã khiến thông tin bị truyền đạt theo cách gây hiểu lầm. Thế nhưng chỉ một tháng sau, người dân lại chứng kiến tàu kéo lai dắt sà lan vào bờ, dỡ hàng chục container. Chính quyền Greenland xác nhận đó là thiết bị phục vụ kế hoạch khoan thăm dò, còn hãng vận tải được Danwatch dẫn lời cũng nói lô hàng thuộc về Greenland Energy. Đây là kiểu gây "sự đã rồi": thiết bị đã ở trên bờ, hồ sơ vẫn đang xem xét, và mọi động thái phản đối giờ đều khó tránh khỏi chi phí chính trị. Khi Trump đăng hình ảnh mình như người khổng lồ bao trùm một ngôi làng Greenland trên mạng xã hội, thông điệp ngầm rất rõ: Washington sẵn sàng dùng biểu tượng quyền lực để hỗ trợ bước tiến của doanh nghiệp trong cuộc chơi địa chính trị Bắc Cực.
Tương lai khoan dầu Greenland: bài kiểm tra ý chí của một vùng đất tự trị
Dù chưa có giấy phép, Greenland Energy vẫn đặt cược rằng thời gian đứng về phía mình: công ty cho biết các cuộc họp gần đây với cơ quan quản lý Greenland diễn ra "mang tính xây dựng" và tỏ ra lạc quan về tiến độ hoàn tất thủ tục để triển khai khoan. Kế hoạch hiện tại, bước đầu chỉ có một giếng khoan được thực hiện, với một con tàu chở 300 container thiết bị khoan dự kiến khởi hành từ Canada ngày 12/9 và hoạt động khoan bắt đầu vào tháng 10. Theo đặc phái viên của Tổng thống Trump phụ trách vấn đề Greenland, Greenland Energy có thể bắt đầu khai thác dầu vào năm tới. Nhìn từ phía Greenland, quyết định sắp tới sẽ là bài kiểm tra ý chí: hoặc chấp nhận trở thành mắt xích trong chiến lược Trump năng lượng Arctic, hoặc khẳng định đỏ ràng lằn ranh bảo vệ môi trường và chủ quyền tài nguyên, dù biết cái giá về mặt quan hệ với Mỹ không hề nhỏ. Cuộc đối đầu này, vì thế, vượt xa giới hạn một dự án khoan dầu – nó báo hiệu giai đoạn mới của địa chính trị Bắc Cực, nơi câu hỏi "ai sở hữu tương lai vùng băng giá" sẽ được trả lời bằng hành động, không phải tuyên bố.
