Sàng lọc thay vì giữ dự án bằng mọi giá
Rà soát dự án là việc đối chiếu tiến độ, quy hoạch, đất đai và năng lực nhà đầu tư để quyết định công trình nào có thể tiếp tục, công trình nào cần dừng hoặc xử lý lại. Tại Quảng Ngãi, cách tiếp cận này thể hiện rõ qua hai quyết định khác nhau: tháo gỡ cho dự án Dung Quất còn khả năng thực hiện và thống nhất dừng bốn dự án đô thị, khu dân cư không đủ điều kiện.
Quảng Ngãi đang rà soát 26 dự án tại Khu kinh tế Dung Quất, với tổng vốn đăng ký 734,8 tỷ đồng và diện tích 46,67 ha, nhằm tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, đất đai và thủ tục để nhà đầu tư có năng lực tiếp tục triển khai. Quy mô danh mục không nhỏ, nhưng con số vốn đăng ký tự nó không chứng minh dự án có thể thành hình. Điều đáng chú ý là tỉnh chuyển trọng tâm sang khả năng thực hiện thực tế, thay vì chỉ đếm dự án hoặc nhìn vào vốn đã đăng ký.
Gỡ vướng có điều kiện tại Dung Quất
Kết luận thanh tra cho thấy cả 26 dự án chưa hoàn thành theo tiến độ; bốn dự án đã được thông báo chấm dứt đầu tư, còn 22 dự án vướng quy hoạch, đất đai hoặc thủ tục. Trong nhóm 22 dự án, bảy dự án phù hợp quy hoạch, 11 dự án chỉ phù hợp một phần và bốn dự án không còn phù hợp. Thay đổi quy định về đất đai, đấu giá quyền sử dụng đất, lựa chọn nhà đầu tư từ năm 2020, cùng việc điều chỉnh quy hoạch, khiến nhiều hồ sơ khó đi tiếp theo cơ chế cũ.
Hướng xử lý vì thế không phải gia hạn vô điều kiện. Cả 22 nhà đầu tư còn lại đều muốn tiếp tục, nhưng tỉnh cần kiểm tra khả năng thực hiện, rà soát phần đất do UBND cấp xã quản lý và xác định liệu có thể tách thành dự án độc lập hay không. Với 18 dự án còn lại sau khi xử lý nhóm không phù hợp, Thanh tra kiến nghị nghiên cứu quy định chuyển tiếp về đầu tư và đất đai. Nhà đầu tư có năng lực, có quyết tâm mới là đối tượng nên được tháo gỡ; nếu không, ưu đãi thủ tục sẽ chỉ kéo dài tồn đọng.
Bốn dự án đô thị đi theo hướng dừng
Ở cuộc họp sáng 12/11/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Tâm thống nhất chủ trương dừng triển khai bốn dự án được đánh giá không đủ điều kiện tiếp tục thực hiện. Danh sách gồm Khu đô thị Tịnh Hà Riverside tại xã Sơn Tịnh, dự án chỉnh trang đô thị kết hợp Khu dân cư phía Bắc Quốc lộ 24 tại xã Lân Phong, Khu dân cư Phú Gia kết hợp chỉnh trang đô thị và Khu dân cư Nghĩa Dõng kết hợp chỉnh trang đô thị. Tổng diện tích ghi trong hồ sơ của bốn khu gần 73 ha.
Các lý do được nêu gồm dự án không còn phù hợp quy hoạch, nhà đầu tư chưa quyết tâm tiếp tục hoặc quỹ đất cần dành cho dự án của Công an tỉnh. Đây là khác biệt cốt lõi với cách xử lý ở Dung Quất: nơi còn căn cứ pháp lý và nhà đầu tư đủ khả năng thì tháo gỡ; nơi không còn điều kiện hoặc không có động lực triển khai thì dừng. Tỉnh giao các đơn vị hoàn thiện phương án xử lý, trong đó sẽ xem xét theo quy định các khoản liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Quyết định chỉ có ý nghĩa khi người dân được tính đến
Dừng dự án không đồng nghĩa với việc có thể bỏ qua những gì đã phát sinh hoặc nhu cầu của người dân. Với Khu dân cư Phú Gia, tỉnh đề nghị xem xét dành khoảng 3,6 ha còn lại sau khi bố trí đất cho quốc phòng, an ninh để làm khu tái định cư; phương án phải chú trọng chống ngập và điều kiện sinh hoạt tại nơi ở mới cho các hộ bị ảnh hưởng. Đây là phép thử thiết thực cho chất lượng xử lý: không chỉ kết thúc hồ sơ cũ, mà còn bảo đảm người dân có nơi ở an toàn, phù hợp.
Các sở, ngành và địa phương được yêu cầu hoàn thiện phương án đối với 10 dự án còn lại, phấn đấu trước ngày 30/11/2026. Cùng cuộc họp, tỉnh thống nhất tiếp tục ba dự án khác theo cơ chế được nêu tại Nghị quyết 29/2026/QH16 và Nghị định 147/2026/NĐ-CP, với mục tiêu hoàn thành trong năm 2028. Như vậy, rà soát dự án ở Quảng Ngãi không dẫn đến một lựa chọn duy nhất: tiếp tục, điều chỉnh hay dừng phải tùy vào quy hoạch, pháp lý, năng lực thực hiện và lợi ích cộng đồng.
Kết luận: tỉnh đang phát đi tín hiệu hợp lý rằng dự án không được giữ lại chỉ vì đã có tên trong danh mục. Tháo gỡ cho nhà đầu tư có khả năng làm thật, đồng thời dứt khoát với dự án không còn điều kiện, sẽ giúp nguồn lực và quỹ đất được sử dụng có trách nhiệm hơn. Giá trị cuối cùng của quyết định nằm ở tiến độ xử lý minh bạch và cách bảo vệ người dân chịu ảnh hưởng.
