Miễn phí sách giáo khoa ở Khánh Hòa: Quyết sách đúng thời điểm
Chính sách sách giáo khoa miễn phí ở Khánh Hòa là chương trình dùng ngân sách địa phương và các nguồn hợp pháp khác để mua toàn bộ sách giáo khoa theo danh mục Bộ Giáo dục phê duyệt, sau đó phát miễn phí cho học sinh và người học các chương trình phổ thông, giáo dục thường xuyên và xóa mù chữ trên địa bàn, theo lộ trình ưu tiên vùng khó khăn rồi mở rộng toàn tỉnh.
Điểm đáng chú ý không chỉ là con số hơn 78,6 tỷ đồng ngân sách dự kiến chi trong giai đoạn 2026-2028, mà là cách Khánh Hòa chọn đi trước một bước so với lộ trình chung về miễn phí sách giáo khoa của Trung ương. Ngày 26/8, UBND tỉnh đã trình HĐND dự thảo Nghị quyết về chính sách miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2026-2027, và chính sách này đã được thông qua tại kỳ họp chuyên đề lần thứ 4, khóa VIII. Ở góc độ người dân, đây là quyết định can đảm: chấp nhận tăng chi để giảm áp lực chi tiêu đầu năm học, vốn luôn là nỗi lo của phụ huynh.
Lộ trình 3 năm: Ưu tiên học sinh vùng khó khăn là lựa chọn đúng
Khánh Hòa không phát sách giáo khoa miễn phí dàn trải, mà triển khai theo lộ trình 3 năm, ưu tiên học sinh vùng khó khăn trước rồi mở rộng ra toàn tỉnh. Năm học 2026-2027, đối tượng đầu tiên được hưởng sách giáo khoa miễn phí là học sinh tại các địa bàn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, được phân định là vùng III, địa bàn đặc biệt khó khăn. Đến năm học 2027-2028, phạm vi hỗ trợ mở rộng đến các địa bàn vùng II, và từ năm học 2028-2029, chính sách được áp dụng trên toàn tỉnh.
Cách thiết kế này thể hiện một quan điểm rõ ràng: không chỉ hỗ trợ chung cho Khánh Hòa giáo dục, mà trước hết phải cứu đúng những nơi "thiếu trước hụt sau". Học sinh vùng khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng đặc biệt khó khăn đang là nhóm chịu thiệt thòi nhất về điều kiện học tập. Việc ưu tiên sách giáo khoa miễn phí cho các em là lựa chọn hợp lý, bởi chỉ cần thiếu bộ sách đầu năm, cả quá trình học có thể bị đứt gãy.
Tác động tới phụ huynh: Giảm chi phí, nhưng phải tránh hình thức
Mỗi mùa tựu trường, sách giáo khoa là khoản chi khiến nhiều gia đình “toát mồ hôi”, nhất là hộ nghèo, cận nghèo và gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Với hơn 440.000 học sinh đang theo học tại khoảng 800 cơ sở giáo dục trên địa bàn, chính sách phát sách giáo khoa miễn phí – nếu triển khai nghiêm túc – sẽ giảm một phần không nhỏ chi phí đầu năm học. Như lãnh đạo UBND tỉnh nhận định, hỗ trợ sách giáo khoa giúp gia đình giảm chi phí và tạo điều kiện để học sinh vùng khó khăn có đủ sách ngay từ những ngày đầu năm học.
Tuy vậy, miễn phí không đồng nghĩa hiệu quả nếu việc phát sách chậm, sai đối tượng hoặc thiếu bộ. Sách giáo khoa miễn phí chỉ có ý nghĩa khi được trao đến tay học sinh trước khai giảng, đúng chương trình, đủ số lượng và tạo điều kiện để các em yên tâm học tập. Nếu khâu tổ chức lỏng lẻo, chính sách tốt có thể biến thành gánh nặng mới cho nhà trường và phụ huynh, khi phải tự xoay xở mua thêm hoặc đổi sách.
Khánh Hòa giáo dục được gì từ chính sách phát sách miễn phí?
Về bản chất, sách giáo khoa miễn phí không chỉ là hỗ trợ tiền cho phụ huynh mà còn là đầu tư trực tiếp cho chất lượng dạy – học. Khi mọi học sinh đều có đủ sách giáo khoa ngay từ đầu năm, giáo viên có thể xây dựng kế hoạch dạy thống nhất, tránh cảnh trong lớp người có, người không. Điều này đặc biệt quan trọng với học sinh vùng khó khăn, nơi chỉ cần thiếu một vài cuốn sách đã cản trở khả năng theo kịp chương trình.
Tỉnh cũng xác định rõ mục tiêu: giảm chi phí giáo dục cho gia đình, cải thiện chất lượng dạy học và tăng công bằng trong tiếp cận giáo dục. Đồng thời, việc sớm triển khai chính sách này còn thể hiện sự chủ động của địa phương trong thực hiện định hướng miễn phí sách giáo khoa của Trung ương. Nếu làm tốt khâu mua sắm, phân bổ, quản lý và đánh giá, chương trình sẽ là một điểm cộng lớn cho hình ảnh Khánh Hòa giáo dục coi trọng cơ hội học tập bình đẳng hơn là những khẩu hiệu chung chung.
Ba thách thức cần giải quyết để chính sách đi vào thực chất
Dù hướng đi là đúng, sách giáo khoa miễn phí ở Khánh Hòa vẫn đối mặt ít nhất ba thách thức. Thứ nhất, bài toán tài chính: hơn 78,6 tỷ đồng trong ba năm là khoản không nhỏ với ngân sách địa phương, đòi hỏi kế hoạch phân bổ ổn định, tránh năm đầu rầm rộ, các năm sau bị cắt giảm. Thứ hai, khâu tổ chức mua và phát sách, phải bảo đảm minh bạch, tránh lãng phí và tình trạng thừa – thiếu cục bộ.
Thứ ba, tỉnh cần cơ chế giám sát và phản hồi từ nhà trường, phụ huynh và chính học sinh để kịp thời điều chỉnh. Chính sách phát sách sẽ chỉ thật sự có ý nghĩa khi phụ huynh không còn nơm nớp lo tiền sách đầu năm, học sinh vùng khó khăn cầm trên tay đủ bộ sách, và nhà trường thấy rõ sự cải thiện trong chất lượng dạy – học. Khánh Hòa đã dám đi trước, giờ là lúc chứng minh rằng đi trước cũng đồng nghĩa làm tốt hơn, chứ không chỉ là một con số đẹp trên báo cáo.
