Phố đi bộ ẩm thực đêm: từ chỗ chơi đến chỗ mua – ăn – nhớ
Phố đi bộ ẩm thực đêm Hải Phòng là một không gian kinh tế ban đêm nơi ẩm thực đường phố, hoạt động giải trí và khu trưng bày sản phẩm OCOP cùng tồn tại, tạo nên trải nghiệm du lịch ẩm thực vừa ăn, vừa chơi, vừa mua sắm đặc sản địa phương, giúp người dân và du khách tiếp cận sản phẩm OCOP Hải Phòng thông qua cảm xúc và ký ức vị giác chứ không chỉ qua quầy kệ truyền thống. Điểm đáng nói là thành phố không xem phố đi bộ như một "chợ đêm" đơn thuần mà coi đó là nền sân khấu để các chủ thể OCOP thử nghiệm cách tiếp cận mới với khách hàng. Bên cạnh âm nhạc đường phố, khu vực trưng bày và giới thiệu sản phẩm OCOP tại phố đi bộ ẩm thực đêm đang trở thành một điểm nhấn rõ rệt của không gian kinh tế ban đêm của Hải Phòng. Nếu trước đây, du khách đến thành phố cảng chủ yếu tìm món bánh đa cua Hải Phòng trong các quán ăn, thì nay họ gặp cả phiên bản đóng gói tiện lợi ngay trên tuyến phố, ở cùng một trải nghiệm.
OCOP vào phố: bánh đa cua, bánh đa cá rô, bánh đậu xanh bước ra khỏi kệ
Hải Phòng hiện có hơn 600 sản phẩm OCOP, nhưng con số ấn tượng này chỉ thật sự có nghĩa khi sản phẩm đi ra khỏi báo cáo và bước vào đời sống đô thị. Việc các doanh nghiệp đưa sản phẩm OCOP và đặc sản địa phương vào không gian phố đi bộ ẩm thực đêm đang tạo thêm kênh tiếp cận người tiêu dùng, thay vì chỉ giới thiệu tại các điểm bán truyền thống, doanh nghiệp có thể trực tiếp tương tác, cho khách trải nghiệm và nhận phản hồi ngay tại điểm du lịch. Nhiều chủ thể OCOP chủ động thay đổi cách giới thiệu sản phẩm để tăng tương tác với khách hàng, từ mời dùng thử, tặng sản phẩm cho du khách đến thiết kế bao bì gợi câu chuyện vùng miền. Trong số các sản phẩm được giới thiệu, bánh đa cua – món ăn gắn với hình ảnh ẩm thực Hải Phòng – được một doanh nghiệp phát triển theo hướng tiện lợi hơn, cùng với bánh đa cá rô ăn liền đã được công nhận OCOP 3 sao. Bánh đậu xanh OCOP 4 sao và thạch rau câu đạt các tiêu chuẩn quản lý, chứng chỉ ISO, Halal, HACCP cũng xuất hiện trên phố, biến không gian đi bộ thành một dạng "siêu thị đặc sản" mở, nơi việc thử, mua và kể chuyện diễn ra tự nhiên giữa dòng người dạo đêm.
Khảo sát Tuệ Tĩnh: bài toán quy hoạch cho du lịch ẩm thực và kinh tế đêm
Nếu phố đi bộ ẩm thực đêm Hải Phòng là sân khấu đã lên đèn, thì tuyến phố ẩm thực Tuệ Tĩnh và các khu vực trọng điểm tại phường Thành Đông lại là bản thiết kế đang được chỉnh sửa. Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Đỗ Thành Trung cùng lãnh đạo một số sở, ngành đã khảo sát thực tế tuyến phố ẩm thực Tuệ Tĩnh và một số khu vực có định hướng quy hoạch trọng điểm trên địa bàn phường này, nhằm đánh giá hiện trạng, rà soát tiềm năng, lợi thế của từng khu vực. Phố ẩm thực Tuệ Tĩnh dài hơn 600 m, từ đường Điện Biên Phủ đến đường Ngô Quyền, được đưa vào hoạt động thí điểm từ tháng 4/2024 và là phố ẩm thực đầu tiên của tỉnh Hải Dương; mô hình này hướng tới tạo lập không gian văn hóa, ẩm thực cộng đồng, quảng bá, tiêu thụ các sản vật, đặc sản địa phương, đáp ứng nhu cầu vui chơi, giải trí, trải nghiệm của người dân và du khách, qua đó kích cầu tiêu dùng, phát triển thương mại – dịch vụ và kinh tế đô thị. Thực tế cho thấy lượng khách đến tuyến phố tăng mạnh, đặc biệt vào cuối tuần, lễ, Tết, và tuyến phố trở thành địa điểm vui chơi, giải trí quen thuộc. Đoàn khảo sát đặt ra yêu cầu chỉnh trang đồng bộ hạ tầng, nâng cao chất lượng cảnh quan, bảo đảm trật tự đô thị, vệ sinh môi trường, an toàn giao thông, đồng thời nghiên cứu đa dạng hóa hoạt động văn hóa, ẩm thực, vui chơi, giải trí để tạo bản sắc riêng và nâng sức hấp dẫn của tuyến phố. Đây là bước đi cho thấy thành phố đang nhìn du lịch ẩm thực và kinh tế đêm như một trục quan trọng trong tổ chức lại không gian đô thị, chứ không chỉ là phong trào mở thêm điểm ăn uống.
Trải nghiệm du lịch ẩm thực: khi du khách thành nhân vật chính của câu chuyện OCOP
Chuyển dịch từ bán hàng sang tổ chức trải nghiệm là điểm then chốt giúp phố đi bộ ẩm thực đêm trở thành một phần của du lịch ẩm thực Hải Phòng, dù khái niệm foodtour Hải Phòng chưa được định hình rõ trong các tài liệu chính thức. Không gian phố đi bộ thu hút cả du khách quốc tế; một nhóm khách đến từ Philippines cho biết họ tình cờ bắt gặp phố ẩm thực khi đang đi bộ và cảm thấy vui khi được các gian hàng tặng sản phẩm dùng thử. Khi một du khách cầm gói bánh đa cua Hải Phòng vừa ăn thử, vừa đọc câu chuyện trên bao bì và chụp hình, họ biến thành nhân vật chính của chiến dịch quảng bá mà không cần đến khẩu hiệu. Việc các gian hàng nhận được sự ủng hộ tích cực từ khách tham quan cho thấy tiềm năng kết hợp giữa quảng bá sản phẩm địa phương với phát triển kinh tế ban đêm. Theo đại diện một doanh nghiệp thạch rau câu, mong muốn của họ là hoạt động giới thiệu, quảng bá được duy trì lâu dài, tổ chức thường kỳ để góp phần vào sự phát triển của phố đi bộ. Ở góc độ người dân, không gian văn hóa – ẩm thực cộng đồng này tạo thêm một điểm hẹn mới, nơi con phố không chỉ là nơi đi qua, mà là nơi dừng lại, nếm thử và trò chuyện về thành phố.
Kết luận: để phố đi bộ ẩm thực đêm thành thương hiệu chứ không chỉ là sự kiện
Nhìn từ phố đi bộ ẩm thực đêm Hải Phòng và tuyến phố ẩm thực Tuệ Tĩnh, có thể thấy tư duy quy hoạch đang dịch chuyển: kinh tế đêm, du lịch ẩm thực và sản phẩm OCOP không còn là những mảng việc tách rời mà được kết nối trong cùng một không gian đô thị. Phố đi bộ ẩm thực đêm đã chứng minh hiệu quả ban đầu khi tạo thêm kênh tiếp cận người tiêu dùng cho sản phẩm OCOP Hải Phòng, từ bánh đa cua, bánh đa cá rô ăn liền, bánh đậu xanh đến các sản phẩm thạch rau câu đạt chuẩn quốc gia. Với phía quy hoạch, việc khảo sát các khu vực trọng điểm tại phường Thành Đông và yêu cầu chỉnh trang hạ tầng, đa dạng hóa hoạt động văn hóa – ẩm thực cho thấy thành phố đang chuẩn bị nền tảng để những không gian như phố đi bộ không bị đứt đoạn sau vài mùa cao điểm du lịch. Thách thức đặt ra là làm sao giữ được bản sắc địa phương mà không rơi vào công thức "phố ăn đêm" giống nhau ở mọi nơi. Câu trả lời nằm ở việc coi mỗi sản phẩm OCOP là một câu chuyện gắn với ký ức ẩm thực đô thị, để foodtour theo nghĩa rộng – những hành trình ăn và hiểu – trở thành cách người dân và du khách khám phá Hải Phòng qua từng con phố, thay vì qua những danh sách quán xá vô hồn.
