CT.35 – Định nghĩa một trục cao tốc mới cho miền Tây
Cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu (CT.35) là dự án đường bộ cao tốc dài khoảng 195 km, quy mô 4 làn xe, nhu cầu vốn 58.500 tỷ đồng, được quy hoạch như một trục ngang chiến lược kết nối cửa khẩu Hà Tiên với Rạch Giá, phía Tây Cần Thơ và khu vực Cà Mau, nhằm tăng cường hạ tầng Đồng bằng sông Cửu Long và liên kết với các dự án đường bộ Việt Nam khác trong vùng. Dưới góc nhìn chính sách, CT.35 không chỉ là thêm một đoạn cao tốc Hà Tiên Rạch Giá mới trên bản đồ, mà là mảnh ghép còn thiếu của mạng lưới cao tốc Bắc – Nam nội vùng. Cho đến nay, giao thông miền Tây lệ thuộc nặng vào quốc lộ 1, QL80, QL63 và đường thủy, khiến kết nối vùng Cà Mau và các tỉnh ven biển thường xuyên bị nghẽn. CT.35 nếu thực sự hoàn thành đúng quy hoạch 2021-2030, tầm nhìn 2050 sẽ là bước xoay trục chiến lược, đưa biên giới và vùng ven biển vào tâm mạng lưới lưu thông hàng hóa.
Thay đổi đầu mối, giữ nhịp tiến độ nghiên cứu tiền khả thi
Điểm đáng chú ý nhất lúc này không phải là bản vẽ tuyến, mà là quyết định đổi đầu mối nghiên cứu tiền khả thi. Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã giao Ban Quản lý dự án 7 tiếp tục tổ chức lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu, với vai trò chủ đầu tư bước chuẩn bị, thay cho Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận được giao từ tháng 10/2019. Việc chuyển giao đi kèm yêu cầu rõ ràng: bàn giao hồ sơ, tài liệu phải bảo đảm không gián đoạn và tận dụng tối đa kết quả khảo sát, nghiên cứu đã thực hiện. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy cơ quan quản lý nhận diện được rủi ro “đứt gãy chuẩn bị đầu tư” – căn bệnh từng khiến nhiều dự án đường bộ Việt Nam chậm hàng năm. Câu hỏi đặt ra là Ban Quản lý dự án 7 có đủ năng lực và quyết tâm để không chỉ kế thừa mà còn hoàn chỉnh báo cáo, đảm bảo chất lượng, tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn như yêu cầu trong giai đoạn 2026-2030.
Quy mô, phương án kỹ thuật và bài toán vốn khổng lồ
Trên giấy tờ, CT.35 là một dự án tham vọng cả về chiều dài lẫn cấu hình. Quy hoạch hạ tầng đường bộ 2021-2030, tầm nhìn 2050 xác định tuyến cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu mang mã CT.35, dài khoảng 195 km, đi qua An Giang, TP Cần Thơ và Cà Mau, tốc độ thiết kế 80-120 km/h. Báo cáo của Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận cho thấy chiều dài tuyến chính khoảng hơn 175 km, chia hai đoạn Hà Tiên - Rạch Giá (82 km) và Rạch Giá - Bạc Liêu (hơn 93 km), kèm hai tuyến nối với QL80 và QL1. Cấu hình 4 làn xe, bề rộng nền đường 24,75 m, vận tốc thiết kế 100 km/h, có dải dừng xe khẩn cấp hai bên và lề đất, cùng 2 trạm dừng nghỉ tại Hòn Đất và Hồng Dân. Một câu nói đáng chú ý là: “Dự án cao tốc CT.35 dài khoảng 195 km, quy mô 4 làn xe, nhu cầu vốn khoảng 58.500 tỷ đồng.” Đáng nói, báo cáo tiền khả thi còn nêu hai phương án kỹ thuật với sơ bộ tổng mức đầu tư lên tới 121.770 tỷ đồng cho tuyến đi thấp và 175.337 tỷ đồng cho phương án cầu cạn. Sự chênh lệch này đặt ra lựa chọn khó: ưu tiên giảm chi phí hay tăng khả năng thích ứng với điều kiện ngập lũ và sụt lún đặc thù Đồng bằng sông Cửu Long.
Tác động kết nối: từ cửa khẩu Hà Tiên tới vùng Cà Mau
Nếu nhìn từ góc độ kết nối, CT.35 có thể là tuyến cao tốc đầu tiên thực sự kéo biên giới Hà Tiên và vùng sâu Cà Mau lại gần trung tâm kinh tế miền Tây. Tuyến đi cơ bản song hành QL80 ở đoạn Hà Tiên - Rạch Giá và QL63 ở đoạn Rạch Giá - Bạc Liêu, điểm đầu tại khu vực cửa khẩu Hà Tiên và điểm cuối giao QL1 tại phường Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau. Khi hoàn thành, tuyến cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu sẽ hình thành một trục ngang quan trọng, kết nối cửa khẩu Hà Tiên với Rạch Giá, phía Tây TP Cần Thơ và Cà Mau, tăng khả năng kết nối với các tuyến cao tốc đang và sẽ được đầu tư trong vùng. Đồng thời, dự án được thiết kế để kết nối các trục cao tốc dọc Lộ Tẻ - Rạch Sỏi và Cần Thơ - Cà Mau, tạo nên một hành lang cao tốc phục vụ giao thương hàng hóa qua cửa khẩu quốc tế Hà Tiên và liên kết khu vực biên giới Campuchia với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long. Đối với người dân và doanh nghiệp, điều này có nghĩa là thời gian di chuyển rút ngắn, chi phí logistics giảm, khả năng tiếp cận thị trường và dịch vụ tăng lên đáng kể – nếu tuyến thực sự được vận hành đúng chuẩn cao tốc.
Áp lực tiến độ và nhu cầu đồng bộ hóa hạ tầng vùng
Dù kế hoạch tiến độ nghe có vẻ rõ ràng – hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi trong năm 2026, thiết kế kỹ thuật quý II/2027, lựa chọn nhà thầu quý III/2027, khởi công quý III/2027 và hoàn thành năm 2030 – kinh nghiệm cho thấy mỗi mốc này đều có thể trượt nếu không có nguồn vốn và cơ chế đủ mạnh. Bối cảnh hiện tại càng cho thấy tính cấp bách: đầu tháng 8, cử tri An Giang kiến nghị Trung ương ưu tiên nguồn lực cho cao tốc, hành lang ven biển, đường thủy, cảng biển, cảng hàng không và logistics, vì hạ tầng khu vực còn manh mún, thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Phản hồi của Bộ Xây dựng là sẽ phối hợp với tỉnh An Giang nghiên cứu phương án, tìm kiếm nguồn vốn cho cao tốc Hà Tiên - Rạch Giá - Bạc Liêu khi đủ điều kiện, đồng thời đề nghị địa phương chủ động huy động nguồn lực cho các công trình giao thông thuộc thẩm quyền. Để CT.35 không lặp lại kịch bản nhiều dự án đường bộ Việt Nam “vẽ đẹp, làm khó”, cần một cách tiếp cận thẳng thắn: công khai bài toán vốn, lựa chọn phương án kỹ thuật phù hợp điều kiện địa chất, và ràng buộc trách nhiệm các bên với mốc 2030 như một cam kết phát triển chứ không chỉ là con số trong quy hoạch.
