Thiếu sách giáo khoa sau một tháng vào học: vấn đề không thể xem nhẹ
Tình trạng thiếu sách giáo khoa ở các trường học Cần Thơ sau hơn một tháng của năm học 2026-2027 là hiện tượng nhiều học sinh và giáo viên vẫn chưa có đủ sách giáo khoa các môn, dù đã đăng ký, đóng tiền và chủ động tìm mua, khiến quá trình giáo dục học sinh bị gián đoạn và tạo ra khoảng cách bất công trong tiếp cận tài liệu học tập giữa các em trong cùng một lớp. Ngày 30/9, khảo sát tại nhiều lớp 11 của một trường THPT ở phường Phú Lợi (TP Cần Thơ) cho thấy hàng trăm học sinh chưa có sách giáo khoa Ngữ văn. Đáng lo hơn, đây không phải trường hợp cá biệt mà là bức tranh chung ở nhiều trường, nhiều địa phương lân cận. Khi năm học đã vào guồng, việc thiếu sách giáo khoa lớp 6-12 trở thành một chỉ dấu rõ ràng cho thấy khâu chuẩn bị của hệ thống còn lúng túng, chậm chạp và chưa bám sát nhu cầu thực tế.
Những con số biết nói và thực tế lớp học bị chia đôi
Nếu coi sách giáo khoa là nền tảng tối thiểu để bảo đảm công bằng trong giáo dục học sinh, thì những con số hiện tại ở Cần Thơ đáng để báo động. Khảo sát tại 7 lớp 11 của một trường THPT ở Phú Lợi cho thấy 3 lớp mỗi lớp có 16 học sinh; 1 lớp có 19; 1 lớp 15; 1 lớp 9 và 1 lớp 7 em chưa có sách giáo khoa Ngữ văn, tổng cộng 98 em chỉ riêng một môn. Một giáo viên cho biết ở nhiều lớp, chưa đầy 10 học sinh có đủ sách giáo khoa các môn, phần còn lại phải tự chép bài, chụp tài liệu hoặc học nhờ bạn. Điều đó tạo ra hai “tốc độ” trong cùng một tiết học: nhóm có sách có thể chủ động đọc trước, ghi chú, ôn tập; nhóm không có sách bị động, phụ thuộc vào lời giảng, khó theo kịp chương trình. Công bằng giáo dục không thể chỉ nói trên khẩu hiệu khi vật dụng cơ bản nhất để học vẫn còn là “đặc quyền” của một số em.
Tác động dây chuyền: không chỉ học sinh mà cả giáo viên bị kìm chân
Thiếu sách giáo khoa không chỉ là khó khăn của học sinh; nó kéo theo một chuỗi tác động làm giảm chất lượng dạy học. Một giáo viên ở xã đảo Cù Lao Dung cho biết học sinh còn thiếu sách dù đã đăng ký mua và đóng tiền đầy đủ nhưng đến nay vẫn chưa có sách để học. Giáo viên cũng rơi vào cảnh lên lớp không có sách giáo khoa, dù đã đặt mua từ tháng 8 nhưng đến hết tháng 9 vẫn chưa mua được. Khi người dạy thiếu sách, việc chuẩn bị bài, soạn đề, giao bài tập đều bị cản trở; lớp học phải chuyển sang kiểu “chữa cháy”, chủ yếu nghe giảng miệng, ít tương tác với nội dung trong sách. Một phụ huynh ở Phú Lợi kể phải đi gần 250km từ Sóc Trăng lên TP Hồ Chí Minh chỉ để mua được vài cuốn cho con, nhưng vẫn chưa đủ theo yêu cầu môn học. Cái giá mà gia đình và nhà trường phải trả cho sự thiếu sách này là thời gian, công sức và chất lượng giáo dục bị bào mòn.
Vì sao vẫn thiếu sách và những giải pháp nhà trường buộc phải tính tới
Điều khó chấp nhận nhất trong câu chuyện thiếu sách giáo khoa ở Cần Thơ năm học 2026 không phải là việc cung ứng chậm, mà là sự thiếu minh bạch về quy trình và trách nhiệm. Các nhà sách ở Phú Lợi và khu vực lân cận đều chung một câu trả lời: đã đăng ký mua nhưng chưa có sách, hứa sẽ thông báo khi hàng về. Nghĩa là từ khâu phân phối đến trường, đến phụ huynh đều đang ở thế “chờ” mà không nắm chắc thời điểm. Trong bối cảnh đó, nhà trường buộc phải tìm giải pháp tạm thời: giáo viên cho học sinh chụp lại trang sách bạn bè, dùng bản photo, tăng thời lượng giảng giải trên lớp thay vì yêu cầu đọc trước ở nhà; một số nơi huy động tủ sách dùng chung, cho mượn luân phiên theo tiết học. Những biện pháp này chỉ mang tính “câu giờ”, không thể thay thế việc mỗi học sinh có bộ sách giáo khoa lớp 6-12 đầy đủ. Nếu không có kế hoạch phân phối rõ ràng và sự phối hợp chủ động từ chính quyền địa phương, nguy cơ tụt hậu về chất lượng giáo dục tại khu vực này là rất rõ.
Kết luận: Đừng để thiếu sách trở thành điều bình thường mới
Một hệ thống giáo dục được đánh giá không chỉ ở chương trình, thi cử hay cơ sở vật chất, mà trước hết ở việc bảo đảm những nhu cầu tối thiểu cho giáo dục học sinh: sách, vở, không gian học. Câu chuyện hàng trăm học sinh lớp 11 ở Cần Thơ vào học hơn một tháng vẫn chưa có sách giáo khoa Ngữ văn cho thấy sự bất ổn ở tầng quản lý hơn là ở nỗ lực của phụ huynh và giáo viên. Nếu những giải pháp tạm thời của nhà trường chỉ dừng ở việc photo, mượn tay nhau mà không có một lộ trình rõ ràng từ cơ quan quản lý để chấm dứt tình trạng thiếu sách giáo khoa, chúng ta đang chấp nhận cho một thế hệ học trong điều kiện thiếu thốn. Thiếu sách giáo khoa không được phép trở thành điều “bình thường mới”; đó phải là tín hiệu báo động buộc hệ thống phải thay đổi cách chuẩn bị và phân phối tài liệu ngay từ trước khi năm học bắt đầu.
