Ba công trình, một thời điểm: TPHCM bước vào giai đoạn tái cấu trúc giao thông
Ba dự án cầu và hầm lớn tại TPHCM – hầm chui Ngã năm Phước Kiến, cầu Thủ Thiêm 4 và cầu Cần Giờ – là những công trình hạ tầng giao thông TPHCM được triển khai gần như song song, dự kiến cùng hoàn thành trong khoảng vài năm tới, và sẽ đồng thời thay đổi hướng dịch chuyển, phân luồng giao thông và cách người dân kết nối giữa nội đô, khu Đông, khu Nam và huyện ngoại thành ven biển Cần Giờ. Điều đáng nói không chỉ là quy mô mà là sự trùng khớp về tiến độ, buộc thành phố phải tư duy lại toàn bộ mạng lưới giao thông và quy hoạch đô thị. Nếu làm tốt, đây có thể là bước nhảy hạ tầng hiếm có; nếu tổ chức kém, tác động mặt bằng, ùn tắc cục bộ trong giai đoạn thi công sẽ là cái giá không nhỏ.
Hầm chui TPHCM nghìn tỷ: Giải nút thắt Ngã năm Phước Kiến hay chỉ dời tắc đường?
Hầm chui Ngã năm Phước Kiến được khởi công ngày 19/8/2025, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông Bình Dương (thuộc UBND TPHCM) làm chủ đầu tư. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 1.050 tỷ đồng, trong đó chi phí xây lắp hơn 424 tỷ đồng và bồi thường, giải phóng mặt bằng khoảng 448 tỷ đồng. Đây là hầm chui TPHCM xây dựng theo tiêu chuẩn công trình hầm đường bộ cấp II, kết cấu bê tông cốt thép với tuổi thọ thiết kế lên tới 100 năm, tĩnh không 5 m, tốc độ khai thác 40 km/h. Theo thiết kế, hầm dài gần 630 m, nối đường Huỳnh Văn Cù với Phạm Ngọc Thạch, băng qua Quốc lộ 13 – nút giao vốn thường xuyên ùn tắc do lưu lượng lớn và nhiều hướng giao cắt. Thành phố kỳ vọng hầm sẽ "tăng năng lực lưu thông, giảm các điểm xung đột giữa các luồng phương tiện" tại khu vực này. Nhưng một hầm chui tuổi thọ 100 năm chỉ thực sự có ý nghĩa nếu đi kèm các biện pháp quản lý giao thông bề mặt và kết nối với mạng lưới đường xung quanh, tránh tình trạng giải tỏa một điểm, đẩy áp lực sang điểm khác.
Cầu vượt sông Sài Gòn có đường đi bộ: Kết nối khu Nam – khu Đông hay tạo cú hích bất động sản?
Cầu Thủ Thiêm 4 – một cầu vượt sông Sài Gòn mới – dự kiến được khởi công trong quý IV/2026 và hoàn thành quý IV/2028, với tổng vốn đầu tư khoảng 5.063 tỷ đồng từ ngân sách thành phố. Cầu dài khoảng 2,16 km, phần cầu chính hơn 1,6 km, kết nối từ đường Nguyễn Văn Linh, khu vực cầu Tân Thuận 2 sang đường Nguyễn Cơ Thạch thuộc Khu đô thị mới Thủ Thiêm, với 8 làn (6 làn ô tô, 2 làn hỗn hợp), tốc độ thiết kế 60 km/h. Theo thông tin công bố tại họp báo kinh tế – xã hội TPHCM chiều 1/10, công trình sẽ tạo thêm tuyến kết nối trực tiếp giữa khu Nam và khu Đông, bổ sung năng lực lưu thông qua sông Sài Gòn, chia sẻ áp lực cho Tôn Đức Thắng, Nguyễn Tất Thành, cầu Khánh Hội và khu vực Tân Thuận. Điểm khác biệt của cây cầu vượt sông Sài Gòn này là có tuyến đường riêng dành cho người đi bộ và xe đạp, kết nối công viên ven sông hai đầu, tạo ban công ngắm cảnh ở vị trí cao nhất. Đây là lựa chọn hiếm hoi khi hạ tầng giao thông TPHCM thường ưu tiên xe cơ giới, và nếu được vận hành đúng, nó có thể mở ra thói quen di chuyển xanh, đồng thời chắc chắn tạo lực hút mạnh cho phát triển bất động sản dọc trục kết nối.
Cầu dây văng TPHCM vượt Soài Rạp: Cần Giờ bước vào bản đồ di chuyển 50 phút
Khác với hai dự án nằm trong lõi đô thị, cầu Cần Giờ là bước đi chiến lược để kéo huyện ven biển vào gần trung tâm hơn, thay đổi cách người dân nhìn về một vùng "xa xôi". Công ty CP Masterise Hạ tầng Cần Giờ được lựa chọn làm nhà đầu tư dự án thành phần xây dựng cầu theo hình thức PPP, hợp đồng BT, ngày 13/1/2026 và cây cầu đã được động thổ hai ngày sau đó. Tổng mức đầu tư sơ bộ toàn dự án vào khoảng 13.201 tỷ đồng, với cầu dây văng chính dài gần 3 km, toàn tuyến khoảng 7,3 km, vượt sông Soài Rạp, cùng đường dẫn hơn 3,3 km và các cầu nhỏ vượt sông Chà, Tắc Sông Chà, rạch Mương Ngang. Khi hoàn thành, đây được dự kiến là cầu dây văng TPHCM lớn nhất, kết nối trực tiếp Nhà Bè – Cần Giờ, thay thế phà Bình Khánh vốn quá tải nhiều năm. Báo cáo nghiên cứu khả thi cho thấy thời gian di chuyển từ trung tâm thành phố đến Cần Giờ sẽ rút còn khoảng 40–50 phút. Câu hỏi đặt ra là liệu hạ tầng xã hội, bảo vệ sinh thái rừng ngập mặn có theo kịp làn sóng dịch chuyển và đầu tư sẽ đến cùng cây cầu này.
Tác động tổng thể lên hạ tầng giao thông TPHCM: Phải coi đây là một "gói dự án" chứ không phải ba công trình rời rạc
Điểm chung của hầm chui Ngã năm Phước Kiến, cầu Thủ Thiêm 4 và cầu Cần Giờ là chúng đều nằm trong danh mục công trình giao thông, hạ tầng đô thị quy mô lớn mà TPHCM báo cáo tại buổi họp báo kinh tế – xã hội ngày 1/10. Dù khác nhau về vị trí và chức năng, cả ba dự án sẽ định hình lại cách thành phố phân bổ dòng phương tiện giữa khu trung tâm, khu Nam, khu Đông và huyện ven biển. Nếu được nhìn như ba mảnh ghép của một chiến lược hạ tầng giao thông TPHCM, thành phố có cơ hội giảm áp lực ùn tắc nội đô, mở rộng không gian phát triển ra ngoài trung tâm và tạo thêm lựa chọn di chuyển bằng cầu vượt sông Sài Gòn, cầu dây văng lớn và hầm chui TPHCM hiện đại. Tuy nhiên, để lợi ích vượt trội chi phí, TPHCM sẽ phải tổ chức thi công theo từng giai đoạn hợp lý, đồng thời xây dựng các kế hoạch vận hành sau khi hoàn thành – từ quản lý tốc độ, thu xếp giao thông công cộng đến bảo vệ sinh thái khu vực Cần Giờ – thay vì chỉ dừng ở việc "xây xong một công trình đẹp". Kết luận sau cùng: ba dự án này là cơ hội nhưng cũng là bài kiểm tra năng lực quy hoạch tích hợp của thành phố giàu nhất nước.
