Tỷ lệ 63,14% đặt ra sức ép chạy tiến độ
Giải ngân đầu tư công là việc thanh toán vốn ngân sách cho các dự án sau khi khối lượng và hồ sơ thực hiện được nghiệm thu, kiểm soát; tiến độ của nó phản ánh khả năng biến kế hoạch thành công trình. Chiều 2/11, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Minh làm việc với 12 địa phương phía Đông đang có tỷ lệ giải ngân thấp. Đến ngày này, các xã giải ngân 235,2 tỷ đồng trong tổng kế hoạch hơn 372,5 tỷ đồng, đạt 63,14%. Con số ấy thấp hơn mức bình quân toàn tỉnh và chưa đáp ứng mục tiêu của UBND tỉnh. Vì vậy, đây không còn là chuyện chậm xử lý hồ sơ đơn lẻ: khi phần lớn thời gian trong năm đã trôi qua, khoảng cách giữa kế hoạch và kết quả đòi hỏi tỉnh phải vừa tháo gỡ điểm nghẽn, vừa xác định rõ ai chịu trách nhiệm. Đôn đốc là cần thiết, nhưng chỉ có ý nghĩa nếu đi kèm theo dõi và hành động cụ thể.
Nút thắt nằm ở thủ tục, mặt bằng và khâu điều hành
Sở Tài chính chỉ ra một chuỗi thủ tục kéo dài: hoàn thiện hồ sơ đầu tư, thẩm định, phê duyệt thiết kế và dự toán, lựa chọn nhà thầu, rồi ký hợp đồng. Các địa phương cũng nêu vướng mắc về bồi thường, tái định cư, giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công. Đây là những trở ngại có tính liên kết: mặt bằng chưa bàn giao thì nhà thầu khó triển khai, còn hồ sơ và phối hợp chậm khiến khối lượng hoàn thành khó chuyển thành khoản thanh toán đúng hạn. Tuy nhiên, không thể quy mọi phần chậm trễ cho yếu tố khách quan. Tỉnh cũng nêu việc kiểm tra, đôn đốc của người đứng đầu một số nơi chưa quyết liệt và phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ. Giá vật liệu tăng, nguồn cung thiếu càng gây sức ép, nhưng không thay thế được trách nhiệm lập kế hoạch và xử lý vướng mắc từ phía chính quyền.
Bốn xã dưới 60% là tín hiệu cần xử lý riêng
Bức tranh 12 xã không đồng đều: tám địa phương đã vượt 60%, trong khi Nghị Đức đạt 56,84%, Trà Tân 55,11%, Hồng Thái 47,92% và Phan Sơn chỉ 35,6%. Nhóm 12 xã giải ngân chậm vì thế không nên được xử lý bằng một mệnh lệnh chung chung. Mỗi địa phương cần chỉ rõ dự án nào mắc ở mặt bằng, dự án nào chưa xong thủ tục và khâu nào thuộc trách nhiệm của cơ quan hay cá nhân cụ thể. Khoảng cách giữa xã dẫn đầu Tuyên Quang, đạt 81,6%, và Phan Sơn cho thấy tiến độ không thể giải thích chỉ bằng tình hình chung của khu vực. Với vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, tỷ lệ giải ngân còn thấp hơn: hơn 25,2 tỷ đồng trên kế hoạch hơn 104 tỷ đồng, tương đương 24,26%; bốn xã Trà Tân, Đông Giang, Phan Sơn và Sông Lũy chưa giải ngân.
Quy trách nhiệm phải gắn với mốc việc và kiểm tra hằng tuần
Yêu cầu quan trọng nhất của lãnh đạo tỉnh là người đứng đầu chính quyền địa phương phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh về kết quả giải ngân. Trước ngày 5/11, các xã phải rà soát từng dự án, lập kế hoạch chi tiết và sơ đồ tiến độ, nêu rõ khối lượng, giá trị dự kiến, thời điểm hoàn thành cùng trách nhiệm của từng đơn vị, cá nhân. Cách làm này đúng hướng vì biến mục tiêu thành đầu việc có thể kiểm tra; cập nhật hằng tuần sẽ giúp phát hiện chậm trễ trước khi chúng dồn vào cuối kỳ. Tỉnh đặt mục tiêu giải ngân tối thiểu 95% vào ngày 31/12/2026 và hoàn thành 100% vào tháng 1/2027. Chủ đầu tư cũng phải thúc nhà thầu thi công, xử lý bên vi phạm cam kết và hoàn tất nghiệm thu, thanh toán kịp thời. Nếu tiến độ vẫn hụt, trách nhiệm không thể dừng ở việc viện dẫn khó khăn: cần xác định rõ khâu nào chậm, ai có thẩm quyền xử lý và việc khắc phục được thực hiện đến đâu.
