Cao tốc Quảng Ninh 22.000 tỷ đồng: Dự án tham vọng nhưng mới ở bước khởi đầu
Tuyến cao tốc Quảng Ninh đang được nghiên cứu là một dự án đường bộ tốc độ cao dài khoảng 54,5 km, kết nối cao tốc Hải Phòng – Hạ Long với đường vành đai 5 vùng Thủ đô Hà Nội, được thiết kế 6 làn xe, tốc độ 120 km/h, với tổng vốn đầu tư dự kiến 22.000 tỷ đồng. Đây là mảnh ghép còn thiếu trên bản đồ kết nối Hà Nội – Hạ Long, nhưng hiện mới dừng ở giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi, chưa có lịch trình xây dựng cụ thể. Điều này đặt ra câu hỏi: tham vọng kết nối sẽ hiện thực hóa nhanh đến đâu, hay tiếp tục nằm trên giấy? Ngày 16/9, UBND TP Quảng Ninh tổ chức cuộc họp, do Chủ tịch Bùi Văn Khắng chủ trì, để nghe và cho ý kiến về hồ sơ nghiên cứu tiền khả thi của tuyến cao tốc cùng loạt dự án hạ tầng khác. Việc lãnh đạo thành phố trực tiếp tham gia cho thấy đây là dự án ưu tiên, song cũng bộc lộ thực tế là mọi thứ mới đang ở bước "phác thảo".
Quy mô đầu tư hạ tầng giao thông và vai trò của các “ông lớn”
Với tổng mức đầu tư khoảng 22.000 tỷ đồng, tuyến cao tốc Quảng Ninh không chỉ là một dự án 54,5 km nhựa nóng mà là tuyên bố về chiến lược đầu tư hạ tầng giao thông của địa phương. Theo cổng thông tin thành phố, Quảng Ninh thời gian qua đã thu hút hàng loạt doanh nghiệp lớn như Vingroup, Sun Group, FLC, HDMon triển khai các dự án quy mô trên địa bàn. Sun Group hiện diện rõ với Cảng hàng không Vân Đồn, Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long và các tuyến cao tốc Hạ Long – Vân Đồn, Vân Đồn – Móng Cái. Vingroup, HDMon, FLC cũng đang phát triển các tổ hợp đô thị, du lịch, sân golf tại Hạ Long, Vân Đồn. Bức tranh này cho thấy Quảng Ninh muốn dùng hạ tầng giao thông làm “xương sống” cho không gian đầu tư, từ đó tạo sân chơi dài hạn cho các nhà đầu tư tư nhân. Tuy vậy, đến nay chưa có thông tin chính thức về việc doanh nghiệp nào sẽ tham gia trực tiếp vào dự án cao tốc 22.000 tỷ đồng; mọi thứ mới dừng ở nền tảng là một địa phương đã quen làm việc với các tập đoàn lớn.
Kết nối Hà Nội – Hạ Long: tiềm năng logistics vùng hay chỉ là đường đẹp trên bản đồ?
Điểm hấp dẫn nhất của tuyến cao tốc Quảng Ninh là khả năng kết nối Hà Nội – Hạ Long thông qua cao tốc Hải Phòng – Hạ Long và đường vành đai 5 vùng Thủ đô. Với chuẩn 6 làn xe cao tốc, tốc độ 120 km/h, tuyến này nếu được hoàn thiện sẽ rút ngắn thời gian di chuyển và tạo hành lang vận tải liên vùng quan trọng. Đoạn qua địa bàn thành phố Quảng Ninh được thiết kế song hành với tuyến đường ven sông, mở ra cơ hội tổ chức lại không gian đô thị, công nghiệp, dịch vụ dọc tuyến. Theo hồ sơ nghiên cứu, thành phố yêu cầu đơn vị tư vấn phải phân tích rõ tính chất kết nối liên vùng và nội vùng, cũng như hiệu quả trong việc mở rộng không gian phát triển, thu hút đầu tư. Đây là yêu cầu đúng, bởi một tuyến cao tốc đắt đỏ chỉ có ý nghĩa nếu trở thành trục logistics thật sự, thay vì một phần tử rời rạc trên bản đồ giao thông.
Vì sao dự án chưa thể trả lời câu hỏi “khi nào xong”?
Dù nhiều kỳ vọng được đặt vào việc kết nối Hà Nội – Hạ Long, sự thật là cao tốc Quảng Ninh 22.000 tỷ đồng vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi. UBND thành phố yêu cầu Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng Khu vực I và đơn vị tư vấn tiếp thu, tổng hợp ý kiến của lãnh đạo và các sở, ngành vào hồ sơ, đồng thời xác định rõ địa chỉ và trữ lượng nguồn vật liệu phục vụ dự án. Các địa phương có tuyến đường đi qua được yêu cầu khẩn trương nghiên cứu và lập chủ trương đầu tư các tuyến giao thông kết nối với tuyến cao tốc. Các sở, ngành phải phối hợp với thành phố Hải Phòng để thống nhất phương án, báo cáo Thủ tướng, bảo đảm triển khai đồng bộ toàn tuyến. Nói cách khác, trước khi nghĩ tới ngày thông xe, dự án còn phải vượt qua hàng loạt bước thủ tục, quy hoạch, phân kỳ đầu tư. Việc chưa công bố lịch trình xây dựng cụ thể là thái độ thực tế; nóng vội hứa hẹn thời gian trong bối cảnh này sẽ chỉ làm mất niềm tin.
Kết luận: Cao tốc 22.000 tỷ là phép thử cho tầm nhìn không gian Quảng Ninh
Tuyến cao tốc Quảng Ninh kết nối cao tốc Hải Phòng – Hạ Long với vành đai 5 Hà Nội là dự án có thể định hình lại trục phát triển của cả vùng, nếu đi kèm một chiến lược không gian rõ ràng và sự phối hợp thực chất giữa Quảng Ninh, Hải Phòng và vùng Thủ đô. Đầu tư hạ tầng giao thông quy mô 22.000 tỷ đồng là bước đi thể hiện tham vọng, nhưng tham vọng chỉ có giá trị khi được chuyển thành tiến độ, mốc triển khai, và mạng lưới kết nối cấp tỉnh, cấp khu vực ăn khớp với tuyến chính. Câu hỏi “khi nào kết nối được Hà Nội và Hạ Long?” hiện chưa có lời đáp chắc chắn. Song qua cách Quảng Ninh chủ động chuẩn bị dự án, vai trò của các tập đoàn tư nhân trong bức tranh hạ tầng và yêu cầu phân tích kỹ hiệu quả liên vùng, có thể thấy địa phương này đang thử thách chính tầm nhìn của mình: hạ tầng là nền, hay chỉ là công trình tiêu điểm? Nếu câu trả lời là nền, tuyến cao tốc 54,5 km sẽ là một bước ngoặt, không phải một con số trên giấy.
