Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận: Quy mô lớn, áp lực càng lớn
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận là chương trình đầu tư hạ tầng quy mô lớn nhằm tăng năng lực kết nối trục TP.HCM – Đồng bằng sông Cửu Long, với mục tiêu mở rộng mặt cắt, xử lý nền đất yếu và hoàn thiện hệ thống cầu, cống để đáp ứng nhu cầu giao thông ngày càng tăng và giảm ùn tắc trên tuyến hiện hữu. Dự án đầu tư xây dựng mở rộng đường cao tốc TP. Hồ Chí Minh – Trung Lương – Mỹ Thuận có chiều dài 96,13 km, đi qua TP. Hồ Chí Minh, Tây Ninh và Đồng Tháp, với tổng mức đầu tư 36.125 tỷ đồng. Công trình khởi công ngày 19/12/2025, dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2028.
Theo Công ty TNHH Cao tốc Sài Gòn – Mỹ Thuận, hiện toàn tuyến đang triển khai 69 mũi thi công, gồm 36 mũi đường và 33 mũi cầu. Khoảng 450 máy móc, thiết bị cơ giới cùng hơn 1.400 nhân sự được huy động nhằm đẩy nhanh tiến độ thi công các hạng mục. Đây là quy mô nhân lực hiếm thấy cho một dự án mở rộng đường cao tốc, cho thấy quyết tâm đưa tuyến cao tốc TP.HCM Mỹ Thuận đạt chuẩn lưu thông mới trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, giá trị thực hiện hiện mới đạt khoảng 2.150 tỷ đồng, tương đương hơn 10% giá trị hợp đồng, nghĩa là chặng đường phía trước còn rất dài so với mốc hoàn thành đã đặt ra.
Nhịp thi công dày đặc: 69 mũi trên toàn tuyến có đủ để giữ tiến độ?
Trên công trường, bức tranh thi công là một mạng lưới dày đặc các mũi thi công cầu, đường, cống, xử lý nền đất yếu trải dài gần 100 km tuyến cao tốc TP.HCM Mỹ Thuận. Ở nhiều đoạn, nhà thầu tổ chức thi công ngày đêm, tranh thủ từng khoảng thời gian thời tiết thuận lợi trong mùa mưa để khoan cọc nhồi, đắp nền, bơm cát và thi công cống hộp. Cách làm này thể hiện nỗ lực tối đa của nhà thầu, nhưng cũng phơi bày rủi ro: chỉ cần một mắt xích bị chậm – như mặt bằng, vật liệu hay di dời hạ tầng – là cả chuỗi 69 mũi thi công sẽ bị khựng lại.
Ở những đoạn như Km55 – Km60, các hạng mục cầu và đường được triển khai song song, mục tiêu rút ngắn khoảng 6 tháng so với kế hoạch. Đây là lựa chọn táo bạo, bởi thi công chồng lớp trên nền đất yếu của Đồng bằng sông Cửu Long luôn tiềm ẩn nguy cơ lún, nứt nếu tính toán không chuẩn. Dự án đã chọn giải pháp cọc đất gia cố xi măng (CDM) thay cho gia tải kết hợp bấc thấm PVD tại các khu vực phù hợp, nhằm kiểm soát độ lún, hạn chế lún lệch giữa phần đường mở rộng và nền đường hiện hữu, đồng thời rút ngắn thời gian xử lý nền và giảm nhu cầu sử dụng cát đắp trong bối cảnh nguồn vật liệu khan hiếm.
Mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật: “điểm nghẽn” có thể làm chậm cả tuyến
Dù nhịp thi công trên tuyến cao tốc TP.HCM Mỹ Thuận đang rất khẩn trương, mặt bằng lại trở thành rào cản lớn nhất. Theo kế hoạch, giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật phải hoàn thành trong tháng 7/2026. Thế nhưng đến giữa tháng 10, dự án vẫn còn hơn 100 ha – trong đó hơn 117 ha theo một báo cáo – chưa được giải phóng, với 20,15 ha tại TP.HCM, Tây Ninh và Đồng Tháp cần ưu tiên bàn giao sớm vì ảnh hưởng trực tiếp đến tuyến chính và các nút giao. Nếu những diện tích này tiếp tục chậm, tiến độ thi công sẽ bị “bóp nghẹt” ngay ở những vị trí chiến lược.
Doanh nghiệp dự án cảnh báo một số vị trí có nguy cơ phải tạm dừng thi công vào cuối tháng 10 nếu mặt bằng không được bàn giao kịp thời, gồm khu vực nút giao Chợ Đệm tại Km9+500, đoạn Km11+100 – Km12+000, Km34+300 – Km35 và Km37+400 – Km37+650. Ở gói thầu XL01, đoạn qua xã Mỹ Yên, nhà dân nằm sát phạm vi dự án, trong khi hệ thống điện trung thế, cáp quang, đường dây và cáp ngầm chưa được di dời, khiến nhà thầu không thể tổ chức thi công đồng bộ. Nói cách khác, nếu chính quyền địa phương không giải quyết dứt điểm mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật, 69 mũi thi công hiện tại sẽ dần mất tác dụng, kéo theo nguy cơ vỡ tiến độ thi công.
Vật liệu, thời tiết và chi phí: những rủi ro âm thầm nhưng dai dẳng
Ngoài mặt bằng và hạ tầng kỹ thuật, dự án mở rộng đường cao tốc còn chịu sức ép từ những yếu tố ít “ồn ào” hơn nhưng không kém phần nguy hiểm. Thời tiết bước vào mùa mưa khiến công tác tổ chức thi công gặp nhiều trở ngại, buộc các nhà thầu phải liên tục điều chỉnh kế hoạch, linh hoạt điều phối máy móc, thiết bị và nhân lực để duy trì tiến độ. Mưa kéo dài không chỉ làm chậm tiến độ thi công nền, mặt đường mà còn ảnh hưởng đến chất lượng xử lý nền đất yếu, tăng rủi ro phải sửa chữa, gia cố lại sau này – đồng nghĩa chi phí tăng thêm.
Cùng lúc, nguồn cung cát, đá khan hiếm, giá vật liệu ở mức cao đang tạo áp lực lớn lên các nhà thầu. Trong bối cảnh đó, việc dự án áp dụng giải pháp CDM để giảm nhu cầu cát đắp là hướng đi hợp lý, nhưng không đủ để triệt tiêu rủi ro nếu thị trường vật liệu tiếp tục biến động. Khi giá vật liệu tăng, nhà thầu buộc phải cân đối lại tổ chức thi công, có thể phải giãn tiến độ ở một số hạng mục để giữ an toàn tài chính. Điều này cho thấy, tiến độ thi công không chỉ phụ thuộc vào số lượng mũi thi công hay nhân sự, mà còn vào khả năng kiểm soát những biến số kinh tế và tự nhiên bên ngoài công trường.
Giữ nhịp 1.400 công nhân: cần quyết liệt tháo gỡ nút thắt để không lỡ hẹn 2028
Với hơn 1.400 nhân sự và khoảng 450 thiết bị cơ giới đang hoạt động trên 69 mũi thi công, dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận đang thể hiện một nhịp độ hiếm thấy trong các dự án hạ tầng quy mô tương đương. Nhưng nhịp độ đó chỉ có ý nghĩa nếu được duy trì liên tục đến mốc hoàn thành vào tháng 12/2028. Hiện tại, khối lượng thi công mới đạt khoảng 10% giá trị hợp đồng, nên bất kỳ sự chậm trễ nào trong giai đoạn đầu cũng sẽ phóng đại rủi ro dồn việc về cuối kỳ, khiến chi phí và áp lực kỹ thuật tăng vọt.
Thông điệp rõ ràng là: nếu muốn tuyến cao tốc TP.HCM Mỹ Thuận được mở rộng đúng hẹn, không thể chỉ trông chờ vào sự nỗ lực của nhà thầu trên công trường. Cơ quan quản lý và địa phương phải coi việc giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và bảo đảm nguồn cung vật liệu là ưu tiên hành động, không phải thủ tục hành chính thông thường. Việc sớm tháo gỡ các vướng mắc này được xác định là yêu cầu quan trọng để duy trì nhịp độ thi công, bảo đảm tiến độ dự án, phát huy hiệu quả đầu tư và tăng cường năng lực kết nối giao thông khu vực. Nếu làm được, 1.400 công nhân trên tuyến cao tốc sẽ không chỉ chạy đua với thời gian, mà còn chạy kịp với kỳ vọng của cả vùng.
