Đường băng thứ hai mở thêm dư địa khai thác
Đường băng Phù Cát là hạng mục hạ tầng hàng không giúp sân bay tăng năng lực khai thác, tiếp nhận thêm tàu bay và mở rộng khả năng kết nối với các thị trường trong nước, quốc tế. Chiều 29/10, tỉnh Gia Lai khánh thành đường cất hạ cánh số 2 tại Cảng hàng không Phù Cát, đồng thời đón chuyến bay quốc tế; Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng dự và phát biểu tại buổi lễ.
Đây là bước nâng cấp có ý nghĩa vượt ra ngoài việc bổ sung một đường băng. Hạng mục hơn 3.245 tỷ đồng được thiết kế để tiếp nhận các dòng tàu bay Code C như Airbus A320, A321 và loại tương đương. Năng lực ấy tạo thêm điều kiện khai thác, nhưng không đồng nghĩa mọi loại máy bay đều có thể hoạt động không giới hạn: tàu bay Code E chỉ có thể được tiếp nhận khi phát sinh nhu cầu và đáp ứng đủ yêu cầu kỹ thuật, quy định khai thác.
Sân bay Phù Cát cũng đón chuyến bay quốc tế trong dịp khánh thành, một tín hiệu kết nối có giá trị thực tế: mở thêm cơ hội giao thương, du lịch, dịch vụ và thu hút đầu tư. Tuy vậy, một chuyến bay quốc tế chưa tự động biến sân bay thành cảng hàng không quốc tế; mục tiêu này còn phụ thuộc vào việc đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định và duy trì, phát triển các đường bay phù hợp nhu cầu.
Đường bộ phải theo kịp năng lực sân bay
Đường băng mới chỉ phát huy hết giá trị nếu hành khách và hàng hóa có thể đi tiếp thuận lợi từ sân bay tới đô thị, khu công nghiệp và các đầu mối giao thông. Đó là lý do Gia Lai thông qua chủ trương nâng cấp, mở rộng tuyến phía Tây tỉnh ĐT638, đoạn nối từ quốc lộ 19 đến Cảng hàng không Phù Cát. Mở rộng đường kết nối vì thế không phải phần việc phụ, mà là mắt xích cần thiết để biến năng lực hàng không thành khả năng lưu thông thực tế.
Dự án hình thành hành lang dài khoảng 18 km, với tổng mức đầu tư hơn 866 tỷ đồng, dự kiến xây dựng trong giai đoạn 2028–2031. Theo phương án, khoảng 6,75 km đường sẽ được xây mới, còn khoảng 6,49 km quốc lộ 19B hiện hữu được nâng cấp, mở rộng; phần còn lại tận dụng hạ tầng từ các dự án giao thông khác để hạn chế chồng lấn. Cách làm này hợp lý trên giấy, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào phối hợp tiến độ giữa các công trình liên quan.
Khi hoàn thiện, ĐT638 được kỳ vọng liên kết quốc lộ 19 với cao tốc Bắc – Nam phía Đông, cao tốc Quy Nhơn – Pleiku, quốc lộ 19B và sân bay. Với người dân, mạng lưới liền mạch hơn có thể giúp hành trình tới sân bay và các đô thị bớt bất tiện. Với doanh nghiệp, kết nối tốt hơn có thể giảm thời gian vận chuyển và chi phí logistics, qua đó hỗ trợ lưu thông hàng hóa.
Từ công trình hoàn thành đến hiệu quả khai thác
Điểm đáng chú ý là hai dự án nằm ở hai nhịp thời gian khác nhau: đường băng số 2 đã khánh thành, còn tuyến ĐT638 mới ở bước chuẩn bị và dự kiến xây dựng từ năm 2028 đến 2031. Khoảng cách tiến độ này khiến việc tổ chức giao thông hiện hữu và phối hợp các dự án liên quan trở nên quan trọng; nếu kết nối đường bộ chậm, lợi thế khai thác mới của sân bay có thể chưa chuyển thành trải nghiệm thuận tiện cho hành khách hay năng lực vận chuyển tốt hơn cho doanh nghiệp.
Sau lễ khánh thành, tỉnh Gia Lai được đề nghị tiếp tục nâng cấp, hiện đại hóa sân bay, hướng tới mục tiêu phát triển cao hơn trong giai đoạn 2030 và sớm đưa Phù Cát trở thành sân bay quốc tế. Cùng lúc, sân bay cần được quản lý và vận hành an toàn, đồng bộ; các chuyến bay quốc tế cần được duy trì, mở rộng theo nhu cầu thị trường. Đây là những điều kiện quyết định liệu hạ tầng mới có tạo ra kết nối thường xuyên hay chỉ dừng ở dấu mốc khánh thành.
Đường băng thứ hai nâng trần năng lực hàng không; tuyến ĐT638 có thể nối năng lực ấy với các trung tâm kinh tế và mạng lưới giao thông liên vùng. Giá trị của cả hai không nên được đo bằng quy mô công trình riêng lẻ, mà bằng mức độ thuận tiện cho người đi lại, khả năng lưu chuyển hàng hóa và các cơ hội kinh doanh thực sự được mở ra. Phù Cát đã có thêm hạ tầng để tiến lên, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc hoàn thành đồng bộ các tuyến kết nối và khai thác được những chuyến bay mới.
