Dấu mốc lịch sử và ý nghĩa thực chất của việc lên thành phố trực thuộc
Quảng Ninh thành phố trực thuộc là việc toàn bộ địa giới hành chính tỉnh Quảng Ninh được tổ chức lại thành một thành phố trực thuộc Trung ương, có bộ máy hai cấp và hệ thống quy hoạch đô thị đa trung tâm để mở rộng không gian phát triển, nâng cấp quản trị và tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng giá trị cao. Ngày 24/8, Quốc hội thông qua Nghị quyết 36/2026/QH16 về thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của tỉnh, có hiệu lực từ 1/9. Quyết định này không chỉ là thay đổi tên gọi hành chính mà là bước ngoặt buộc địa phương phải chuyển từ tư duy “quản lý” sang “quản trị”, gắn tăng trưởng kinh tế Quảng Ninh với chuẩn phát triển xanh, thông minh và bao trùm. Ngay từ cuối năm 2025, việc xây dựng Quảng Ninh thành phố trực thuộc đã được xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, liên quan trực tiếp đến mô hình chính quyền, quy hoạch, kinh tế – xã hội và đời sống người dân.
Tăng trưởng kinh tế Quảng Ninh: lợi thế đầu tiên nhưng không phải tự nhiên mà có
Nếu chỉ nhìn con số, Quảng Ninh đang là ngôi sao sáng của bản đồ kinh tế. Trong 9 tháng, GRDP của thành phố đạt 12,54%, xếp thứ nhất cả nước; riêng quý III tăng tới 15,04%. Đây là kết quả của chính sách kiên định lấy công nghiệp chế biến, chế tạo làm trụ cột, khi 12/12 dự án trọng điểm trong lĩnh vực này đã vận hành theo kế hoạch với tổng vốn đầu tư gần 100.000 tỷ đồng. Cùng với đó là giải ngân đầu tư công đạt 16.342 tỷ đồng, bằng 102% chỉ tiêu quý III và 84% kế hoạch năm. Con số đẹp tạo cơ hội nhưng cũng đặt câu hỏi: liệu tăng trưởng kinh tế Quảng Ninh đã thực sự bền vững, hay mới là “lực bật” ban đầu nhờ đầu tư lớn? Mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 13% và thu ngân sách 100.000 tỷ đồng trong năm cho thấy tham vọng rõ ràng, song sức ép chuyển sang nền kinh tế giá trị cao sẽ rất lớn.
Quy hoạch phát triển xanh và không gian đô thị đa trung tâm: cơ hội tái cấu trúc
Lợi thế lớn nhất sau khi Quảng Ninh thành phố trực thuộc là không gian phát triển được định hình bằng hệ thống quy hoạch đi trước mở đường. Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến 2050, tầm nhìn 2075 xác định mô hình đô thị đa trung tâm, hiện đại, thông minh, xanh và bền vững, tăng liên kết giữa đô thị – nông thôn, biển – đảo, biên giới – đất liền và khu vực di sản. Đây không chỉ là bản vẽ kỹ thuật mà là “khung ràng buộc” buộc mọi quyết định đầu tư phải soi vào quy hoạch phát triển xanh, tránh lặp lại mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên như trước. Việc thành phố được công nhận đô thị loại I trên diện tích 6.231,27 km², dân số hơn 1,52 triệu người, cho thấy quy mô đủ lớn để thử nghiệm các mô hình đô thị thông minh, kinh tế số và dịch vụ chất lượng cao. Nhưng nếu không có kỷ luật thực thi, quy hoạch vẫn có nguy cơ nằm trên giấy.
Đầu tư công nghệ Quảng Ninh và sức ép cạnh tranh thu hút dự án chất lượng cao
Trong cuộc đua thu hút vốn, Quảng Ninh không chấp nhận chiến lược “thu hút bằng mọi giá”. Địa phương lựa chọn ưu tiên những dự án sử dụng công nghệ hiện đại, giá trị gia tăng cao, sử dụng hiệu quả tài nguyên, ít phát thải và có trách nhiệm với cộng đồng. Đó là cách thông minh để biến đầu tư công nghệ Quảng Ninh thành động lực cho chuyển dịch cơ cấu, thay vì gánh nặng môi trường. Thành phố cũng đang tổ chức lại không gian phát triển, liên kết chặt giữa các trung tâm đô thị, khu kinh tế, khu công nghiệp, cảng biển, cửa khẩu, sân bay nhằm hình thành một hệ sinh thái kinh tế thống nhất. Song song, công tác giải phóng mặt bằng cho 151/198 dự án chậm tiến độ được tập trung tháo gỡ, cho thấy chính quyền hiểu rằng năng lực thực thi – từ quy hoạch đến mặt bằng, hạ tầng – mới là yếu tố quyết định vị thế trong cuộc cạnh tranh thu hút dự án công nghệ cao.
Người dân ở trung tâm: chuẩn quản trị mới cho thành phố trực thuộc
Sự kiện Quảng Ninh thành phố trực thuộc sẽ vô nghĩa nếu không chuyển hóa thành lợi ích cụ thể cho người dân. Thành phố đã chuẩn bị kỹ lưỡng để bộ máy vận hành thông suốt từ 1/9: rà soát tổ chức, chuyển đổi hệ thống văn bản, cổng thông tin, dữ liệu dùng chung và 11.929 chứng thư số mà không gián đoạn quản lý nhà nước hay thủ tục hành chính. Quan điểm được nhấn mạnh là lấy người dân làm trung tâm thụ hưởng tiến trình đô thị hóa, với kỳ vọng đi lại thuận lợi hơn, dịch vụ công tốt hơn, việc làm và thu nhập cao hơn, môi trường sống cải thiện và khoảng cách thụ hưởng giữa các vùng dần thu hẹp. Không gian phát triển rộng hơn đồng nghĩa yêu cầu quản trị cao hơn: chính quyền phải dùng chính quyền số, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu để ra quyết định, nếu muốn giữ vững vị thế tiên phong trong chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ của khu vực.
