Mở cửa đón học sinh, nhưng chưa thể xem là đã về đích
Trường nội trú vùng biên là cơ sở giáo dục liên cấp kết hợp nơi học tập và sinh hoạt tập trung, nhằm giúp học sinh ở các xã biên giới tiếp cận điều kiện học hành ổn định hơn. Tại Lạng Sơn, đã có trường đón học sinh, nhưng hoàn thành lễ khai giảng không đồng nghĩa mọi hạng mục đã sẵn sàng.
Bốn trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Quốc Khánh, Mẫu Sơn, Kiên Mộc và Khuất Xá thuộc nhóm 11 trường trọng điểm ở các xã biên giới. Các công trình khởi công từ tháng 11/2025, khánh thành và khai giảng năm học mới ngày 5/9/2026; sau hơn một tháng hoạt động, việc dạy học và ăn ở từng bước ổn định, trong khi cơ sở vật chất vẫn được hoàn thiện.
Điểm đáng chú ý không chỉ là trường đã mở cửa, mà là liệu các điều kiện thiết yếu có theo kịp nhịp sinh hoạt nội trú hay không. Với học sinh vùng biên, lớp học và chỗ ở chỉ thực sự tạo khác biệt khi bếp ăn, nước uống, chăm sóc sức khỏe và các khu vực dùng chung vận hành an toàn.
Khoảng cách giữa lớp học đang vận hành và công trình còn dang dở
Mức độ hoàn thiện giữa các trường chưa đồng đều. Ở Quốc Khánh, 36 phòng học, nhà đa năng và sân thể thao đã được đưa vào sử dụng; khu nội trú có 98 phòng, đủ chỗ cho 784 học sinh. Nhà trường tổ chức nấu ăn, khám sức khỏe và cung cấp nước uống, nhưng một khu nội trú vẫn thi công và thư viện chưa hoàn thiện. Những phần còn thiếu vì vậy không phải chuyện trang trí: chúng ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý và chăm sóc học sinh.
Mẫu Sơn có 36 lớp với 1.258 học sinh, hoạt động dạy học và sinh hoạt cơ bản ổn định. Tuy nhiên, nhà đa năng, sân thể thao và tường rào vẫn tiếp tục được hoàn thiện. Tình hình tại Kiên Mộc khó khăn hơn: 326 học sinh tiểu học học ở cơ sở mới, còn 658 em vẫn ở hai điểm trường cũ; một số phòng học THCS, ký túc xá, nhà hành chính, bếp và nhà ăn chưa hoàn tất.
Sự chênh lệch ấy khiến mục tiêu tổ chức học tập tập trung chưa thành hiện thực ở mọi nơi. Khi một phần học sinh vẫn phải học tại điểm trường cũ, còn khu ở và bếp chưa đồng bộ, nhà trường phải xoay xở giữa kế hoạch vận hành mới và những hạn chế của công trình.
Mặt bằng, thủ tục và chi phí tiếp tục níu tiến độ
Vướng mắc không dừng ở những hạng mục trong khuôn viên trường. Một số dự án còn phải xử lý việc di dời đường điện, giải phóng mặt bằng, vị trí đổ thải và thủ tục đầu tư; giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng tăng cũng làm phát sinh chi phí thi công. Đây là các nút thắt cần được giải quyết theo trách nhiệm và thời hạn cụ thể, thay vì chỉ thúc nhà thầu tăng tốc trên công trường.
Trong năm 2026, tỉnh triển khai bảy dự án tại Ba Sơn, Cao Lộc, Đồng Đăng, Thụy Hùng, Hoàng Văn Thụ, Quốc Việt và Kháng Chiến. Công an tỉnh Lạng Sơn tiếp tục làm chủ đầu tư giai đoạn hai với tổng mức đầu tư 2.126 tỷ đồng. Tại Thụy Hùng, san nền đạt khoảng 80%; tại Quốc Việt đạt khoảng 60%, còn dự án Đồng Đăng đang ép cọc thí nghiệm.
Các mốc kế tiếp đã được đặt ra: dự kiến đến 30/11/2026 cơ bản hoàn thành san nền cả bảy dự án, một số nơi hoàn thành móng một số khối nhà; phấn đấu nghiệm thu, bàn giao vào 30/8/2027. Mốc tiến độ xây trường chỉ đáng tin khi việc tháo gỡ mặt bằng, thủ tục và nguồn vật liệu diễn ra đồng thời với thi công.
Ưu tiên điều kiện học tập, không chỉ ưu tiên ngày hoàn thành
Tại cuộc họp ngày 20/10, Bí thư Tỉnh ủy Lạng Sơn Hoàng Quốc Khánh yêu cầu các sở, ngành và địa phương phối hợp xử lý dứt điểm khó khăn, xác định rõ trách nhiệm và thời hạn. Tỉnh cũng yêu cầu đẩy nhanh thi công, đồng thời bảo đảm điều kiện học tập, sinh hoạt và an toàn cho học sinh. Với các trường đã hoạt động, việc cần làm trước mắt là hoàn thiện khu nội trú, phòng học, bếp và nhà ăn, đi kèm rà soát vệ sinh và an toàn.
Ý nghĩa của trường liên cấp Lạng Sơn nên được đo bằng thay đổi trong đời sống học sinh, chứ không chỉ bằng số công trình được khánh thành. Một học sinh lớp 7 chia sẻ em thấy vui và yên tâm hơn khi được học tập, sinh hoạt tại trường nội trú thay vì đi học rồi trở về nhà mỗi ngày. Đó là lợi ích thiết thực, nhưng chỉ bền vững khi nơi ở và các dịch vụ thiết yếu hoàn chỉnh.
Lạng Sơn đã có bước tiến rõ ràng: một số trường mở cửa, hoạt động dần ổn định và các dự án tiếp theo đang được triển khai. Nhưng tiến độ không thể chỉ tính bằng lễ khai giảng hay tỷ lệ san nền. Kết luận hợp lý là phải song song hoàn thiện công trình đang dùng và gỡ nút thắt của dự án mới, để học sinh vùng biên được học trong môi trường an toàn, đủ tiện nghi và ổn định.
