Làn sóng đầu tư điện khí Thái Lan quay lại Việt Nam
Làn sóng đầu tư điện khí Thái Lan vào Việt Nam là xu hướng các tập đoàn năng lượng tư nhân lớn của Thái Lan quay lại hoặc mở rộng các dự án điện khí tự nhiên hóa lỏng, điện khí kết hợp năng lượng tái tạo và hạ tầng kho cảng, nhằm tận dụng nhu cầu điện tăng nhanh và môi trường chính sách đang dần hoàn thiện của Việt Nam trong khuôn khổ thị trường năng lượng Đông Nam Á. Việt Nam được lãnh đạo Gulf đánh giá có tiềm năng lớn nhờ tốc độ tăng trưởng kinh tế cao kéo nhu cầu điện tăng mạnh, và chính bối cảnh này là chất xúc tác khiến các tập đoàn Thái không muốn bỏ lỡ chu kỳ phát triển mới của ngành điện Việt Nam.
Động thái tái khởi động dự án điện khí LNG Cà Ná của Gulf Development và việc B.Grimm Power đẩy mạnh đầu tư điện LNG, điện mặt trời tại Việt Nam cho thấy một thông điệp rõ ràng: các nhà đầu tư Thái coi Việt Nam là mắt xích chiến lược trong danh mục năng lượng khu vực. Thay vì chỉ nhìn về thị trường nội địa, họ chuyển trọng tâm sang những nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh, nơi nhu cầu điện gắn với công nghiệp và kinh tế số được dự báo còn tiếp tục leo thang trong nhiều năm tới. Nói cách khác, Việt Nam đang trở thành “mặt tiền” mới của chiến lược năng lượng Đông Nam Á.
Gulf Development và giấc mơ LNG Cà Ná 6.000 MW
Gulf Development – tập đoàn do tỷ phú Sarath Ratanavadi sáng lập – đã chọn cách quay lại Việt Nam bằng chính dự án tham vọng nhất của mình: tổ hợp điện khí LNG Cà Ná công suất 6.000 MW. Dự án này bao gồm bốn nhà máy tua-bin khí chu trình hỗn hợp, mỗi nhà máy 1.500 MW, kết hợp với hạ tầng kho cảng LNG, được định hướng phát triển theo mô hình BOT. Đây không chỉ là một dự án đơn lẻ, mà là mảnh ghép trung tâm trong chiến lược đầu tư điện khí Thái Lan tại Việt Nam, mở ra khả năng hình thành một cụm điện khí quy mô lớn ở miền Trung.
Dự án LNG Cà Ná từng bị tạm dừng vì những thay đổi trong quy hoạch điện và khung pháp lý về điện khí LNG tại Việt Nam. Việc Gulf tuyên bố “khởi động lại kế hoạch cho dự án điện khí quy mô lớn tại Việt Nam sau khi tạm dừng một thời gian” là tín hiệu cho thấy họ tin rằng bức tranh chính sách đang thuận lợi hơn. Song quan trọng hơn, Gulf đã không bước vào Việt Nam với đôi bàn tay trắng. Tập đoàn này hiện vận hành danh mục năng lượng tái tạo với tổng công suất khoảng 247 MW, gồm các dự án điện mặt trời hợp tác cùng TTC và các dự án điện gió gần bờ. Việc xây dựng “bàn đạp” tái tạo trước rồi mới quay lại điện khí cho thấy Gulf đang chơi chiến lược dài hạn, thay vì chạy theo cơ hội ngắn hạn.
B.Grimm Power và mô hình danh mục điện khí – tái tạo
Nếu Gulf theo đuổi một điểm nhấn LNG mang tính biểu tượng, thì B.Grimm Power lại chọn hướng đi khác: xây dựng danh mục năng lượng lai giữa điện khí và năng lượng tái tạo. Lãnh đạo B.Grimm Power cho biết doanh nghiệp hướng tới mô hình kết hợp các nguồn điện cung cấp ổn định, trong đó có điện khí, với năng lượng tái tạo, nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng công nghiệp và trung tâm dữ liệu – những đối tượng đòi hỏi nguồn điện ổn định nhưng vẫn phải kiểm soát phát thải carbon. Về bản chất, đây là cách họ “đóng gói” sản phẩm điện khí trong một hệ sinh thái năng lượng sạch, phù hợp với yêu cầu chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
Tại Việt Nam, B.Grimm Power đã phát triển các dự án điện mặt trời với tổng công suất khoảng 677 MW và tiếp tục mở rộng sang các dự án năng lượng tái tạo khác, đồng thời tham gia lĩnh vực điện LNG. Cách tiếp cận này mang màu sắc khác với Gulf Development: thay vì đặt cược lớn vào một tổ hợp LNG, B.Grimm phân tán rủi ro bằng danh mục đa dạng, trải dài trên nhiều dự án và công nghệ. Nếu Gulf đặt trọng tâm vào các dự án cấp hệ thống, gắn với an ninh năng lượng quốc gia, thì B.Grimm thiên về cung cấp giải pháp cho khách hàng cụ thể – đặc biệt là những ngành gắn với dữ liệu và sản xuất công nghiệp. Đây là hai phong cách đầu tư điện khí Thái Lan bổ sung cho nhau tại Việt Nam, cùng củng cố vị thế các tập đoàn Thái trong hệ sinh thái năng lượng Đông Nam Á.
Chiến lược khu vực: vì sao Việt Nam là “cửa ngõ” năng lượng Đông Nam Á?
Việc cả Gulf và B.Grimm cùng tăng tốc đầu tư tại Việt Nam không phải trùng hợp. Các tập đoàn năng lượng Thái Lan đang chủ động tìm kiếm cơ hội tăng trưởng ngoài biên giới, hướng tới những thị trường Đông Nam Á nơi nhu cầu điện tăng nhanh cùng với sự phát triển của kinh tế, công nghiệp và kinh tế số. Gulf thậm chí còn định hướng mở rộng sang châu Âu trong mảng năng lượng tái tạo, đồng thời tăng đầu tư vào trung tâm dữ liệu và các hạ tầng gắn với làn sóng AI và điện toán đám mây. Trên bản đồ chiến lược đó, Việt Nam là điểm đến hiếm hoi vừa có quy mô thị trường lớn, vừa có dư địa phát triển mạnh các dự án điện khí và LNG.
Một câu nói đáng chú ý là: “Gulf dự kiến đầu tư tối đa 140 tỷ baht đến năm 2030, phần lớn dành cho năng lượng tái tạo, khoảng 10% dành cho các mảng kỹ thuật số như điện toán đám mây, AI và trung tâm dữ liệu”. Đây không chỉ là kế hoạch chi tiêu, mà là bản đồ cho thấy các tập đoàn năng lượng Thái đang tự tái định nghĩa mình thành nhà cung cấp hạ tầng cho nền kinh tế số. B.Grimm cũng đặt mục tiêu nâng tổng công suất phát điện lên 10.000 MW vào năm 2030. Nói cách khác, đầu tư điện khí Thái Lan vào Việt Nam không chỉ là câu chuyện thêm một nhà máy, mà là bước đi để định vị vai trò trung tâm của mình trong mạng lưới năng lượng Đông Nam Á, nơi các đường dây điện, đường ống khí và trung tâm dữ liệu sẽ ngày càng gắn kết.
Cơ hội và điều kiện để Việt Nam trở thành “bệ phóng” cho nhà đầu tư Thái
Từ góc nhìn Việt Nam, dòng vốn đầu tư điện khí Thái Lan là cơ hội nhưng cũng là bài kiểm tra năng lực điều phối chiến lược năng lượng. Nhu cầu điện của Việt Nam được đánh giá tăng mạnh cùng với tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh, song bài học LNG Cà Ná bị tạm dừng vì thay đổi quy hoạch và khung pháp lý cho thấy nếu không có chính sách ổn định, các dự án quy mô lớn dễ bị “treo” giữa chừng. Việc Gulf và B.Grimm sẵn sàng quay lại cho thấy họ vẫn tin vào thị trường, nhưng niềm tin đó cần được củng cố bằng một quy hoạch rõ ràng, cơ chế chia sẻ rủi ro và khả năng phối hợp giữa nhà nước – EVN – nhà đầu tư.
Nếu Việt Nam muốn tận dụng tối đa dòng vốn này, cần coi các dự án như LNG Cà Ná hay danh mục điện LNG – tái tạo của B.Grimm là phần của bức tranh dài hạn về chuyển dịch năng lượng, thay vì các “deal” riêng lẻ. Điều đó đồng nghĩa với việc ưu tiên hạ tầng lưới truyền tải, thị trường khí, cơ chế mua bán điện và khung pháp lý cho điện khí gắn với mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Về phía các tập đoàn Thái, việc kiên trì với thị trường Việt Nam là lựa chọn hợp lý: họ bước vào một nền kinh tế đang lên, xây dựng dấu chân từ sớm và chiếm vị thế quan trọng trong an ninh năng lượng khu vực. Cuộc chơi năng lượng Đông Nam Á đang mở ra, và Việt Nam – với sự tham gia của Gulf, B.Grimm và các nhà đầu tư khác – có cơ hội trở thành một trong những nút chính trên bản đồ đó, nếu biết biến sức nóng của nhu cầu điện thành lợi thế đàm phán và phát triển bền vững.
