Pháp luật học đường phải giúp học sinh biết cách hành động
Giáo dục pháp luật học đường là việc giúp học sinh hiểu quy định liên quan đến đời sống của mình và biết vận dụng kiến thức ấy để nhận diện nguy cơ, ứng xử an toàn, tìm trợ giúp đúng lúc. Vì vậy, một buổi tuyên truyền chỉ có ý nghĩa khi kiến thức đi cùng cách xử lý tình huống thực tế.
Điều này càng cấp thiết khi môi trường mạng ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống học sinh, kéo theo nguy cơ bắt nạt trực tuyến, dụ dỗ, xâm hại và lừa đảo. Các em cần được trang bị kỹ năng tự bảo vệ từ sớm, chứ không chỉ được nhắc đến hậu quả sau khi sự việc xảy ra. Giáo dục pháp luật nên tạo cho học sinh khả năng nhận ra ranh giới an toàn, kiểm soát cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn bằng đối thoại và chủ động nhờ người lớn hỗ trợ.
Hùng Vương kết nối nhiều nguy cơ trong một chương trình
Tại Trường THCS Hùng Vương, chương trình phối hợp giữa lực lượng Công an và ngành Giáo dục hướng đến phòng, chống vi phạm pháp luật, đồng thời góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh. Nội dung bao quát phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em và mua bán người; nhận diện lừa đảo trực tuyến; kỹ năng an toàn, thoát nạn và một số vấn đề về tái hòa nhập cộng đồng.
Cách tổ chức này đặt nhiều mối nguy trong cùng một bức tranh, giúp học sinh hiểu rằng an toàn không chỉ là tránh đánh nhau trong lớp mà còn liên quan đến mạng xã hội, nguy cơ xâm hại và cách ứng phó khi gặp sự cố. Chương trình nhấn mạnh việc bảo vệ bản thân, hỗ trợ bạn bè khi có tình huống bất thường và tìm đến thầy cô, gia đình hoặc cơ quan chức năng. Dịp này, ban tổ chức trao 10 suất học bổng, mỗi suất trị giá 1 triệu đồng, cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Ở Kon Tum, bài học bắt đầu từ tình huống cụ thể
Các buổi tuyên truyền tại Trường THCS Kon Tum cho thấy một lối tiếp cận sát thực hành hơn: cán bộ Công an phường dùng tình huống phù hợp lứa tuổi để hướng dẫn nhận diện, phòng tránh bạo lực học đường, cảnh giác với lừa đảo trực tuyến, hiểu tác hại của ma túy và nhận biết hành vi dụ dỗ, lôi kéo sử dụng ma túy.
Học sinh còn được hướng dẫn cách giải quyết mâu thuẫn, từ chối lời rủ rê, bảo vệ thông tin cá nhân trên mạng xã hội và chủ động tìm trợ giúp khi gặp nguy hiểm. Đây là những hành động có thể áp dụng ngay trong các lựa chọn thường ngày, từ việc chia sẻ dữ liệu cá nhân đến phản ứng trước áp lực của bạn bè. Cách làm này biến quy định pháp luật thành lựa chọn cụ thể: nhận diện dấu hiệu, nói không và tìm người hỗ trợ.
Từ kiến thức đến phản xạ an toàn
Hai hoạt động cùng hướng đến phòng ngừa vi phạm và xây dựng môi trường học đường lành mạnh, nhưng bổ trợ nhau về cách tiếp cận. Hùng Vương kết nối nhiều chủ đề và nhấn mạnh phối hợp giữa nhà trường, lực lượng Công an, gia đình cùng các đơn vị liên quan; Kon Tum làm rõ cách xử lý những tình huống gần với trải nghiệm của học sinh THCS. Một bên mở rộng hiểu biết về các nhóm nguy cơ, bên kia giúp luyện phản ứng trước những nguy cơ ấy.
Sự kết hợp đó mới là nền tảng thiết thực cho an toàn học sinh. Nếu chỉ nghe phổ biến quy định, các em có thể biết điều gì bị cấm mà vẫn lúng túng khi bị bắt nạt, dụ dỗ hoặc lừa đảo. Nếu chỉ luyện vài tình huống mà thiếu hiểu biết pháp luật, các em khó nhận ra quyền lợi của mình và khi nào cần báo cho người có trách nhiệm. Giáo dục pháp luật hiệu quả phải nối được hai phần ấy, để học sinh không chỉ ghi nhớ mà còn biết hành động.
