Từ quy hoạch hợp nhất đến mục tiêu Hưng Yên thành phố 2030
Mục tiêu “Hưng Yên thành phố 2030” là định hướng đưa tỉnh Hưng Yên mới – hình thành sau khi hợp nhất với Thái Bình – trở thành đô thị trực thuộc Trung ương, dựa trên quy hoạch tỉnh Hưng Yên thời kỳ 2021-2030 tầm nhìn đến 2050, với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, hạ tầng đồng bộ, kinh tế hiện đại và quản trị hiệu quả. Chiều 12/10/2026, Hưng Yên công bố quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, với sự tham dự và chỉ đạo của Thủ tướng Lê Minh Hưng. Cùng lúc, các quyết định về khu công nghệ cao Hưng Yên, phân loại đơn vị hành chính loại I và điều chỉnh quy hoạch tỉnh được công bố, đặt nền thể chế cho bước chuyển đô thị mạnh mẽ. Theo tôi, việc công bố quy hoạch sau hợp nhất không chỉ là thủ tục kỹ thuật, mà là tuyên bố tham vọng: Hưng Yên muốn bước ra khỏi “vùng trũng” giữa Hà Nội và Hải Phòng để trở thành cực tăng trưởng độc lập. Nhưng tham vọng này sẽ chỉ có ý nghĩa nếu mục tiêu thành phố trước 2030 được coi là trục chính trong mọi quyết sách phát triển Hưng Yên.
Hạ tầng Hưng Yên: xương sống cho tham vọng đô thị
Nếu phải chọn một yếu tố quyết định cho mục tiêu Hưng Yên thành phố 2030, đó là hạ tầng Hưng Yên – đặc biệt là giao thông và đô thị. Quy hoạch mới định hình mạng lưới gồm 6 trục ngang, 3 trục dọc, 4 tuyến đường sắt, 11 tuyến kết nối Hà Nội, 9 tuyến nối Bắc Ninh, 17 tuyến nối Hải Phòng và 13 tuyến nối Ninh Bình. Đây là cấu trúc hạ tầng hiếm tỉnh nào có được. Hai tuyến nổi bật là đại lộ 89 – trục động lực xương sống nối từ Hà Nội thẳng ra biển, mặt cắt 180m, tốc độ tối đa 120 km/h – và tuyến kết nối trung tâm tới sân bay Gia Bình và sân bay thứ hai của Hà Nội, mặt cắt 120m, kết hợp đường sắt, metro. Theo tôi, nếu hai tuyến này được triển khai đúng tiến độ và chất lượng, Hưng Yên sẽ chuyển từ vị trí “vùng phụ cận” sang “nút giao chiến lược” của vùng Thủ đô. Thủ tướng yêu cầu tạo đột phá hạ tầng chiến lược, tăng kết nối với Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Ninh Bình và hình thành các trục Bắc – Nam trong tỉnh. Đây là chỉ đạo đúng, nhưng thách thức nằm ở chỗ: quy hoạch rất tham vọng, trong khi năng lực thực thi và điều phối dự án lớn vẫn là điểm yếu truyền thống của nhiều địa phương.
Nền kinh tế hai con số và yêu cầu tái cấu trúc để xứng tầm đô thị
Quy hoạch tỉnh Hưng Yên đặt mục tiêu đến 2030 tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, xây dựng nền kinh tế năng động dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển xanh, đồng thời hình thành nền tảng công nghiệp hiện đại, đô thị văn minh, kinh tế biển mạnh. Đây là tiêu chuẩn nền tảng để một địa phương được xem xét ở tầm thành phố. Tỉnh xác định công nghiệp, công nghệ cao, dịch vụ, du lịch, logistics, đô thị và kinh tế biển là các động lực tăng trưởng chính. Thủ tướng yêu cầu tập trung phát triển công nghiệp hiện đại, công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, chế biến chế tạo và công nghiệp xanh, đồng thời thu hút FDI có chọn lọc, ưu tiên trình độ công nghệ, giá trị gia tăng, liên kết với doanh nghiệp trong nước và bảo vệ môi trường. Theo tôi, điểm mạnh của Hưng Yên là đã có nền tảng công nghiệp với các khu như Phố Nối A, Thăng Long II, Liên Hà Thái, Tiền Hải, VSIP Thái Bình. Nhưng để đạt chuẩn đô thị loại I vào 2035 và thành phố thông minh, sinh thái trực thuộc Trung ương vào 2045, tỉnh phải chuyển từ “tăng trưởng theo chiều rộng” sang “tăng trưởng theo chiều sâu”, giảm phụ thuộc vào gia công, tăng tỉ trọng dịch vụ chất lượng cao và kinh tế số. Nếu không, tốc độ GRDP hai con số sẽ là con số đẹp trên giấy, khó chuyển thành chất lượng đô thị.
Quản trị hành chính: điểm nghẽn hay lợi thế cạnh tranh?
Một đô thị trực thuộc Trung ương không chỉ được đánh giá bằng hạ tầng và kinh tế, mà còn bằng chất lượng quản trị. Tại hội nghị, Thủ tướng nhấn mạnh Hưng Yên phải rà soát toàn bộ tiêu chí, tiêu chuẩn, xây dựng lộ trình, nhiệm vụ, dự án cụ thể, ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng đô thị, nâng cao chất lượng quản trị, dịch vụ công và đời sống người dân, “phấn đấu với quyết tâm cao nhất để sớm trở thành thành phố trước năm 2030”. Ông cũng yêu cầu giảm mạnh thủ tục hành chính, cải cách môi trường đầu tư kinh doanh, xử lý kịp thời vướng mắc về đất đai, đầu tư, xây dựng, giải phóng mặt bằng, xây dựng chính quyền hai cấp thực sự hướng tới phát triển, hiệu quả, gần dân và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Theo tôi, đây là điểm Hưng Yên có thể tạo khác biệt. Hạ tầng và công nghiệp có thể giống nhiều tỉnh, nhưng một bộ máy “gọn, minh bạch, số hóa” sẽ là lợi thế cạnh tranh hiếm. Ngược lại, nếu hợp nhất địa giới nhưng vẫn giữ tư duy cục bộ, phân mảnh, như Thủ tướng cảnh báo, thì mục tiêu thành phố 2030 sẽ bị chậm lại bởi chính bộ máy của tỉnh.
Định hướng dài hạn trong không gian vùng: Hưng Yên phải chọn vai trò gì?
Quy hoạch tỉnh Hưng Yên khẳng định vị thế trung tâm vùng Thủ đô và vùng đồng bằng sông Hồng, với định hướng đến 2050 trở thành thành phố thông minh đáng sống, kinh tế số, tuần hoàn, hướng tới phát thải ròng bằng 0, hạ tầng thông minh, kết nối đa chiều. Thủ tướng yêu cầu phát huy tối đa vị trí địa kinh tế, lấy liên kết vùng làm phương thức quan trọng để mở rộng không gian, huy động nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng, chủ động kết nối sâu hơn với Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Ninh Bình, tham gia hiệu quả vào các chuỗi sản xuất, cung ứng, logistics và hệ thống đô thị liên vùng. Không gian phát triển được tổ chức theo hướng tích hợp, đa trung tâm, với 3 vùng kinh tế: vùng động lực phía Bắc (công nghiệp – đô thị – dịch vụ – logistics, công nghệ cao), vùng trung tâm (hành chính, chính trị, văn hóa, du lịch, giáo dục) và vùng ven biển (kinh tế biển tổng hợp, công nghiệp năng lượng, chế biến, logistics cảng biển, đô thị – dịch vụ biển, nông nghiệp quy mô lớn). Theo tôi, câu hỏi chiến lược là: Hưng Yên muốn được nhớ đến như “vùng công nghiệp vệ tinh của Hà Nội” hay “thành phố biển thông minh của đồng bằng sông Hồng”? Quy hoạch đã mở cả hai cánh cửa. Câu trả lời sẽ nằm ở cách tỉnh cụ thể hóa quy hoạch thành chương trình, kế hoạch, dự án với tinh thần “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ kết quả”. Nếu làm được, mục tiêu thành phố trước 2030 sẽ là bước đệm, không phải đích cuối cùng.
