Từ nhận diện 28 điểm ùn tắc đến mục tiêu xóa 15 điểm trong hai năm
Kế hoạch xử lý 28 điểm ùn tắc giao thông TP.HCM là chương trình giảm kẹt xe quy mô lớn, kết hợp 98 dự án công trình và phi công trình, được phân kỳ đến năm 2030 nhằm từng bước xóa các điểm nghẽn tại 9 khu vực có mật độ lưu thông cao, trong đó giai đoạn 2026–2027 đặt mục tiêu giải quyết trước 15 điểm trọng yếu để tạo chuyển biến rõ rệt cho giao thông đô thị toàn thành phố. Điểm đáng nói là thành phố không chỉ công bố danh sách 28 điểm ùn tắc mà còn gắn với một lộ trình xử lý tắc đường khá tham vọng: 98 dự án, 33 dự án đã có vốn và đủ điều kiện triển khai ngay. Điều này cho thấy chính quyền chấp nhận nhìn thẳng vào thực trạng ùn tắc giao thông TP.HCM, thay vì chỉ xử lý tình huống từng vụ một. Theo Sở Xây dựng TP.HCM, kế hoạch giảm ùn tắc giai đoạn 2026–2030 được tham mưu trên cơ sở phối hợp với Công an Thành phố và nhiều đơn vị liên quan, kết hợp giải pháp công trình và phi công trình trong bối cảnh phương tiện cá nhân tăng nhanh, hạ tầng không theo kịp. Quan điểm của người viết là: đây là bước đi đúng hướng, nhưng thành công hay không phụ thuộc vào khả năng biến danh mục dự án trên giấy thành tiến độ cụ thể, được công bố minh bạch cho người dân theo dõi.
Chiến lược phân vùng 9 khu vực: ưu tiên nào thực sự cấp bách?
Việc chia 28 điểm ùn tắc thành 9 khu vực cho thấy TP.HCM đã bắt đầu nhìn bài toán giao thông đô thị theo mạng lưới, thay vì chỉ xử lý từng nút giao riêng lẻ. Khu vực trung tâm có 3 điểm nguy cơ với 23 dự án, bao gồm khu Tôn Đức Thắng – Nguyễn Hữu Cảnh – Nguyễn Bỉnh Khiêm, ngã tư Bốn Xã và trục Nguyễn Tất Thành; khu Đông Bắc có 6 điểm với 16 dự án như các giao lộ Nguyễn Thái Sơn – Phạm Ngũ Lão, Nguyễn Oanh – Phan Văn Trị, Phạm Văn Đồng – Phan Văn Trị, Đinh Bộ Lĩnh – Bạch Đằng, Hàng Xanh và đoạn Xô Viết Nghệ Tĩnh từ Bạch Đằng đến ngã năm gần Đài Liệt sĩ. Các khu vực khác – Tây Bắc, Đông, Nam, khu vực sân bay Tân Sơn Nhất, cảng Cát Lái, khu giáp Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu – đều có những điểm nghẽn gắn với quốc lộ, cảng biển, khu công nghiệp. Về mặt chiến lược, người viết cho rằng hai vùng cần ưu tiên cao nhất trong giai đoạn 2026–2027 là khu trung tâm và khu sân bay, bởi đây là nơi mật độ phương tiện, áp lực thời gian và hình ảnh của thành phố đều hội tụ. Nếu 15 điểm được xóa mà không chạm mạnh vào hai khu này, hiệu quả cảm nhận của người dân sẽ bị giảm đáng kể.
33 dự án đã có vốn: cơ hội tạo chuyển biến sớm hay nguy cơ chậm tiến độ?
Trong 98 dự án xử lý 28 điểm ùn tắc, 33 dự án đã có vốn và đủ điều kiện triển khai, chia thành nhóm dự án chuyển tiếp, công trình làm nhanh bằng vốn chi thường xuyên, dự án khởi công mới và dự án PPP/BOT. Đây là con số biết nói: nếu 33 dự án này không được đẩy nhanh, mục tiêu xóa 15 điểm ùn tắc trong giai đoạn 2026–2027 sẽ khó đạt. Nút giao An Phú, Mỹ Thủy, các tuyến cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành, TP.HCM – Mộc Bài, Quốc lộ 50, đường Phạm Văn Bạch, đường song hành cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây… đều là những công trình chuyển tiếp có thể tạo hiệu ứng giảm tải rõ rệt nếu hoàn thành đúng hẹn. Nhóm công trình sử dụng vốn chi thường xuyên như cải tạo hình học đường Tôn Đức Thắng dưới dạ cầu Ba Son, sửa chữa cầu Bông, Điện Biên Phủ, cầu Xáng, lắp bãi đỗ xe buýt tự động và bổ sung nhà chờ, trụ dừng xe buýt được đánh giá là có thể triển khai nhanh trong giai đoạn 2026–2027. Theo người viết, đây chính là "mảng thắng nhanh" nếu Sở Xây dựng TP.HCM – cơ quan chủ trì triển khai kế hoạch – tổ chức thi công linh hoạt, tránh để các dự án nhỏ bị xem nhẹ so với các công trình lớn.
Giải pháp phi công trình: thước đo thực tế cho năng lực điều hành giao thông
Không thể chờ đợi các dự án hạ tầng lớn hoàn thành rồi mới mong giảm ùn tắc giao thông TP.HCM. Thành phố đã xác định rõ phải song song triển khai giải pháp phi công trình tại cả 9 khu vực và 28 điểm nguy cơ: điều chỉnh phân luồng, bổ sung báo hiệu, cải tạo kích thước hình học, đóng mở điểm mở dải phân cách, tổ chức làn đường theo giờ. Đây là những biện pháp có thể tác động ngay đến trải nghiệm đi lại hằng ngày, nhưng cũng là nơi dễ bộc lộ sự thiếu nhất quán nếu không có dữ liệu và giám sát tốt. Thành phố dự kiến nâng cấp Trung tâm Giám sát và điều khiển giao thông thông minh, kết nối hệ thống đèn tín hiệu bên trong Vành đai 2 về trung tâm điều khiển tập trung và nghiên cứu ứng dụng mô hình số song sinh (Digital Twins). Đồng thời, sẽ tăng cường vận tải công cộng gắn với kiểm soát phương tiện cá nhân, phát triển giao thông đường thủy, phối hợp điều tiết với sân bay, cảng biển và các đầu mối lớn, cùng định hướng dài hạn di dời cơ sở y tế, giáo dục, khu công nghiệp, cụm cảng ICD ra ngoại ô để giảm áp lực lên lõi đô thị. Người viết cho rằng, nếu các giải pháp phi công trình không được triển khai quyết liệt, mọi đầu tư hạ tầng mới sẽ nhanh chóng bị "nuốt chửng" bởi làn sóng phương tiện cá nhân.
Từ mục tiêu 2030 đến kỳ vọng người dân: cần một cam kết tiến độ rõ ràng
Theo kế hoạch, TP.HCM đặt mục tiêu xóa 15/28 điểm nguy cơ ùn tắc trong giai đoạn 2026–2027, phần còn lại sẽ được xử lý trong giai đoạn 2028–2030. Đây là lộ trình hợp lý về mặt kỹ thuật và nguồn lực, nhưng người dân sẽ không hài lòng nếu sau vài năm vẫn không thấy cải thiện rõ rệt trên những trục đường họ đi mỗi ngày. Đặc biệt, các khu vực đang thi công dự án trọng điểm như tuyến metro số 2 trên Cách Mạng Tháng Tám, Trường Chinh, nút giao An Phú, ngã tư Đình trên đường Đỗ Mười… được yêu cầu theo dõi giao thông sát sao để kịp thời điều chỉnh tổ chức lưu thông. Kết luận của người viết là: kế hoạch xử lý tắc đường lần này có tầm nhìn, có phân kỳ, có danh mục dự án tương đối đầy đủ. Nhưng để biến mục tiêu xóa 28 điểm ùn tắc thành hiện thực, Sở Xây dựng TP.HCM cần công bố công khai tiến độ từng nhóm dự án, gắn trách nhiệm rõ ràng, và lắng nghe phản hồi của người dân ngay tại các điểm nóng. Khi đó, mốc 2030 sẽ không chỉ là một con số trên văn bản, mà là một cam kết có thể kiểm chứng trong đời sống giao thông đô thị hằng ngày.
