Xét học bạ đang thành hướng đi nổi bật
Xét học bạ lớp 10 là phương thức tuyển sinh dùng kết quả học tập bậc THCS để tiếp nhận học sinh vào lớp 10, thay cho thi tuyển hoặc kết hợp với kỳ thi. Đến ngày 7-11, Huế, An Giang, Lâm Đồng và Cà Mau đã công bố phương án hoặc chủ trương cho tuyển sinh lớp 10 công lập năm học 2027-2028. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng chưa thể xem là quy định thống nhất áp dụng cho mọi địa phương hay mọi trường.
Điểm chung trong định hướng của bốn nơi là giảm hoặc bỏ thi tuyển đối với phần lớn trường THPT công lập hệ đại trà, đồng thời giữ kỳ thi cho trường chuyên và một số trường có yêu cầu tuyển sinh riêng. Với học sinh, thay đổi này có thể giảm áp lực của một kỳ thi tập trung; ở Huế, phương án dự kiến còn xét theo địa bàn để các em có cơ hội học gần nhà. Tuy vậy, xét tuyển không có nghĩa kết quả học tập hay điều kiện phân tuyến sẽ không còn quan trọng.
Mỗi địa phương có cách triển khai riêng
Huế đã đồng ý chủ trương không tổ chức thi vào lớp 10 ở phần lớn trường công lập; học sinh dự kiến được xét theo kết quả học tập THCS và địa bàn. Trong 37 trường THPT công lập, chỉ 3 trường có phương án tuyển sinh riêng vì đặc thù hoặc cạnh tranh đầu vào. Hai Bà Trưng và Nguyễn Huệ dự kiến thi Toán, Ngữ văn; phương án chi tiết của Trường THPT chuyên Quốc Học - Huế chưa được công bố.
An Giang dự kiến tổ chức thi tuyển sinh trường chuyên tại ba trường trong hai ngày 3-4/6/2027, còn các trường không chuyên chuyển sang xét tuyển; mỗi thí sinh được đăng ký tối đa hai nguyện vọng công lập. Công tác xét tuyển đại trà dự kiến diễn ra cuối tháng 6. Lâm Đồng tiếp tục xét tuyển hệ không chuyên, trong khi trường chuyên vẫn thi; Cà Mau cũng duy trì chủ trương xét học bạ với hệ đại trà và thi tuyển ở trường chuyên. Những mốc và phương án này hiện là thông tin dự kiến, không nên hiểu là lịch cuối cùng đã chốt.
Chủ trương địa phương chưa phải quy định cuối cùng
Cần phân biệt phương án hoặc chủ trương được địa phương công bố với quy định chính thức áp dụng toàn diện. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa dự thảo quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp ra lấy ý kiến ngày 23-10; dự thảo nêu ba cách tuyển sinh lớp 10: xét tuyển, thi tuyển, hoặc kết hợp cả hai. Khi văn bản chưa được ban hành chính thức, địa phương vẫn cần xây dựng kế hoạch cụ thể và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Hà Nội chưa công bố phương án cho năm học tới và cho biết sẽ xây dựng kế hoạch sau khi Bộ ban hành thông tư chính thức, rồi trình UBND thành phố phê duyệt. TP.HCM đang nghiên cứu cách kết hợp thi tuyển với xét tuyển nhưng chưa công bố phương án chi tiết. Bối cảnh thay đổi là dự thảo hướng đến linh hoạt hơn theo quy mô học sinh, chỉ tiêu và khả năng tiếp nhận của trường; năm học 2026-2027, có 30/34 tỉnh, thành tổ chức thi tuyển lớp 10.
Theo dõi thông báo trước khi đổi kế hoạch
Với phụ huynh và học sinh, lựa chọn an toàn lúc này là chưa bỏ ôn tập hay thay đổi kế hoạch học tập chỉ dựa trên một chủ trương sơ bộ. Hãy theo dõi thông báo chính thức của sở giáo dục và UBND địa phương, nhất là quy định về cách tính kết quả học tập, địa bàn tuyển sinh, nguyện vọng, chỉ tiêu và lịch thực hiện. Với học sinh có mục tiêu vào trường chuyên, cần lưu ý rằng các phương án hiện được nêu vẫn duy trì thi tuyển, nhưng chi tiết từng trường có thể chưa công bố.
Việc giảm thi tuyển đại trà có thể giúp giảm áp lực thi cử, song không xóa bỏ cạnh tranh hay bảo đảm mọi học sinh đều vào được trường công lập mong muốn. Chính phủ yêu cầu địa phương bảo đảm học sinh trong độ tuổi đi học đều có chỗ học, kể cả các em không trúng tuyển công lập vẫn được học ở loại hình phù hợp. Kết luận thực tế nhất: xem xét học bạ là xu hướng đang hình thành, còn quyết định chuẩn bị ra sao phải dựa vào kế hoạch chính thức tại nơi mình dự tuyển.
