Bồi thường đất TP.HCM: Mức giá kỷ lục nhưng chưa giải hết nỗi lo
Giải phóng mặt bằng đường sá ở TP.HCM là quá trình nhà nước thu hồi đất, áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư để mở rộng, nâng cấp các tuyến đường, qua đó cải thiện kết nối giao thông nhưng đồng thời tạo cú sốc lớn đối với sinh kế và chỗ ở của người dân bị ảnh hưởng.
Tại dự án nâng cấp, mở rộng đường Lương Định Của (đoạn từ Trần Não đến Nguyễn Thị Định), UBND phường Bình Trưng đã công bố dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho 66 hộ, cá nhân và 1 tổ chức, với tổng diện tích thu hồi khoảng 22.012 m2 và chi phí bồi thường ước trên 1.641 tỷ đồng. Đáng chú ý, đơn giá bồi thường đất ở vị trí 1 sát mặt tiền đường Lương Định Của được đề xuất lên tới 170,5 triệu đồng/m2, cao nhất trong các nhóm giá đất của phương án. Đây là mức giá bồi thường đất TP.HCM hiếm thấy, phản ánh nỗ lực kéo gần khoảng cách giữa giá nhà nước và giá thị trường. Tuy vậy, giá cao không đồng nghĩa mọi vướng mắc sẽ tự biến mất: người dân mất chỗ ở, mất vị trí kinh doanh và phải tái thiết cả cuộc đời ở nơi mới.
Quốc lộ 1, 13, 22: Chạy đua tiến độ hay chạy đua niềm tin?
Đằng sau những con số về tiến độ là cuộc chạy đua niềm tin giữa chính quyền và người dân, khi các dự án mở rộng đường Quốc lộ bị thúc ép về thời gian nhưng lại gắn với quyền lợi rất cụ thể của hàng nghìn hộ gia đình.
Ngày 19/8, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được và Phó Chủ tịch Hoàng Nguyên Dinh trực tiếp khảo sát các dự án trọng điểm như trục Đông – Tây (Võ Văn Kiệt nối dài), mở rộng Quốc lộ 1 từ Kinh Dương Vương đến giáp Tây Ninh, bờ Nam kênh Đôi và Quốc lộ 13. Ở dự án Quốc lộ 1, phường Tân Tạo cho biết 49/50 hộ đã nhận tiền bồi thường, 47 hộ bàn giao mặt bằng và dự kiến đạt 100% trước ngày 15/9/2026. Tại xã Tân Nhựt đã có 287 mặt bằng bàn giao, còn xã Bình Chánh có 828 trường hợp, trong đó 710 trường hợp đồng ý, 211 hộ đã bàn giao và 118 hộ chưa thống nhất nên địa phương phải tiếp tục vận động. Trong khi đó, Quốc lộ 22 (đường Lê Quang Đạo cũ) phải giải tỏa khoảng 16,6 ha đất, ảnh hưởng gần 1.600 hộ, với 392 trường hợp phải di dời toàn bộ.
Cửa ngõ Tây Bắc: Hàng trăm hộ dân nhường đất cho đường, nhưng cái giá không chỉ là mét vuông
Không ai phủ nhận nhu cầu mở rộng các tuyến đường cửa ngõ Tây Bắc, nhưng mỗi mét vuông đất giao đi đều gắn với ký ức, kế sinh nhai và mạng lưới xã hội của cả gia đình.
Đường Lê Quang Đạo (Quốc lộ 22 cũ) là trục huyết mạch nối TP.HCM với Tây Ninh và cửa khẩu Mộc Bài, nhưng đã nhiều năm quá tải và thường xuyên ùn tắc. Dự án mở rộng tuyến này, đoạn từ nút giao An Sương đến đường Vành đai 3, được đầu tư theo hình thức PPP (hợp đồng BOT), thu hồi khoảng 16,6 ha đất và dự kiến chi khoảng 6.227 tỷ đồng cho bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Ở xã Bà Điểm, 264 trường hợp bị ảnh hưởng, 249 hộ đã nhận tiền và bàn giao mặt bằng, giúp hình thành những đoạn tuyến thông thoáng mới. Một hộ dân cho biết hơn 100 m2 đất trồng cây phía trước nhà được bồi thường với đơn giá 8,5 triệu đồng/m2, tổng số tiền hơn 500 triệu đồng, và gia đình đang tháo dỡ công trình để giao đất cho dự án. Câu chuyện này cho thấy người dân sẵn sàng hợp tác nếu chính sách minh bạch và sát thực tế.
Mốc khởi công tháng 9: Tiến độ có đang đẩy chính sách tái định cư chạy theo?
Khi tiến độ được đặt lên hàng đầu, nguy cơ lớn nhất là chính sách tái định cư và hỗ trợ sinh kế bị biến thành khâu “chạy theo”, khiến người dân cảm thấy mình bị hy sinh cho hạ tầng.
Ban Quản lý dự án giao thông đánh giá các dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1 là công trình cấp bách và kiến nghị sớm hoàn thành giải phóng mặt bằng để kịp triển khai. Phó Chủ tịch Hoàng Nguyên Dinh cho biết thủ tục dự án Quốc lộ 1 được thúc đẩy để khởi công trong tháng 8, chào mừng Quốc khánh 2/9, còn mục tiêu bàn giao 100% mặt bằng đặt mốc trong tháng 9. Đối với trục Đông – Tây (Võ Văn Kiệt nối dài), báo cáo nghiên cứu khả thi dự kiến trình trong quý II/2027, còn bồi thường giải phóng mặt bằng dự tính diễn ra từ quý III/2026 đến 2028. Thành phố cũng yêu cầu đẩy nhanh các dự án nhà ở tái định cư, bảo đảm đến năm 2028 có đủ quỹ nhà bố trí cho người dân bị giải tỏa. Câu hỏi là: liệu quỹ nhà này sẽ kịp tương thích về vị trí, chất lượng và giá trị với tài sản mà người dân đang mất đi?
Kết luận: Giá bồi thường cao chưa đủ, cần một hợp đồng công bằng với người dân
Các dự án mở rộng đường Quốc lộ và những tuyến trục như Lương Định Của, Lê Quang Đạo cho thấy bức tranh hai mặt: một bên là kỳ vọng giảm ùn tắc, kết nối tốt hơn với Vành đai 3, Vành đai 4 và cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, qua đó tăng khả năng kết nối liên vùng; bên kia là hàng nghìn gia đình buộc phải thay đổi chỗ ở, nghề nghiệp và nếp sống quen thuộc.
Thành phố đang đặt ra các mốc thời gian tham vọng: hoàn thành giải phóng mặt bằng trong tháng 9, khởi công Quốc lộ 1 vào dịp 2/9, đẩy nhanh kênh rạch và không gian công cộng tới giai đoạn 2027–2029. Ở một nghĩa nào đó, đây là “thử thách niềm tin” lớn nhất với người dân: giá bồi thường cao, như 170,5 triệu đồng/m2 trên đường Lương Định Của, chỉ là một phần của hợp đồng xã hội. Phần còn lại quan trọng không kém là tái định cư đúng hẹn, hạ tầng mới thực sự giảm ùn tắc, và tiếng nói của người dân được lắng nghe trong toàn bộ quá trình. Nếu không, các con đường mở rộng 30–60 m có thể vẫn chật chội, không phải vì xe cộ, mà vì cảm giác bất công chưa được giải tỏa.
