Từ khẩu hiệu đến chiến lược: vì sao Việt Nam phải chọn vai trò nền kinh tế kết nối
Nền kinh tế kết nối là nền kinh tế không chỉ sản xuất và xuất khẩu, mà còn đóng vai trò cầu nối giữa các chuỗi cung ứng, dòng vốn đầu tư và cơ hội thương mại khu vực, sử dụng lợi thế vị trí, hạ tầng và chính sách để liên kết các thị trường lại với nhau thành mạng lưới thống nhất. Theo doanh nhân Don Lam, chính sách đối ngoại cân bằng đang giúp Việt Nam từng bước trở thành một "nền kinh tế kết nối" giữ vai trò cầu nối giữa các chuỗi cung ứng toàn cầu, các dòng vốn đầu tư và các cơ hội thương mại. Đây không chỉ là nhận định đẹp đẽ mà là lựa chọn chiến lược: trong một ASEAN ngày càng được xem như một thị trường thống nhất, quốc gia nào kết nối tốt hơn sẽ hấp dẫn vốn đầu tư hơn, có tiếng nói mạnh hơn và dư địa tăng trưởng dài hạn lớn hơn.
ASEAN đang hấp dẫn vốn đầu tư: cơ hội vàng nhưng không dành cho tất cả
Nhìn từ diễn đàn kinh doanh quốc tế, ASEAN tiếp tục được đánh giá là một trong những khu vực hấp dẫn đối với dòng vốn đầu tư toàn cầu. Tốc độ tăng trưởng kinh tế thuộc nhóm cao nhất thế giới, tầng lớp trung lưu mở rộng tạo thêm không gian cho tiêu dùng và đầu tư – đó là những yếu tố mà giới đầu tư không thể bỏ qua. Khi các doanh nghiệp Hàn Quốc đã sớm nhận ra tiềm năng của khu vực này, xu hướng tiếp theo là nhiều nhà đầu tư quốc tế nhìn ASEAN như một thị trường thống nhất, nơi liên kết khu vực ASEAN làm giảm chi phí giao dịch, mở rộng quy mô thị trường và đa dạng hóa rủi ro. Trong bối cảnh đó, Việt Nam không thể chỉ hy vọng vào lợi thế chi phí lao động; phải chủ động định vị mình như cửa ngõ, hub dịch vụ và sản xuất nếu muốn tiếp tục hấp dẫn vốn đầu tư.
Động lực tăng trưởng của Việt Nam: hạ tầng, sản xuất và vai trò cầu nối
Don Lam nhấn mạnh rằng động lực tăng trưởng hiện nay của Việt Nam đến từ sự phát triển mạnh mẽ của ngành sản xuất, đầu tư hạ tầng và nỗ lực thu hút vốn FDI. Sự hiện diện của các tập đoàn Hàn Quốc như Samsung, LG thể hiện Việt Nam đã chen chân được vào các chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng để trở thành nền kinh tế kết nối đúng nghĩa, Việt Nam phải đi xa hơn việc làm một cứ điểm gia công. Liên kết khu vực ASEAN là yếu tố then chốt để duy trì đà tăng trưởng của thị trường vốn châu Á: dòng vốn sẽ tìm đến những điểm trung chuyển hiệu quả, nơi hạ tầng logistics, năng lực sản xuất và khung pháp lý cho thương mại, đầu tư xuyên biên giới đủ đáng tin cậy. Nếu Việt Nam không tiếp tục nâng cấp hạ tầng và cải cách thể chế, lợi thế hiện tại dễ bị các nước trong khu vực vượt qua.
ESG và tư duy toàn cầu: điều kiện để nền kinh tế kết nối bền vững
Một nền kinh tế kết nối chỉ có ý nghĩa nếu khả năng chống chịu của doanh nghiệp và hệ thống tài chính đủ tốt. Trong thảo luận về phát triển bền vững, Don Lam cho rằng các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội, quản trị) đang trở thành yếu tố quan trọng trong hoạt động đầu tư và chiến lược dài hạn của doanh nghiệp. Ông cho biết mỗi năm VinaCapital đầu tư vào khoảng 70 đến 80 doanh nghiệp và dự án, kèm theo báo cáo ESG thường niên để đánh giá thực hành bền vững. Điều này không phải chuyện nội bộ của giới tài chính: đối với các doanh nghiệp xuất khẩu sang châu Âu và Mỹ, đáp ứng tốt yêu cầu về môi trường và xã hội là điều kiện để giữ đơn hàng, bảo vệ việc làm và thu nhập. Một nền kinh tế kết nối mà bỏ qua ESG sẽ chỉ là cầu nối tạm thời, dễ bị đứt gãy khi tiêu chuẩn toàn cầu thay đổi.
Kết luận: muốn kết nối khu vực, Việt Nam phải nghĩ lớn ngay từ doanh nghiệp
Việt Nam có lợi thế để trở thành nền kinh tế kết nối, nhưng lợi thế chưa bao giờ là bảo đảm. Đầu tư hạ tầng, duy trì chính sách đối ngoại cân bằng và gắn kết sâu hơn vào liên kết khu vực ASEAN là ba trụ cột để biến tham vọng thành năng lực cạnh tranh thực tế. Ở tầng doanh nghiệp, thông điệp "hãy nghĩ lớn" mà Don Lam gửi tới thế hệ doanh nhân trẻ là lời nhắc nhở: doanh nghiệp chỉ phục vụ một thị trường duy nhất sẽ khó phát triển bền vững, còn những doanh nghiệp có tư duy khu vực và tầm nhìn toàn cầu sẽ có vị thế thuận lợi hơn khi ASEAN tiếp tục tăng trưởng. Nếu Việt Nam muốn đóng vai trò cầu nối trong khu vực, mỗi doanh nhân, mỗi nhà hoạch định chính sách cũng phải tự coi mình là một mắt xích trong mạng lưới đó và hành động tương xứng.
