Tây Ninh công nghiệp: tăng trưởng nóng nhưng hướng tới chiều sâu
Tây Ninh công nghiệp là quá trình tỉnh này chủ động dùng công nghiệp làm động lực tăng trưởng kinh tế GRDP, chuyển từ mở rộng khu công nghiệp theo chiều rộng sang tập trung vào 11 ngành trọng tâm, nâng giá trị gia tăng sản xuất, tỷ lệ nội địa hóa và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trong nước, quốc tế. Đây không chỉ là câu chuyện tăng thêm nhà máy, mà là tái cấu trúc toàn bộ không gian phát triển, từ quy hoạch khu công nghiệp Tây Ninh đến cách lựa chọn ngành trọng tâm phát triển. 9 tháng đầu năm, GRDP của tỉnh tăng 10,30%, đứng đầu khu vực phía nam, trong đó khu vực công nghiệp – xây dựng tăng 14% cho thấy lựa chọn lấy công nghiệp làm động lực là hoàn toàn có cơ sở. Vấn đề đặt ra lúc này không phải “tăng bao nhiêu”, mà là “tăng bằng cách nào” để không mắc kẹt trong mô hình gia công giá rẻ.
Động lực tăng trưởng: con số 10,30% GRDP và sức bật từ khu công nghiệp
Cuộc làm việc ngày 15/10 giữa Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc và lãnh đạo Tây Ninh cho thấy bức tranh tăng trưởng của tỉnh đang ở giai đoạn “tăng tốc” hơn là “khởi động”. GRDP 9 tháng tăng 10,30%, vượt kịch bản đề ra và xếp thứ 10/34 tỉnh, thành phố, trong đó chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 15,02%, riêng chế biến, chế tạo tăng 15,32%. Đây là những con số ấn tượng, nhưng nếu chỉ dừng ở mở rộng sản lượng, Tây Ninh sẽ khó thoát khỏi bẫy tăng trưởng theo chiều rộng. Toàn tỉnh hiện có 35 khu công nghiệp đủ điều kiện tiếp nhận đầu tư với tỷ lệ lấp đầy 68,24%, cùng quy hoạch 100 khu công nghiệp trên diện tích hơn 31.000 ha. Cấu trúc này tạo dư địa lớn, song cũng đặt áp lực phải chuyển từ mô hình thu hút bất kỳ dự án nào sang chọn lọc các ngành có giá trị gia tăng sản xuất cao, ít phát thải và có khả năng kéo theo công nghiệp hỗ trợ.
Bố trí 4 vùng công nghiệp: từ bản đồ không gian đến chiến lược giá trị
Điểm khác biệt trong chiến lược Tây Ninh công nghiệp là không chỉ tăng số lượng khu công nghiệp, mà tổ chức lại thành 4 không gian phát triển gắn với 11 ngành trọng tâm phát triển. Không gian 1 xoay quanh KCN Phước Đông, ưu tiên dệt, da, trang phục, cao su và plastic, tận dụng kết nối cao tốc TP.HCM – Mộc Bài và các trung tâm logistics. Không gian 2 với hạt nhân là KCN Thành Thành Công tập trung thiết bị điện, điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học. Hai không gian còn lại hình thành các cụm chuyên ngành từ chế biến thực phẩm, hóa chất đến cơ khí, máy móc – thiết bị, với các KCN hạt nhân như Tân Đức, Đức Hòa 1, Tân Đô, Đức Hòa 3 và Long Hậu. Cách phân vùng này cho thấy tỉnh không muốn khu công nghiệp Tây Ninh là những “mảnh đất cho thuê” đơn lẻ, mà là các cực tăng trưởng có cấu trúc ngành rõ ràng, tạo nền cho công nghiệp hỗ trợ và logistics phát triển.
11 ngành trọng tâm: chọn giá trị gia tăng thay vì chạy theo sản lượng
Tây Ninh đã lựa chọn 6 nhóm với 11 ngành công nghiệp trọng tâm: chế biến thực phẩm; dệt – may – da giày; hóa chất và sản phẩm hóa chất; cao su – nhựa; cơ khí, máy móc – thiết bị; điện – điện tử. Đây là những ngành vừa có nền tảng sản xuất tại chỗ, vừa có biên độ giá trị gia tăng sản xuất cao nếu đi kèm công nghệ, tự động hóa và công nghiệp hỗ trợ. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, giá trị tăng thêm ngành công nghiệp tăng bình quân 11%/năm, chiếm 60,4% GRDP, riêng các nhóm ngành chủ yếu phấn đấu tăng trên 13%/năm và chiếm trên 80% giá trị tăng thêm toàn ngành. Đó là mục tiêu tham vọng, nhưng hợp lý trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển và yêu cầu sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số ngày càng cao. Nếu không nâng tỷ lệ nội địa hóa và hàm lượng công nghệ, Tây Ninh sẽ khó giữ chân dòng vốn và lao động chất lượng trong dài hạn.
Từ tăng trưởng nóng đến phát triển bền vững: thử thách phía trước
Tây Ninh đang đi đúng hướng khi coi công nghiệp là động lực tăng trưởng, nhưng giai đoạn tới sẽ là bài kiểm tra về năng lực điều hành và chất lượng thể chế. Tỉnh đã xác định trong những tháng cuối năm phải bám sát kịch bản tăng trưởng, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh, phát huy động lực từ công nghiệp, thương mại, dịch vụ, logistics, kinh tế cửa khẩu và nông nghiệp công nghệ cao, đồng thời đẩy mạnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Quy hoạch phát triển đặt mục tiêu kịch bản GRDP tăng khoảng 12%/năm, hướng tới hình thành một cực công nghiệp – logistics mới của vùng. Để không đánh đổi môi trường và chất lượng sống, chiến lược công nghiệp phải đi sâu vào tiêu chuẩn xanh, quản lý chất thải, cùng với việc nâng tỷ lệ nội địa hóa để doanh nghiệp trong nước không bị “đứng ngoài” chuỗi giá trị. Nếu làm được, Tây Ninh sẽ chuyển được từ tăng trưởng nóng sang phát triển bền vững, thực chất.
