Kinh tế tư nhân Đà Nẵng: Từ động lực tăng trưởng đến xương sống cấu trúc mới
Kinh tế tư nhân Đà Nẵng là tập hợp các doanh nghiệp, nhà đầu tư ngoài khu vực nhà nước đang từng bước mở rộng khỏi khuôn khổ du lịch và dịch vụ truyền thống, tiến sâu vào các lĩnh vực công nghiệp, hạ tầng, công nghệ và logistics, qua đó định hình lại cấu trúc tăng trưởng của thành phố và toàn không gian Quảng Nam – Đà Nẵng theo hướng giá trị gia tăng cao, kết nối chuỗi giá trị toàn cầu và tăng sức cạnh tranh kinh tế khu vực. Bốn thập kỷ sau Đổi mới, không gian kinh tế miền Trung nói chung và khu vực Đà Nẵng – Quảng Nam nói riêng đã thay đổi rõ rệt, từ một vùng yếu về hạ tầng và kết nối thành điểm đến của những quyết định đầu tư dài hạn.
Điểm quan trọng là vai trò của kinh tế tư nhân Đà Nẵng không còn dừng ở việc “đi theo” các dòng vốn ngoại, mà dần trở thành lực lượng tự kiến tạo hệ sinh thái sản xuất, dịch vụ và phát triển công nghệ Đà Nẵng. Các tập đoàn tư nhân như THACO tại Chu Lai với hệ sinh thái công nghiệp – cảng biển – logistics, FPT với FPT City và mảng phần mềm, AI, chuyển đổi số, hay Sun Group trong lĩnh vực du lịch nghỉ dưỡng đã cùng nhau vẽ lại bản đồ tăng trưởng doanh nghiệp miền Trung. Câu hỏi đặt ra cho giai đoạn mới không phải là “có thu hút được dự án hay không”, mà là “Đà Nẵng có đủ dũng khí coi khu vực tư nhân là xương sống dài hạn của nền kinh tế hay không”.
Không gian mới sau hợp nhất Quảng Nam – Đà Nẵng: Cơ hội nhưng cũng là bài kiểm tra
Sự hợp nhất Quảng Nam – Đà Nẵng tạo ra một không gian kinh tế rộng hơn, nhưng chính điều đó lại đặt khu vực kinh tế tư nhân trước một bài kiểm tra về năng lực bứt phá. Khi không gian phát triển được mở rộng, thách thức không chỉ là hút thêm vốn, mà là nuôi dưỡng các doanh nghiệp đã có mặt để họ mở rộng quy mô sản xuất, nâng cấp công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và hình thành các ngành có giá trị gia tăng cao hơn. Nếu Đà Nẵng chỉ coi hợp nhất là câu chuyện địa giới, thành phố sẽ bỏ lỡ cơ hội chuyển mình thành trung tâm sản xuất – dịch vụ – công nghệ của miền Trung thay vì chỉ là “thành phố lễ hội”.
Theo báo cáo PCI 2025, Đà Nẵng nằm trong nhóm 5 địa phương có chất lượng điều hành kinh tế được xếp loại “Tốt”, cho thấy năng lực thể chế đã tạo được niềm tin dài hạn với cộng đồng doanh nghiệp. Phát biểu tại lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam và PCI 2025, ông Hưng nhấn mạnh: “Điều cộng đồng doanh nghiệp cần không phải là sự ưu ái, mà là một ‘luật chơi’ rõ ràng, minh bạch và được thực thi nhất quán trên thực tế”. Đây là câu nói nên được coi như kim chỉ nam: với một không gian kinh tế mở rộng, nếu luật chơi không đủ rõ, kinh tế tư nhân sẽ ngần ngại tiến vào các lĩnh vực chiến lược, và Đà Nẵng có thể rơi vào vòng lặp du lịch – bất động sản ngắn hạn.
Doanh nghiệp tư nhân: Từ bài học tăng trưởng nóng đến tư duy bền vững
Một trong những chuyển động đáng chú ý của khu vực kinh tế tư nhân Đà Nẵng và miền Trung là sự dịch chuyển từ “tăng trưởng bằng mọi giá” sang tư duy mở rộng có kiểm soát. Câu chuyện của Trungnam là một ví dụ điển hình: từ một doanh nghiệp xây dựng hạ tầng, họ bước sang năng lượng tái tạo, truyền tải điện, LNG, cảng biển và xây hệ sinh thái hạ tầng – năng lượng đồng bộ. Tuy nhiên, giai đoạn say mê chạy theo tăng trưởng đã khiến doanh nghiệp phải trả giá khi mô hình đầu tư thâm dụng vốn, thời gian hoàn vốn dài và phụ thuộc lớn vào dòng tiền vận hành các dự án.
Sau những va đập đó, Trungnam rút ra bài học không thể mở rộng bằng mọi giá mà phải xây dựng năng lực theo hướng bền vững hơn, quản trị dòng tiền, kiểm soát rủi ro và chọn thời điểm, quy mô đầu tư phù hợp. Đáng chú ý, trong giai đoạn tái cấu trúc, họ không rút khỏi các lĩnh vực khó mà tiếp tục triển khai tổ hợp LNG – khu công nghiệp – cảng biển Cà Ná tại Nam Trung Bộ, với Cảng tổng hợp Cà Ná 1A mở rộng kết nối hàng hải quốc tế và cảng 1B phục vụ hàng siêu trường, siêu trọng cho ngành năng lượng dự kiến hoàn thành vào giữa năm 2027. Bài học này không chỉ dành cho Trungnam: nếu Đà Nẵng muốn kinh tế tư nhân trở thành lực lượng xương sống, thành phố phải khuyến khích tư duy bền vững thay vì tán dương mọi dạng tăng trưởng nóng.
Từ du lịch, công nghệ đến hạ tầng – công nghiệp: Định hình lại cạnh tranh kinh tế khu vực
Trong nhiều năm, Đà Nẵng được nhắc đến chủ yếu như một điểm đến du lịch và thành phố dịch vụ. Nhưng khu vực kinh tế tư nhân đã âm thầm mở rộng từ du lịch và công nghệ sang các cấu phần mang tính nền tảng hơn của nền kinh tế. THACO tại Chu Lai không chỉ lắp ráp ô tô, mà còn xây dựng hệ sinh thái sản xuất, công nghiệp hỗ trợ, cảng biển và logistics, biến miền Trung thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng. FPT với chiến lược phát triển công nghệ Đà Nẵng thông qua FPT City, hoạt động phần mềm, AI, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực công nghệ cao đang đẩy thành phố vào các dòng chảy đổi mới sáng tạo của khu vực.
Ở hướng công nghiệp tiêu dùng, Tân Hiệp Phát với nhà máy Number One Chu Lai hoạt động từ năm 2017 đã tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương và cho thấy cách một doanh nghiệp nội địa kiên trì với đầu tư dài hạn trên nền tảng công nghệ hiện đại. Trên phạm vi toàn hệ thống, doanh nghiệp này đầu tư công nghệ chiết rót vô trùng Aseptic từ gần hai thập kỷ trước và liên tục tích lũy năng lực vận hành, quản trị, sản xuất, coi công nghệ và năng lực nội tại là nền tảng cho cạnh tranh dài hạn. Khi các mảng du lịch, công nghệ, công nghiệp hỗ trợ, logistics, năng lượng cùng được dẫn dắt bởi kinh tế tư nhân, lợi thế của Đà Nẵng sẽ không còn chỉ là “môi trường đầu tư thông thoáng” mà là một cấu trúc cạnh tranh kinh tế khu vực toàn diện hơn về thương mại, đầu tư, tài chính và đổi mới sáng tạo.
Kết luận: Đà Nẵng cần coi kinh tế tư nhân là đối tác chiến lược dài hạn
Nghị quyết cấp quốc gia đã đặt mục tiêu đến năm 2030 khu vực kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 55–58% GDP, đến năm 2045 trên 60% GDP và trở thành lực lượng tiên phong trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Với một địa phương có chất lượng điều hành thuộc nhóm “Tốt” như Đà Nẵng, đây không phải là mục tiêu xa vời mà là thước đo cho lựa chọn chính sách hôm nay. Nếu thành phố tiếp tục chỉ coi kinh tế tư nhân là nguồn vốn bổ sung cho du lịch và bất động sản, tiềm năng trở thành cực tăng trưởng chiến lược của miền Trung sẽ bị chặn lại.
Trong giai đoạn không gian kinh tế được mở rộng sau hợp nhất Quảng Nam – Đà Nẵng, điều thành phố cần làm không phải là ban thêm ưu đãi rời rạc, mà là thiết kế một “luật chơi” rõ ràng, minh bạch, ổn định – đúng như yêu cầu của cộng đồng doanh nghiệp. Đà Nẵng nên chủ động chọn một số trục chiến lược: hạ tầng – logistics, công nghệ số, công nghiệp hỗ trợ, năng lượng sạch, và đặt doanh nghiệp tư nhân vào vị trí đồng thiết kế chính sách, đồng xây dựng hệ sinh thái. Khi kinh tế tư nhân được coi là đối tác chiến lược dài hạn, không phải “khách mời”, thành phố mới có thể chuyển từ một trung tâm du lịch đẹp đẽ sang vai trò xương sống của tăng trưởng doanh nghiệp miền Trung, dẫn dắt cạnh tranh kinh tế khu vực bằng năng lực nội sinh thay vì ưu đãi ngắn hạn.
