Ba cực tăng trưởng, một không gian phát triển chung
Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa là khung định hướng tổ chức không gian, dân cư và hạ tầng trên toàn tỉnh, nhằm kết nối các đô thị ven biển với khu vực phía tây trong tầm nhìn dài hạn. Ngày 20/10, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 2007/QĐ-TTg, phê duyệt quy hoạch đến năm 2050, tầm nhìn 2075. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô, mà là cách phân vai ba cực tăng trưởng đô thị: Vân Phong ở phía bắc tập trung công nghiệp, cảng biển và logistics; Nha Trang – Cam Lâm – Cam Ranh ở trung tâm kết hợp hành chính, dịch vụ, du lịch và công nghiệp công nghệ cao; Phan Rang ở phía nam hướng tới du lịch, văn hóa, năng lượng sạch và công nghiệp xanh. Cấu trúc này có lý: thay vì dồn áp lực vào Nha Trang, tỉnh có thể hình thành các trung tâm bổ trợ nhau, miễn là kết nối và phân công chức năng được thực hiện nhất quán.
Hạ tầng là phép thử của quy hoạch
Ba cực chỉ có thể vận hành như một hệ thống nếu giao thông liên vùng theo kịp. Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam qua Khánh Hòa dài khoảng 191,8 km, dự kiến có hai ga hành khách tại Diên Khánh và Tháp Chàm, cùng ga hàng hóa ở Ninh Hòa để tăng kết nối với Vân Phong. Quy hoạch cũng định hướng nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh, phát triển Cảng hàng không quốc tế Vân Phong và đồng bộ mạng lưới đường bộ, đường biển, đường sắt, hàng không. Cao tốc Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột, tuyến Nha Trang – Đà Lạt đang được nghiên cứu, đường ven biển và các trục nối Cà Ná với Nam Tây Nguyên sẽ mở thêm hướng kết nối. Đây là phần quyết định sức nặng của quy hoạch Khánh Hòa 2050: công trình phải phục vụ luồng khách, hàng hóa và việc đi lại hằng ngày, không chỉ tạo dấu ấn trên bản đồ.
Muốn lên thành phố trực thuộc Trung ương, phải nâng chất lượng sống
Mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không thể chỉ đo bằng số đô thị hay quy mô công trình. Khánh Hòa đặt mục tiêu đạt tiêu chí đô thị loại I với 15 đô thị vào năm 2030; đến năm 2040 hình thành năm đô thị loại II, và đến năm 2050 hoàn chỉnh mạng lưới 21 đô thị loại II, loại III cùng các khu phát triển theo cơ chế đặc thù. Dân số dự báo tăng từ khoảng 2,7–2,8 triệu người năm 2030 lên 5–5,1 triệu người năm 2050. Áp lực đó đòi hỏi quy hoạch phải đi cùng nhà ở, giao thông, điện, nước, thoát nước, xử lý chất thải và dịch vụ xã hội; nếu thiếu các nền tảng này, tăng trưởng sẽ làm giảm chất lượng sống thay vì cải thiện nó. Định hướng đô thị xanh, thích ứng khí hậu và bảo vệ tài nguyên vì vậy không phải phần trang trí. Chúng là điều kiện để tham vọng nâng hạng có ý nghĩa với cư dân.
