Nà Sản được đặt lại vào bản đồ hàng không: quyết định hạ tầng mang tính chiến lược
Việc khôi phục sân bay Nà Sản, một cảng hàng không từng ngừng khai thác suốt 22 năm, là bước đi chiến lược nhằm tạo đầu mối hàng không cho vùng Tây Bắc, tăng kết nối vùng núi phía Bắc, giảm phụ thuộc vào đường bộ khó khăn, đồng thời mở ra cơ hội phát triển du lịch, mở rộng liên kết kinh tế – xã hội cho Sơn La và các tỉnh lân cận. Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã ký Quyết định 1624/QĐ-BXD thành lập Hội đồng thẩm định Quy hoạch chi tiết Cảng hàng không Nà Sản thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, với sự tham gia của nhiều bộ, ngành và Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV). Đây không chỉ là một thủ tục quy hoạch, mà là tín hiệu chính trị rõ ràng: Nhà nước muốn Nà Sản sống lại như một mắt xích hạ tầng chiến lược chứ không phải dự án thử nghiệm.
Từ sân bay thời Pháp thuộc đến mục tiêu đón 2 triệu khách mỗi năm
Nà Sản không phải một sân bay mới; nó mang theo lịch sử dài và cả những bài học về cách chúng ta đã bỏ phí hạ tầng chiến lược trong quá khứ. Được người Pháp xây dựng từ những năm 1950 với đường cất hạ cánh bằng đất phục vụ mục đích quân sự tại xã Chiềng Mung, huyện Mai Sơn, tỉnh Sơn La, sân bay Nà Sản sau đó lần lượt phục vụ không quân và hàng không dân dụng, nhưng rồi phải đóng cửa từ năm 2004 do đường băng xuống cấp nghiêm trọng và không đảm bảo an toàn bay. Quy hoạch mới định hướng cảng hàng không Nà Sản trên diện tích hơn 544ha, đạt chuẩn sân bay cấp 4C theo ICAO, với công suất khoảng 1 triệu hành khách/năm giai đoạn 2021-2030 và dự kiến nâng lên 2 triệu hành khách/năm đến 2050. Đặt lại mục tiêu cao như vậy sau một thời gian dài bị lãng quên cho thấy cách nhìn mới: coi sân bay này là trụ cột phát triển, không còn chỉ là công trình "cho có".
Khôi phục cảng hàng không để giải bài toán kết nối vùng núi Tây Bắc
Điểm thuyết phục nhất của việc khôi phục cảng hàng không Nà Sản không nằm ở con số 2 triệu khách/năm, mà ở vai trò nó mang lại cho kết nối vùng núi Tây Bắc. Nà Sản nằm tại xã Chiềng Mung và Mai Sơn, trong bối cảnh kết nối đường bộ tại khu vực còn gặp nhiều khó khăn, đèo dốc, thời gian di chuyển dài và chi phí logistics cao. Khi hạ tầng hàng không được khôi phục, Sơn La có thể kết nối thuận lợi hơn với các tỉnh và các trung tâm kinh tế, đồng thời tạo thêm một phương thức đi lại an toàn, nhanh cho cư dân địa phương. Như một tuyên bố từ cơ quan quy hoạch nêu rõ: "Quy hoạch sân bay Nà Sản hướng đến việc biến cảng hàng không này trở thành đầu mối giao thương quan trọng của vùng Tây Bắc". Đây là cách tiếp cận đúng: coi sân bay là hạ tầng cho mọi hoạt động kinh tế – xã hội chứ không chỉ phục vụ khách du lịch hay một vài đường bay mang tính tượng trưng.
Cơ hội phát triển du lịch và kinh tế vùng, nhưng không tự đến nếu thiếu quyết tâm vốn
Với công suất quy hoạch lên tới 2 triệu khách/năm, sân bay Nà Sản có tiềm năng trở thành cửa ngõ phát triển du lịch cho cả vùng Tây Bắc, không chỉ riêng Sơn La. Việc tăng khả năng kết nối vùng núi sẽ giúp du khách tiếp cận nhanh hơn các điểm đến như Mộc Châu, Ngọc Chiến, lòng hồ sông Đà, đồng thời tạo điều kiện cho các nhà đầu tư dịch chuyển, khảo sát, xây dựng sản phẩm du lịch mới. Cơ quan lập quy hoạch nhấn mạnh, việc khôi phục hạ tầng hàng không là cơ sở để hỗ trợ nhu cầu đi lại, thúc đẩy du lịch và phục vụ các hoạt động kinh tế – xã hội trên địa bàn. Tuy nhiên, không thể quên rằng các phương án đầu tư Nà Sản trước đây từng phải dừng lại vì không thu xếp được nguồn vốn hoặc không được phê duyệt, cho thấy nếu thiếu quyết tâm về vốn và mô hình khai thác, “sân bay du lịch” này rất dễ trở thành công trình nửa vời.
Hồi sinh Nà Sản: phép thử cho năng lực triển khai quy hoạch và liên kết vùng
Quyết định thành lập Hội đồng thẩm định quy hoạch chi tiết Cảng hàng không Nà Sản với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, ACV, Vietnam Airlines và các đơn vị chuyên môn cho thấy dự án đang ở giai đoạn chuẩn bị bài bản. Hội đồng có nhiệm vụ tham mưu cho Bộ trưởng Bộ Xây dựng trong thẩm định hồ sơ quy hoạch, trước khi các bước đầu tư tiếp theo có thể được triển khai. Nếu đi tới đích, sân bay Nà Sản sẽ có cơ hội trở lại mạng lưới hàng không quốc gia, tạo thêm một phương thức kết nối cho Sơn La và khu vực Tây Bắc, đồng thời trở thành đầu mối hàng không quan trọng của địa phương. Nhưng hơn thế, đây là phép thử cho năng lực biến quy hoạch thành hiện thực: liệu chúng ta có thể khôi phục một sân bay bị bỏ trống 22 năm thành động lực liên kết vùng núi phía Bắc, hay lại lặp lại kịch bản "quy hoạch đẹp, triển khai dở" từng khiến Nà Sản lỗi hẹn với bầu trời trước đây.
