Kênh mua nên ưu tiên: Đăng ký qua trường và hệ thống phân phối chính thức
Sách giáo khoa khan hiếm, sách giáo khoa giá cao và nguy cơ sách giáo khoa giả khiến việc mua sách giáo khoa cho con trở thành bài toán khó, buộc phụ huynh phải chọn đúng kênh mua, kiểm tra nguồn gốc và chấp nhận lên kế hoạch sớm để vừa đủ bộ sách, vừa an toàn cho việc học của con. Khuyến nghị rõ ràng cho đa số phụ huynh là: hãy ưu tiên đăng ký mua trực tiếp qua nhà trường và hệ thống phân phối chính thức của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, sau đó mới tính đến các lựa chọn khác. Khi đăng ký qua trường, sách được đặt theo danh sách chuẩn của từng khối lớp, hạn chế sai chương trình và gần như không có rủi ro sách giả. Hệ thống cửa hàng của nhà xuất bản và Công ty Sách – Thiết bị trường học địa phương cũng là kênh an toàn để mua đúng bản, đủ bộ, giá niêm yết. Đây là lựa chọn tốt nhất cho hầu hết gia đình, nhất là ở các thành phố đang thiếu sách nghiêm trọng.
Thực trạng khan hiếm: Vì sao chạy cả chục nhà sách vẫn không đủ bộ?
Những tuần cận ngày tựu trường, nhiều phụ huynh ở TP.HCM cho biết phải chạy qua gần chục nhà sách nhưng vẫn không mua đủ bộ sách giáo khoa cho con. Trên kệ chỉ còn lẻ tẻ từng cuốn, chủ yếu là sách bài tập hoặc tập 2, trong khi những cuốn tập 1, các đầu sách chính cho nhiều lớp gần như hết sạch. Cảnh “mua được cuốn nào hay cuốn đó”, gom từng quyển rồi tiếp tục đi tìm nốt phần còn thiếu đã trở thành phổ biến. Theo chia sẻ của một số nhà sách, nguồn cung sách giáo khoa rất ít, họ phải tự đi nhiều nơi để “săn” từng cuốn rồi gộp lại thành bộ bán cho phụ huynh. Trong bối cảnh đó, nhiều điểm bán chỉ chịu bán nguyên bộ kèm thêm đồ dùng học tập để đảm bảo có lời. Nếu gia đình bạn đang trong tình huống phải chạy khắp nơi mà vẫn thiếu sách, đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy nên quay về kênh trường học và hệ thống phân phối chính thức, thay vì tiếp tục mất thời gian tại các điểm bán lẻ nhỏ.
Nguy cơ sách giáo khoa giả và bị thổi giá gấp đôi khi mua online
Trong lúc sách giáo khoa khan hiếm, nhiều phụ huynh chuyển sang mua sách giáo khoa online trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Đây là kênh có rủi ro lớn nhất: có trường hợp đặt sách qua một trang cá nhân trên Facebook, nhận về sách giáo khoa giả với giấy rất tệ, hình ảnh mờ, nội dung sai lệch. Cùng lúc, nếu lên sàn thương mại điện tử, một cuốn toán tập 1 giá bìa 21.000 đồng lại bị bán với mức 42.000 đồng, tức bị thổi giá gấp đôi. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết sách giáo khoa giả hiện chủ yếu xuất hiện trên sàn thương mại điện tử và các nền tảng mạng xã hội, thông qua gian hàng ảo, chiết khấu cao bất thường hoặc yêu cầu chuyển tiền trước rồi trì hoãn việc giao hàng. "Giá bán rẻ bất thường hoặc chiết khấu cao vượt mức quy định so với giá bìa niêm yết là dấu hiệu rõ ràng nhất về sách lậu, sách giả". Trong cao điểm chuẩn bị năm học mới, tốt nhất bạn nên tránh mua từ tài khoản cá nhân không rõ thông tin, gian hàng không công khai địa chỉ, mã số xuất bản.
Cách nhận biết sách giáo khoa giả và kênh tiết kiệm chi phí
Nếu buộc phải mua sách giáo khoa ngoài hệ thống chính thức, phụ huynh cần biết cách nhận diện sách giáo khoa giả để bảo vệ con. Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, có hai nhóm dấu hiệu lớn: giá bán và chất lượng in ấn, mã xác thực. Giá rẻ bất thường, chiết khấu 30–50% hoặc cao hơn so với giá bìa là dấu hiệu rất đáng nghi. Về chất lượng, sách giáo khoa giả thường có màu sắc nhòe, không sắc nét, giấy mỏng, kém chất lượng; tem, mã cào chống giả không kích hoạt được các học liệu điện tử đi kèm. Để tiết kiệm chi phí trong bối cảnh sách giáo khoa giá cao, phụ huynh có thể tận dụng sách giáo khoa cũ của anh chị, bạn bè cho những môn ít thay đổi, dùng tạm trong thời gian chờ mua sách mới. Học sinh và giáo viên cũng có thể sử dụng sách giáo khoa điện tử miễn phí, giúp con nắm trước nội dung nếu bản in chưa mua được. Đồng thời, nên tra cứu danh sách điểm bán chính thức trên trang của nhà xuất bản để chọn nơi gần nhất, hạn chế mua qua kênh trung gian tự phát.
| Tiêu chí | Sách thật | Sách giả |
|---|---|---|
| Giá bán | Theo đúng giá bìa, ít chiết khấu | Rẻ bất thường hoặc bị thổi giá, chiết khấu rất cao |
| Chất lượng in | Màu sắc rõ, chữ nét, giấy dày vừa phải | Màu nhòe, hình mờ, giấy mỏng, kém chất lượng |
| Tem/mã xác thực | Tem rõ, mã cào kích hoạt được học liệu điện tử | Tem mờ, mã cào không kích hoạt được |
| Nguồn bán | Cửa hàng NXBGDVN, công ty Sách – Thiết bị trường học, nhà sách uy tín | Tài khoản mạng xã hội, gian hàng ảo, không công khai thông tin |
Buy if / Skip if
- Buy the kênh trường học và hệ thống cửa hàng của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam nếu bạn muốn bộ sách đầy đủ, đúng chương trình và hạn chế tối đa sách giáo khoa giả.
- Skip the tài khoản cá nhân trên mạng xã hội nếu người bán yêu cầu chuyển tiền trước, không cung cấp địa chỉ rõ ràng và luôn khẳng định "lúc nào cũng còn sách" vì đây là dạng gian hàng ảo dễ bán sách giáo khoa giả.
- Buy the nhà sách lớn, uy tín tại địa phương nếu bạn chấp nhận đến trực tiếp, kiểm tra sách trên kệ và muốn mua đúng giá bìa trong bối cảnh sách giáo khoa khan hiếm.
- Skip the những điểm bán ép mua nguyên bộ kèm đồ dùng học tập khi bạn đã có đủ đồ dùng và có lựa chọn mua sách qua trường hoặc hệ thống phân phối chính thức, để tránh chi thêm tiền không cần thiết.
- Buy the sách giáo khoa cũ và sách giáo khoa điện tử miễn phí nếu gia đình đang bị áp lực sách giáo khoa giá cao hoặc chưa mua được sách mới, cần giải pháp tạm thời để con có tài liệu học.
