Hạ tầng tái định cư là phép thử tiến độ
Đường sắt tốc độ cao Bắc–Nam là tuyến đường sắt dự kiến nối ga Ngọc Hồi tại Hà Nội với ga Thủ Thiêm tại TP.HCM, dài khoảng 1.541 km và thiết kế chạy 350 km/h. Tuyến đi qua 15 tỉnh, thành phố sau sáp nhập, với quy mô dự kiến 23 nhà ga, trong đó có 5 ga hàng hóa. Nhưng trước khi những đoàn tàu có thể vận hành, các địa phương phải giải quyết một phần việc ít hào nhoáng mà thiết yếu: thu hồi đất, di dời công trình và bảo đảm nơi ở mới cho người dân. Đà Nẵng vừa phê duyệt một dự án thành phần tái định cư tại xã Gò Nổi; tại Huế, quy mô giải phóng mặt bằng cho thấy đây không phải việc phụ có thể xử lý vào phút cuối. Bộ Xây dựng đặt mục tiêu nỗ lực khởi công tuyến vào tháng 12/2027. Vì vậy, tiến độ khu tái định cư sẽ là thước đo quan trọng cho mức độ sẵn sàng thực địa.
Huế đối mặt bài toán di dời lớn
Tuyến qua Huế dài hơn 95 km, đi qua 12 xã, phường; dự kiến có ga hành khách Phú Mỹ và ga tiềm năng Chân Mây. Toàn dự án ảnh hưởng đến 9.278 hộ dân, trong đó 1.368 hộ cần bố trí tái định cư; khoảng 7.418 mồ mả cũng phải di dời. Những con số này cho thấy khu tái định cư Huế không thể chỉ được đánh giá bằng số lô đất hay tốc độ xây dựng: chất lượng hạ tầng và khả năng duy trì đời sống, sinh kế sau di dời mới quyết định người dân có thực sự ổn định hay không. Kinh phí giải phóng mặt bằng ước khoảng 6.302 tỷ đồng, gồm 4.495 tỷ đồng bồi thường, hỗ trợ và 1.807 tỷ đồng xây dựng hạ tầng tái định cư, nghĩa trang, chợ và trường học. Quy mô ấy nhấn mạnh rằng chuẩn bị chỗ ở cần đi cùng dịch vụ thiết yếu, thay vì chỉ bàn giao mặt bằng.
Đà Nẵng phê duyệt hạ tầng tại Gò Nổi
Ngày 22/10/2026, UBND TP Đà Nẵng phê duyệt dự án thành phần 10 xây dựng khu tái định cư phục vụ tuyến đường sắt tại xã Gò Nổi, với tổng mức đầu tư hơn 269,6 tỷ đồng. Khu đất sử dụng rộng khoảng 211.176 m²; dự án dự kiến thực hiện từ năm 2026 đến năm 2029, bằng ngân sách Trung ương, ngân sách thành phố và các nguồn hợp pháp khác. Kế hoạch gồm san nền, đường giao thông, thoát nước mưa, thu gom và xử lý nước thải, cấp nước, điện, chiếu sáng, công viên và cây xanh. Đây là khoản đầu tư cụ thể vào hạ tầng giao thông Đà Nẵng và điều kiện sống của các hộ bị ảnh hưởng, chứ không chỉ là bước thủ tục cho tuyến đường sắt. Tuy nhiên, thời hạn khởi công tuyến vào tháng 12/2027 sẽ tạo áp lực phối hợp: công tác giải phóng mặt bằng, do địa phương triển khai thành các dự án độc lập, dự kiến hoàn thành trong quý IV/2028. Đà Nẵng dự kiến hoàn tất dự án tái định cư năm 2029, nên tiến độ và chất lượng thực hiện cần được theo dõi sát.
