Phước Vĩnh Tây: từ đại công trường thành bài kiểm tra về đô thị bền vững
Dự án Phước Vĩnh Tây là khu đô thị mới Vingroup quy mô 1.089,6 ha tại xã Phước Vĩnh Tây, tỉnh Tây Ninh, được định hướng trở thành đô thị sinh thái, thông minh và phát triển bền vững với hệ thống tiện ích y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, công viên và cảnh quan tích hợp, hiện đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 92,4% diện tích, tạo nền tảng cho một đại đô thị có dân số dự kiến khoảng 90.000 người. Mốc tiến độ này không chỉ là con số kỹ thuật; nó đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn “giấy tờ, đền bù” sang giai đoạn xây dựng thực chất. Khi một siêu dự án 5,6 tỷ USD được đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, câu hỏi không nên dừng ở việc bao giờ bán sản phẩm, mà phải là: đô thị này sẽ thay đổi cấu trúc kinh tế – xã hội của cả vùng như thế nào, và liệu nó có thực sự bền vững như lời hứa quy hoạch.
Tiến độ giải phóng mặt bằng 92%: tốc độ cao, thách thức lớn
Chiều 8/10, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Trương Thanh Liêm trực tiếp khảo sát và nghe báo cáo tiến độ giải phóng mặt bằng dự án Khu đô thị mới Phước Vĩnh Tây. Theo báo cáo, dự án đã giải phóng 1.006,78 ha trên tổng 1.089,6 ha, tương đương 92,40%, kèm theo việc chi trả bồi thường cho 4.991 trường hợp với diện tích 862,25 ha. Đây là con số hiếm thấy ở một đại dự án đô thị trong thời gian ngắn, cho thấy chính quyền và chủ đầu tư đã chọn cách “tấn công trực diện” vào khâu khó nhất: đất đai và đồng thuận xã hội. Tuy vậy, phần việc còn lại tập trung ở các trường hợp phức tạp, phải rà soát, hoàn thiện hồ sơ và tìm hướng xử lý phù hợp, đồng thời tăng cường vận động, đối thoại để tạo đồng thuận trong người dân. Nói cách khác, tốc độ cao đang đi cùng áp lực lớn về minh bạch và công bằng trong từng quyết định bồi thường, tái định cư.
Đô thị mới Vingroup: tham vọng hệ sinh thái đô thị – du lịch vùng Nam Bộ
Phước Vĩnh Tây không phải dự án đơn lẻ; nó nằm trong chuỗi đô thị mới Vingroup đang được tập trung triển khai ở Nam Bộ, cùng với đại dự án Vinhomes Green Paradise Cần Giờ. Tại Cần Giờ, hệ sinh thái du lịch – giải trí với VinWonders, hai sân golf 36 hố, khách sạn, chuỗi boutique và biệt thự biển được lên kế hoạch vận hành từ ngày 1/7/2027, mở ra một mô hình điểm đến nghỉ dưỡng nơi khách không chỉ ngủ trong khách sạn, mà bước vào chính câu chuyện của khách sạn đó. Sự kết hợp giữa một đô thị sinh thái – thông minh ở Phước Vĩnh Tây và một cực du lịch – giải trí tại Cần Giờ cho thấy tham vọng rõ ràng: xây dựng một mạng lưới đô thị – nghỉ dưỡng liên kết, có khả năng tái định nghĩa cách người dân sống, làm việc, nghỉ ngơi quanh khu vực sát TPHCM. Câu hỏi đặt ra là liệu sự bùng nổ của các siêu dự án này có đi kèm hạ tầng công cộng, giao thông và dịch vụ xã hội tương xứng, hay chỉ tạo ra những “ốc đảo” cao cấp tách rời đời sống số đông.
Từ quy hoạch đến đời sống: cơ hội và rủi ro cho cư dân tương lai
Theo quy hoạch tổng thể, Phước Vĩnh Tây dự kiến cung cấp 15.244 lô đất ở thấp tầng và 2.370 căn nhà ở tái định cư, hướng tới hoàn thiện toàn bộ đại đô thị với quy mô dân số khoảng 90.000 người vào cuối năm 2030. Trên giấy, đây là cơ hội rõ ràng: người dân địa phương có quỹ nhà tái định cư, cư dân mới có lựa chọn nhà ở trong một không gian được thiết kế sinh thái và thông minh, với đầy đủ tiện ích y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, công viên và cảnh quan. Nhưng đô thị bền vững không chỉ là mật độ cây xanh hay hệ thống tiện ích; nó là khả năng giữ được cộng đồng, sinh kế và bản sắc địa phương sau làn sóng di dời hơn 1.686 nhà ở, công trình và 5.597 phần mộ trong phạm vi dự án. Nếu chính sách tái định cư và tạo việc làm không đi trước một bước, siêu dự án có thể biến thành cú sốc xã hội, thay vì cú hích phát triển.
Khi siêu dự án chạm mốc 2030: cần một chuẩn mực mới về trách nhiệm đô thị
Dự án Khu đô thị mới Phước Vĩnh Tây được khởi công ngày 19/8/2025, với lộ trình triển khai phân khu A rộng 234 ha trước, sau đó là hai phân khu B và C lần lượt 534 ha và 322 ha, triển khai gối đầu đến khi hoàn thiện toàn bộ đại đô thị vào cuối năm 2030. Tiến độ giải phóng mặt bằng 92,4% cho thấy khả năng dự án sẽ bước vào giai đoạn xây dựng quy mô lớn trong thời gian ngắn tới. Đây là thời điểm cần chuyển trọng tâm từ “làm nhanh” sang “làm đúng”: đúng với cam kết đô thị sinh thái, thông minh, đúng với chuẩn mực phát triển đô thị bền vững, và đúng với lợi ích dài hạn của cộng đồng bị ảnh hưởng. Siêu dự án 5,6 tỷ USD chỉ thực sự là cú hích kinh tế vùng khi nó tạo ra không gian sống công bằng, hạ tầng công cộng đủ tốt và cơ hội phát triển cho cả cư dân cũ lẫn cư dân mới. Nếu không, chúng ta sẽ có thêm một đô thị đẹp trên bản vẽ, nhưng khó trở thành hình mẫu cho tương lai đô thị Việt Nam.
