Quỹ lớp không thể vận hành theo thói quen
Quỹ phụ huynh là khoản tiền do cha mẹ học sinh đóng góp, nhưng việc mang tên quỹ lớp không đồng nghĩa ban đại diện được tự ý thu, giữ và chi khoản tiền ấy. Từ ngày 15.11.2026, theo quy định được nêu trong Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT, ban đại diện cha mẹ học sinh không được thu, tiếp nhận hoặc quản lý quỹ lớp, quỹ trường dưới bất kỳ hình thức nào. Đây là ranh giới cần được hiểu rõ: thiện chí hỗ trợ học sinh không thay thế trách nhiệm tuân thủ quy định và minh bạch tài chính. Nhiều trường ở Nha Trang đã yêu cầu ban đại diện hoàn trả toàn bộ khoản thu đầu năm học 2026-2027. Một trường tiểu học cho biết tiền được chuyển lại cho từng phụ huynh, kèm ảnh sao kê để đối chiếu và xác nhận. Cách hoàn trả có chứng từ là bước cần thiết để khép lại khoản thu, thay vì chỉ thông báo miệng.
Hai trường Hà Nội, cùng một vấn đề về trách nhiệm
Các phản ánh ở Hà Nội cho thấy khoản thu có thể phát sinh từ ban đại diện, nhưng nhà trường không thể đứng ngoài khi khoản tiền được thu trong môi trường học đường. Tại Trường THPT chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn, ban đại diện bị phản ánh thu quỹ lớp 3.000.000 đồng mỗi học sinh mỗi học kỳ; năm học trước, phụ huynh đóng gần 6 triệu đồng các loại quỹ. Lãnh đạo trường cho biết đã quán triệt không thu và yêu cầu trả lại các khoản bị phản ánh. Ở Trường THPT Lê Lợi, mức thu được phản ánh là 1.800.000 đồng, gồm nhiều khoản, trong đó có quỹ trường và quỹ lớp. Hiệu trưởng nói một số khoản do phụ huynh triển khai theo thói quen, đồng thời cho biết nhà trường đã yêu cầu ban đại diện báo cáo, có hợp đồng và văn bản mua bán cụ thể.
Nhà trường không thể đẩy hết trách nhiệm cho phụ huynh
Hai vụ việc đặt ra một nguyên tắc quản lý đáng lưu ý: ban đại diện không phải bộ phận thu ngân của trường, còn nhà trường không nên xem khoản thu là việc riêng của phụ huynh khi chúng gắn với lớp học, cơ sở vật chất hoặc hoạt động trong trường. Trường Lê Lợi cho biết có khoản ban đầu không chủ trương thu, nhưng phụ huynh đề nghị thực hiện để cải thiện điều kiện học tập; trường yêu cầu hồ sơ, hợp đồng và văn bản làm căn cứ. Dù vậy, sự đồng ý về chủ trương hay việc yêu cầu có giấy tờ không thể thay thế việc xác định khoản thu có phù hợp quy định hay không. Từ ngày 15.11.2026, quy định được dẫn trong các trường hợp này không cho phép ban đại diện thu, tiếp nhận hoặc quản lý quỹ lớp, quỹ trường. Vì thế, trách nhiệm của nhà trường không dừng ở việc nói rằng phụ huynh tự triển khai.
Hoàn tiền phải đi cùng minh bạch và kiểm tra
Hoàn quỹ phụ huynh là việc cần làm khi khoản thu bị yêu cầu trả lại, nhưng cách hoàn cũng quan trọng: cần đối chiếu số tiền từng gia đình đã đóng, công khai chứng từ và xác nhận khoản hoàn tất. Trường hợp ở Nha Trang cho thấy chuyển khoản kèm sao kê giúp phụ huynh kiểm tra được dòng tiền thay vì chỉ dựa vào thông báo. Với những phản ánh về thu sai hoặc lạm thu trong năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị địa phương khẩn trương xác minh, xử lý theo thẩm quyền và báo cáo kết quả trong 30 ngày làm việc. Phụ huynh có cơ sở để hỏi rõ mục đích từng khoản, mức thu, cách thống nhất và phương thức công khai quyết toán trước khi đóng. Yêu cầu ấy không phải gây khó cho lớp học; đó là cách bảo vệ cả gia đình, ban đại diện và nhà trường khỏi tranh cãi về sau.
Ranh giới rõ mới giữ được niềm tin
Những vụ việc ở Nha Trang và Hà Nội không chỉ là câu chuyện trả lại tiền, mà là lời nhắc rằng quỹ lớp không thể được duy trì bằng quán tính hay áp lực đồng thuận. Ban đại diện cần hiểu rõ giới hạn vai trò; nhà trường phải chủ động ngăn khoản thu không phù hợp, thay vì chỉ yêu cầu hồ sơ sau khi việc thu đã diễn ra. Phụ huynh cũng cần được biết tiền dùng vào đâu và được xem quyết toán có căn cứ. Khi quy định không cho phép ban đại diện quản lý quỹ lớp, cách xử lý có trách nhiệm là dừng thu, hoàn trả minh bạch và làm rõ trách nhiệm của từng bên. Đó mới là nền tảng để sự đóng góp tự nguyện, nếu có và phù hợp quy định, không biến thành khoản thu mặc định.
