TP. HCM đổi chiến lược với dự án BT: từ nới lỏng sang siết chặt
Dự án BT TP HCM là các dự án đầu tư theo hợp đồng xây dựng – chuyển giao, trong đó nhà đầu tư bỏ vốn xây dựng công trình hạ tầng cho thành phố và được thanh toán bằng ngân sách hoặc quỹ đất thanh toán phù hợp quy hoạch, pháp lý và giá trị được thẩm định chặt chẽ. UBND TP. HCM đã phát tín hiệu rất rõ: tiến độ xây dựng của các tập đoàn bất động sản không còn là chuyện nội bộ doanh nghiệp, mà trở thành kỷ luật chung của đô thị. Thông qua văn bản yêu cầu, thành phố buộc loạt “ông lớn” như Sun Group, Vingroup, Masterise, Đại Quang Minh, Khang Điền phải khẩn trương tăng tốc triển khai các dự án BT và PPP trọng điểm. Đây không chỉ là động thái hành chính, mà là một thông điệp chính trị – kinh tế: chậm tiến độ nghĩa là chậm phát triển hạ tầng, và điều đó không còn được chấp nhận.
Ra hạn chót và ràng buộc pháp lý: cơ chế ép tiến độ mới
Điểm đáng chú ý nhất trong đợt yêu cầu lần này là cách TP. HCM đặt ra các mốc thời gian cụ thể, kèm trách nhiệm rõ ràng. Toàn bộ kế hoạch triển khai chi tiết của từng dự án – gồm danh mục công việc, mốc tiến độ, đường găng, sản phẩm đầu ra và sơ đồ tiến độ – phải được các nhà đầu tư gửi về Sở Tài chính trước ngày 14/9/2026 để tổng hợp và tham mưu chỉ đạo. "Kết quả thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi phải hoàn thành trước ngày 18/9/2026" là yêu cầu với các cơ quan chuyên môn của thành phố. Song song, Sở Xây dựng được giao nghiên cứu, tham mưu triển khai nội dung Luật Phát triển đô thị trước ngày 20/9/2026, tạo khung pháp lý thống nhất cho việc phê duyệt và giám sát dự án. Cách đặt deadline cho cả nhà đầu tư lẫn cơ quan quản lý cho thấy thành phố đang chuyển sang mô hình đồng trách nhiệm: nếu dự án chậm, không ai còn có thể đổ lỗi cho bên kia.
Kiểm soát quỹ đất thanh toán: điểm nghẽn biến thành bộ lọc kỷ luật
Trong các dự án BT TP HCM, quỹ đất thanh toán luôn là điểm nhạy cảm vì liên quan trực tiếp đến lợi ích kinh tế rất lớn của các tập đoàn bất động sản và ngân sách nhà nước. Lần này, thành phố không chỉ yêu cầu tăng tốc mà còn siết mạnh cách sử dụng quỹ đất thanh toán. Sở Tài chính được giao rà soát cơ cấu nguồn thanh toán, khả năng cân đối vốn ngân sách và “giá trị, nguyên tắc sử dụng quỹ đất để thanh toán”, đồng thời phải xác định vị trí, ranh giới, diện tích, hiện trạng pháp lý và giá trị dự kiến của quỹ đất sao cho đúng với chủ trương đầu tư và quy hoạch. Sở Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm rà soát nguồn gốc, điều kiện thu hồi, giao đất, cho thuê, chuyển mục đích sử dụng, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và khả năng khai thác. Quan điểm cứng rắn được nhấn mạnh: không đề xuất dùng quỹ đất chưa đủ căn cứ pháp lý hoặc đang tranh chấp, chồng lấn, vướng mắc. Nghĩa là dự án BT chỉ có thể chạy nhanh nếu phần “đất trả” minh bạch và sạch về pháp lý.
Giám sát chất lượng và trách nhiệm nhà đầu tư: BT không còn là “đặc quyền”
Không chỉ ép tiến độ xây dựng, TP. HCM còn tăng mức giám sát chất lượng công trình và nghĩa vụ nhà đầu tư. Các doanh nghiệp BT được yêu cầu lựa chọn đơn vị tư vấn có đủ năng lực, kinh nghiệm, phù hợp quy mô và tính chất kỹ thuật của từng dự án, và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật cùng UBND thành phố về tính chính xác, trung thực, đầy đủ, đồng bộ của hồ sơ và phương án đề xuất. Các ban quản lý dự án chuyên ngành được giao theo dõi, kiểm tra, giám sát tiến độ, chất lượng, chi phí, nguồn vốn và việc thực hiện nghĩa vụ của nhà đầu tư trước và sau khi ký hợp đồng. Thành phố nhấn mạnh: không được triển khai các công việc làm ảnh hưởng đến chất lượng, an toàn công trình hoặc phát sinh nghĩa vụ của Nhà nước khi chưa được cấp có thẩm quyền chấp thuận, và không được hợp thức hóa khối lượng, chi phí trái quy định. Người đứng đầu cơ quan quản lý và doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện nhiệm vụ, không đùn đẩy. BT vì thế không còn là “đặc quyền nhận đất”, mà là hợp đồng ràng buộc bằng tiến độ và trách nhiệm.
Tác động lên các tập đoàn lớn và bài toán hạ tầng đô thị
Danh sách bị “gọi tên” lần này cho thấy TP. HCM nhắm thẳng vào nhóm tập đoàn bất động sản có vai trò lớn trong cấu trúc hạ tầng tương lai của thành phố: từ Sun Group, Masterise, Đại Quang Minh đến Khang Điền, cùng liên danh có công ty con của Vingroup đang triển khai Khu đô thị lấn biển Cần Giờ. Những cái tên này không chỉ nắm các dự án BT TP HCM mà còn ảnh hưởng đến các mảng đô thị mới, du lịch và hạ tầng giao thông. Khi bị buộc phải lập kế hoạch chi tiết, minh bạch hồ sơ và chịu giám sát song hành với các sở, ban ngành, các doanh nghiệp sẽ phải thay đổi cách tiếp cận: tối ưu tiến độ xây dựng không còn để phục vụ riêng chu kỳ kinh doanh, mà để đáp ứng kỷ luật đô thị. Về phía thành phố, nếu cơ chế giám sát được thực thi đúng, việc siết kỷ luật BT có thể trở thành cú hích để các công trình trọng điểm hoàn thành đúng hạn và đạt chất lượng, tạo nền tảng cho các bước phát triển hạ tầng tiếp theo.
