Can thiệp Mỹ-Nhật: cú xoay trục hiếm hoi trên thị trường USD/JPY
Can thiệp USD JPY gần đây là việc Bộ Tài chính Nhật Bản và Bộ Tài chính Mỹ cùng mua đồng yên trên thị trường ngoại hối thông qua Fed New York, nhằm hãm lại đà mất giá quá mạnh và biến động khó kiểm soát của tỷ giá đồng yên trước đồng đô la Mỹ, đánh dấu một động thái phối hợp hiếm hoi sau nhiều năm ít xuất hiện các biện pháp chung như vậy trên thị trường tiền tệ toàn cầu. Đây không chỉ là một hoạt động kỹ thuật trên sổ sách, mà là một tuyên bố chính trị: đồng yên đã yếu tới mức trở thành vấn đề hệ thống, buộc Washington phải đứng cùng Tokyo. Trước thời điểm can thiệp, USD/JPY tiến sát vùng thấp kỷ lục của đồng yên trong khoảng bốn thập kỷ, tạo cảm giác thị trường đang thử giới hạn chịu đựng của nhà chức trách Nhật. Việc Mỹ trực tiếp tham gia cho thấy câu chuyện không còn là việc một quốc gia đơn lẻ bảo vệ nội tệ, mà là nỗ lực tránh những đứt gãy tài chính lan sang trái phiếu chính phủ Mỹ và ổn định toàn hệ thống.
Tác động tức thì: đồng yên phục hồi nhưng niềm tin vẫn mong manh
Ngay sau khi hai bên hành động vào phiên New York ngày 31/7, tỷ giá đồng yên đã phản ứng tích cực, chuyển từ vùng yếu kỷ lục về ngưỡng thuận lợi hơn cho phía Nhật. Theo mô tả thị trường, đồng yên đã tăng giá khoảng vài phần trăm so với mức trước can thiệp, đưa USD/JPY rời khỏi vùng bị coi là "định giá thấp nghiêm trọng" đối với đồng tiền Nhật. Đây là minh chứng điển hình cho sức mạnh ngắn hạn của can thiệp tiền tệ: khi bất ngờ và đủ lớn, nó buộc các vị thế đầu cơ phải tháo chạy. Tuy nhiên, cú hồi này đã sớm chững lại. Tỷ giá đồng yên sau đó được giao dịch quanh vùng 155–158 yên đổi 1 USD, phản ánh tâm lý thị trường vẫn chưa hoàn toàn tin rằng đường đi của USD/JPY đã thực sự đảo chiều bền vững. Nói cách khác, can thiệp đã thắng trận mở màn, nhưng chưa thắng chiến dịch dài hạn.
Lãi suất Nhật Bản: mấu chốt quyết định tương lai tỷ giá đồng yên
Điểm nghẽn lớn nhất của tỷ giá đồng yên nằm ở lãi suất Nhật Bản. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) hiện giữ lãi suất chính sách ở mức 1% và chỉ tăng với nhịp khoảng 6 tháng một lần, phần vì kinh tế trong nước còn tăng trưởng yếu. BOJ thừa nhận trong báo cáo triển vọng rằng lãi suất sẽ phải tiếp tục tăng khi lạm phát cơ bản tiến gần mục tiêu 2%, và Thống đốc Kazuo Ueda không loại trừ việc hành động nhanh hơn nếu rủi ro lạm phát gia tăng. Thị trường hợp đồng tương lai lãi suất hiện phản ánh khả năng BOJ có thể tăng thêm lãi suất vào tháng 10 tới, sau lần tăng 0,25 điểm phần trăm lên 1% hồi tháng 6. Tuy nhiên, từ góc nhìn nhà đầu tư, chênh lệch lãi suất quá rộng giữa Mỹ và Nhật vẫn khuyến khích chiến lược vay yên chi phí thấp để mua tài sản bằng đô la. Chừng nào BOJ chưa dám khép khoảng cách này, mọi can thiệp tỷ giá sẽ giống như chống lũ bằng bao cát: giúp chậm lại dòng nước, nhưng khó thay đổi xu thế.
Giới chiến lược gia: can thiệp là thuốc giảm đau, không phải liệu pháp
Các chuyên gia ngoại hối gần như đồng thuận rằng can thiệp USD JPY chỉ mang lại hiệu quả hạn chế nếu không đi cùng thay đổi về lãi suất Nhật Bản. Trong một khảo sát với hơn 50 chiến lược gia, khoảng 95% cho rằng các động thái can thiệp tiền tệ của Nhật trong tương lai sẽ không thể vực dậy tỷ giá đồng yên một cách bền vững nếu thiếu một chu kỳ tăng lãi suất rõ ràng từ BOJ. Đáng chú ý, hầu hết ý kiến cho rằng một "bước ngoặt thực sự" cho đồng yên chỉ đến khi chi phí vay tại Nhật được nâng lên mức tương xứng hơn với môi trường lãi suất toàn cầu. Một nhận định được trích dẫn nêu rõ: can thiệp tỷ giá có thể làm chậm tốc độ giảm giá, giảm biến động quá mức và tạo hỗ trợ ngắn hạn, nhưng nếu không có sự thay đổi trong các yếu tố cơ bản, tác dụng của can thiệp sẽ mất đi khá nhanh chóng. Nói thẳng, thị trường không tin vào lời hứa bảo vệ tỷ giá nếu phía sau vẫn là chính sách tiền tệ siêu nới lỏng.
Mốc 155 cho USD/JPY: giới hạn phòng thủ hay điểm tạm nghỉ?
Với việc USD/JPY đang dao động quanh vùng 155–158, câu hỏi đặt ra là: liệu 155 có thể trở thành "vùng phòng thủ" mới cho tỷ giá đồng yên? Về mặt chính sách, phát đi tín hiệu sẵn sàng phối hợp can thiệp thêm nếu đồng yên tiếp tục biến động mạnh cho thấy Tokyo và Washington muốn thị trường hiểu rằng có một ngưỡng chịu đựng nhất định. Tuy nhiên, không có bất kỳ cam kết chính thức nào biến con số 155 thành mục tiêu cứng. Quan trọng hơn, Mỹ vẫn được dự báo duy trì sức mạnh của đồng đô la khi kinh tế vận hành tốt và khả năng phải tăng lãi suất thêm để kiềm chế lạm phát vẫn hiện hữu, trong khi đồng euro chỉ được trông đợi tăng nhẹ trong năm tới. Trong bối cảnh đó, giữ được USD/JPY quanh 155 sẽ đòi hỏi BOJ không chỉ dựa vào can thiệp tiền tệ mà còn phải sớm xây dựng lộ trình tăng lãi suất rõ ràng. Nếu không, mốc 155 nhiều khả năng chỉ là điểm tạm nghỉ trên một con dốc còn chưa kết thúc.
