Ba dự án hơn 4.500 tỷ và bài toán đất đai phải giải ngay
Dự án giao thông Vĩnh Long đang bước vào giai đoạn tăng tốc với ba công trình trọng điểm tổng vốn hơn 4.500 tỷ đồng, buộc tỉnh phải ưu tiên tháo gỡ vướng mắc giải phóng mặt bằng đất đai, điều chỉnh giá bồi thường và tổ chức thi công tăng ca để không đánh mất cơ hội phát triển hạ tầng kết nối vùng.
Mấu chốt của chiến lược lần này là lãnh đạo tỉnh trực tiếp xuống công trường, coi giải phóng mặt bằng là “mặt trận” quyết định, chứ không chỉ là khâu thủ tục. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Trúc Sơn đã khảo sát thực địa, kiểm tra tiến độ thi công và công tác giải phóng mặt bằng tại ba dự án: đường Võ Văn Kiệt kéo dài, đường tỉnh 907 (giai đoạn 2) và tuyến đường từ Quốc lộ 53 – Khu công nghiệp Hòa Phú (đường tỉnh 909B) – đường Phú Lộc Bầu Gốc – Quốc lộ 1. Cùng lúc, Chủ tịch UBND tỉnh Trần Trí Quang kiểm tra cầu Tam Bình, tuyến tránh quốc lộ 57 và cầu Quới An, cho thấy tỉnh đang dồn lực cho một cụm dự án giao thông đồng bộ.
Cách tiếp cận này gửi đi thông điệp rõ ràng: nếu không xử lý dứt điểm đất đai, mọi cam kết về tiến độ chỉ là lời hứa. Vấn đề không phải thiếu vốn – nhiều dự án đã được bố trí và giải ngân vốn – mà là tổ chức thực hiện và sự đồng thuận của người dân.
Đường Võ Văn Kiệt kéo dài và trục kết nối công nghiệp: Tiến độ phụ thuộc mặt bằng
Dự án đường Võ Văn Kiệt kéo dài có tổng mức đầu tư hơn 2.187 tỷ đồng, thời gian thực hiện từ năm 2025 đến 2029, hiện đã hoàn tất thủ tục đầu tư và đang triển khai thiết kế bản vẽ thi công, lập dự toán; kế hoạch vốn năm 2026 đã giải ngân đạt 100%. Nói cách khác, tiền đã sẵn, nhưng mặt bằng mới là “chìa khóa” mở đường cho máy móc vào thi công.
Các địa phương đã ban hành thông báo thu hồi đất, tổ chức kiểm kê, kiểm đếm và thực hiện các bước xác định giá đất bồi thường theo quy định. Tuy nhiên, việc xác định giá đất bồi thường vẫn gặp khó vì bảng giá hiện hành chưa sát thực tế, khiến người dân khó chấp nhận. Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu phường Long Châu và Tân Ngãi phối hợp chặt với Trung tâm Phát triển quỹ đất, hoàn thành đo đạc, kiểm đếm và công khai hồ sơ trong tháng 11/2026, đồng thời giao Ban Quản lý dự án giao thông tỉnh chủ động cân đối nguồn vốn giải phóng mặt bằng để điều hòa theo khả năng giải ngân.
Ở tuyến kết nối Quốc lộ 53 – Khu công nghiệp Hòa Phú – Quốc lộ 1, các gói thầu số 1, 3, 4 đã hoàn thành, trong khi gói thầu số 2 mới đạt 23,74% khối lượng. Điều này cho thấy một thực tế: nơi nào mặt bằng thông suốt, tiến độ bứt phá; nơi nào còn vướng đất đai, công trình lập tức chậm nhịp. Nếu tỉnh không sớm hoàn thiện hệ số điều chỉnh giá đất, nguy cơ kéo dài bồi thường là rất rõ.
Đường tỉnh 907, cầu Tam Bình, tuyến tránh QL57: Tăng ca, tăng áp nhưng vẫn bị níu chân
Đường tỉnh 907 (giai đoạn 2) là ví dụ điển hình cho nỗ lực tăng tốc trên nền những vướng mắc chưa giải quyết xong. Công trình hơn 36km, xây mới 16 cầu và một bến phà, hiện thi công ngoài hiện trường đạt khoảng 71,5%, trong đó các gói thầu XL1 và XL2 đều trên 72%, gói XL5 trên 60%. Lũy kế giải ngân đạt 67% kế hoạch vốn, chủ đầu tư đặt mục tiêu giải ngân 100% đến hết tháng 1/2027.
Dù vậy, tại xã Cái Nhum và Hiếu Thành vẫn còn hộ dân chưa bàn giao mặt bằng, việc xác định giá đất bồi thường ở một số đoạn còn chậm. Tỉnh buộc Ban Quản lý dự án giao thông phải “chạy song song”: tiếp nhận ngay phần diện tích đã bàn giao để thi công, đồng thời đẩy nhanh giải phóng mặt bằng và phấn đấu đưa tỷ lệ giải ngân đạt 70% trong tháng 10/2026, 80–90% trong tháng 11/2026.
Ở nhóm dự án cầu Tam Bình, tuyến tránh quốc lộ 57 (đường dẫn cầu Đình Khao) và cầu Quới An, bức tranh còn nhiều gam màu xám. Cầu Tam Bình và đường kết nối từ đường tỉnh 905 đến 901 có tổng mức đầu tư hơn 639 tỷ đồng, gói thầu số 1 mới đạt hơn 40%, gói số 2 hơn 28%; công tác giải phóng mặt bằng vẫn còn 3 hộ ở xã Tam Bình, 15 hộ ở Trà Côn và 6 hộ ở Hòa Bình chưa nhận tiền bồi thường. Tuyến tránh quốc lộ 57 mới đạt hơn 12% giá trị hợp đồng, bị chậm do khó vận chuyển vật tư và thời gian xử lý lún nền kéo dài 7–14 tháng. Nếu không có giải pháp linh hoạt hơn về tổ chức thi công và mặt bằng, các dự án này rất dễ trễ hẹn.
Tăng ca đến 22h: Chiến lược “lấy thời gian bù mặt bằng” có bền vững?
Một trong những hình ảnh mạnh mẽ nhất của chiến dịch tăng tốc là công nhân trên công trường dự án đường từ cảng Giao Long đến Khu công nghiệp Phú Thuận phải tăng ca đến 22h mỗi ngày. Dự án dài hơn 8,7km, tổng mức đầu tư gần 640 tỷ đồng, được kỳ vọng giúp vận chuyển hàng hóa thuận lợi, kết nối cảng với khu công nghiệp và thúc đẩy kinh tế địa phương.
Gói thầu số 2 và 3 đã hoàn thành, riêng gói số 1 từng bị gián đoạn do vướng giải phóng mặt bằng và thiếu vật liệu xây dựng. Nguyên nhân không nhỏ đến từ việc giá bồi thường áp dụng theo Nghị quyết 39/2025/NQ-HĐND khiến nhiều hộ dân chưa đồng tình. Chính quyền phải kiên trì vận động, đến đầu tháng 10/2026 đã giải quyết cho 7/7 hộ, 6 hộ bàn giao mặt bằng, chỉ còn một hộ đang hoàn tất thủ tục. Hiện gói thầu số 1 đạt khoảng 73% khối lượng, nhà thầu tổ chức lại các mũi thi công, làm xuyên thứ Bảy, Chủ nhật và các ngày lễ để bù tiến độ.
Người dân địa phương nhìn thấy lợi ích rõ ràng: đường mở ra, hàng hóa ra cảng thuận lợi hơn, sản xuất kinh doanh có cơ hội bứt phá. Nhưng về dài hạn, không thể mãi dựa vào tăng ca đến 22h như một giải pháp thường trực. Nếu khâu chuẩn bị – nhất là giải phóng mặt bằng đất đai và thống nhất giá bồi thường – không được làm kỹ từ đầu, mỗi dự án mới lại phải “chữa cháy” bằng sức người, vừa tốn kém, vừa tiềm ẩn rủi ro an toàn lao động.
Chiến lược nào để không lặp lại vòng luẩn quẩn chậm tiến độ?
Điểm chung của các dự án giao thông trọng điểm ở Vĩnh Long là: vốn đã phân bổ, nhu cầu thực tế rất rõ, người dân phần lớn ủng hộ, nhưng tiến độ vẫn bị níu bởi giải phóng mặt bằng đất đai. Điều này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở từng hộ dân, mà ở cơ chế xác định giá đất, quy trình bồi thường và cách tổ chức đối thoại với cộng đồng.
Muốn phá vỡ vòng luẩn quẩn chậm tiến độ, tỉnh cần coi việc hoàn thiện hệ số điều chỉnh giá đất là nhiệm vụ song hành với chuẩn bị kỹ thuật; công khai, minh bạch phương án bồi thường ngay từ đầu, tránh “vừa làm vừa sửa”. Các mốc giải ngân cụ thể – như mục tiêu đạt 70% trong tháng 10 và 80–90% trong tháng 11 đối với một số dự án – chỉ có ý nghĩa khi gắn với trách nhiệm cá nhân của từng đơn vị, từng địa phương.
Vĩnh Long đang đi theo hướng đúng khi lãnh đạo tỉnh trực tiếp xuống công trường, yêu cầu tập trung tháo gỡ khó khăn về giải phóng mặt bằng và đất đai. Nhưng để chiến lược này bền vững, cần nâng tầm thành quy trình chuẩn: chuẩn bị mặt bằng trước, thi công sau; đối thoại với dân trước, áp giá sau. Khi đó, những ca tăng ca đến 22h sẽ là ngoại lệ trong giai đoạn nước rút, chứ không phải “bình thường mới” của các dự án giao thông Vĩnh Long.
