Sách giáo khoa 2026-2027: bức tranh tổng thể sau báo cáo gửi Thủ tướng
Tình hình cung ứng sách giáo khoa 2026-2027 là việc Bộ Giáo dục và Đào tạo báo cáo Thủ tướng về mức đáp ứng nhu cầu hơn 245 triệu bản sách, tốc độ giảm thiếu hụt xuống 0,31% và cam kết phát hành bổ sung để đảm bảo học sinh, nhà trường và thư viện có đủ sách sử dụng ngay từ đầu năm học. Điểm nổi bật nhất trong báo cáo mới là Bộ GD-ĐT khẳng định đến hết ngày 24.9 đã bảo đảm cung ứng đủ toàn bộ 776.259 bản sách giáo khoa còn thiếu theo cam kết với Thủ tướng. Con số này được đặt trong tổng nhu cầu khoảng 245,94 triệu bản sách giáo khoa 2026-2027, bao gồm sách cho học sinh, bổ sung thư viện, thay thế sách hỏng và dự phòng cho quá trình dạy học. Theo báo cáo gửi Thủ tướng (số 6402/BGDĐT-GDPT), tỷ lệ đáp ứng đã đạt khoảng 99,69% nhu cầu, phần thiếu chỉ còn khoảng 0,31%, sau khi giảm mạnh từ hơn 2,7 triệu bản còn thiếu xuống còn 776.259 bản trong vòng 5 ngày. Đây là những con số cho thấy hệ thống cung ứng sách giáo khoa đã được “chạy hết công suất”, nhưng cũng đặt ra câu hỏi liệu cải thiện này có bền vững hay chỉ là giải pháp chữa cháy vào phút cuối.
Từ thiếu 2,7 triệu xuống 0,31%: thành tích hay hồi chuông cảnh báo?
Dù Bộ GD-ĐT nhấn mạnh đã bảo đảm cung ứng đủ sách giáo khoa, cách diễn biến số liệu cho thấy đây không chỉ là một “thành tích kỹ thuật” mà còn là lời nhắc về độ mong manh của chuỗi cung ứng. Trong báo cáo, số sách giáo khoa còn thiếu đã giảm từ 2.718.946 bản ngày 15.9 xuống còn 776.259 bản vào ngày 20.9, tương ứng mức đáp ứng 99,69% tổng nhu cầu. Việc phải huy động phát hành thêm toàn bộ 776.259 bản thiếu trong vài ngày, và đồng thời lên kế hoạch in bổ sung khoảng 2.995.949 bản sách giáo khoa nữa từ nay đến hết 30.9 để đáp ứng nhu cầu phát sinh cùng nguồn dự phòng, cho thấy hệ thống đã phải chạy theo nhu cầu hơn là chủ động đi trước. Theo chính Bộ GD-ĐT, năng lực dự báo và tổ chức chuỗi cung ứng của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu trong bối cảnh mới. Nói thẳng, chúng ta đã tránh được cú sốc thiếu sách giáo khoa vào giờ chót, nhưng rủi ro tái diễn trong các năm sau vẫn hiện hữu nếu khâu quản lý dữ liệu nhu cầu và phối hợp địa phương không được cải thiện.
Bối cảnh đặc biệt: một bộ sách thống nhất và hệ thống trường học bị “xáo trộn”
Không thể hiểu câu chuyện cung ứng sách giáo khoa 2026-2027 nếu bỏ qua bối cảnh đây là năm đầu tiên triển khai một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc, theo Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Việc chuyển sang một bộ sách duy nhất làm thay đổi cách xác định nhu cầu, kế hoạch xuất bản và cung ứng so với các năm trước. Cùng lúc, hệ thống hành chính và mạng lưới trường học được sắp xếp lại, số lượng trường giảm khoảng 50,6%, khiến hàng loạt điểm trường thay đổi tư cách pháp lý, tài khoản, con dấu, đầu mối đăng ký nhu cầu sách giáo khoa. Nhu cầu của các trường cũ phải rà soát, đối chiếu, điều chỉnh và gộp vào hệ thống mới trong đúng giai đoạn cao điểm chuẩn bị năm học (tháng 7-8), làm phát sinh độ trễ lớn trong khâu đăng ký và xác nhận nhu cầu. Trong bối cảnh đó, việc cung ứng sách giáo khoa 2026-2027 không chỉ là bài toán “in đủ số lượng” mà là yêu cầu đảm bảo mỗi địa phương, mỗi trường, thậm chí từng đầu sách đều được cung cấp linh hoạt, kịp thời, đồng thời vẫn phải có nguồn cho thư viện và dự phòng khi thiên tai, bão lũ xảy ra. Đây là bài kiểm tra năng lực quản trị hệ thống, không chỉ năng lực in ấn.
Phụ huynh, học sinh được hưởng gì từ cam kết ‘đủ sách’?
Ở góc độ người học, việc Bộ GD-ĐT khẳng định đã bảo đảm đủ sách giáo khoa không chỉ là một thông tin mang tính hành chính mà ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý và túi tiền của phụ huynh. Nhu cầu sách giáo khoa 2026-2027 được tính không chỉ cho học sinh mà còn cho thư viện nhà trường, sách dự phòng thay thế sách mất, hỏng và nguồn dự trữ phục vụ dạy học dài hạn. Điều này nếu thực thi đúng sẽ giảm áp lực phụ huynh phải mua đi mua lại nhiều lần khi con làm mất hoặc sách bị hư hỏng. Theo chỉ đạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phải đảm bảo sách tại các đầu mối phát hành, đại lý, cửa hàng để đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu phát sinh trong năm học, gồm mua bổ sung và sách giáo khoa tập 2. Phụ huynh và học sinh có thể mua trực tiếp hoặc trực tuyến, với cam kết giao sách trong vòng 24 giờ kể từ khi tiếp nhận đơn đặt hàng hợp lệ trên các nền tảng trực tuyến của hệ thống. Sở GD-ĐT được yêu cầu hướng dẫn nhà trường thông báo rõ điểm bán, địa chỉ mua online, đầu mối hỗ trợ, cách đăng ký và thời gian giao sách. Nếu các khâu này được thực hiện nghiêm túc, phụ huynh sẽ bớt cảnh xếp hàng, chạy nhiều nơi săn sách giáo khoa, còn học sinh hạn chế việc phải đi học bằng bản photo tạm thời.
Kết luận: Hết thiếu sách nhưng chưa hết nỗi lo chuỗi cung ứng
Nhìn từ báo cáo chính thức, có thể nói năm học này câu hỏi “còn thiếu sách giáo khoa không” đã được Bộ GD-ĐT trả lời theo hướng trấn an: đến hết ngày 24.9 đã cung ứng đủ phần thiếu, đồng thời in bổ sung thêm gần 3 triệu bản để đáp ứng nhu cầu phát sinh và dự phòng. Về định lượng, sách giáo khoa 2026-2027 không còn là nỗi lo trước mắt. Tuy vậy, chính các số liệu và phần giải trình trong báo cáo cho thấy hệ thống cung ứng sách giáo khoa vẫn phụ thuộc nặng vào khả năng dự báo nhu cầu và phối hợp hành chính giữa Bộ, Nhà xuất bản và địa phương. Khi việc sắp xếp lại mạng lưới trường học và chính sách hỗ trợ sách giáo khoa còn tiếp tục điều chỉnh, nguy cơ thiếu cục bộ, chậm phân phối vẫn có thể xảy ra nếu dữ liệu nhu cầu không được cập nhật kịp thời. Vì thế, điều phụ huynh và nhà trường cần quan tâm không chỉ là thông tin “đủ sách” hôm nay, mà là cách hệ thống sẽ được hoàn thiện trong thời gian tới. Chuỗi cung ứng sách giáo khoa chỉ thực sự ổn định khi quyền tiếp cận sách của học sinh được bảo đảm ở mọi nơi, mọi thời điểm, mà không cần đến những chiến dịch phát hành gấp sát hạn báo cáo.
