Thông tư 85/2026: Siết lại “vùng xám” giáo dục tăng cường
Thông tư 85/2026 là quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo về hoạt động giáo dục tăng cường và giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông, đặt ra 7 hành vi bị cấm để bảo vệ quyền lợi học sinh, tránh lạm thu và ngăn dạy thêm bất hợp pháp trong nhà trường.
Điểm mấu chốt: từ ngày 15/11/2026, mọi trường phổ thông phải tổ chức giáo dục tăng cường đúng kế hoạch, không được thu tiền, không được biến giờ tăng cường thành lớp luyện thi trá hình hay dạy thêm bất hợp pháp. Hoạt động giáo dục tăng cường được định nghĩa là phần học ngoài thời lượng chính khóa, nhằm bổ sung nội dung cần thiết, tăng cường thực hành, trải nghiệm, phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, tổ chức trong khung dạy học 2 buổi/ngày hoặc theo lộ trình 2 buổi/ngày. Trong khi đó, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học là dịch vụ thu kinh phí trên cơ sở tự nguyện đăng ký của học sinh và cha mẹ, phải công khai, minh bạch và tách bạch với nội dung mà Nhà nước có trách nhiệm bảo đảm.
7 hành vi bị cấm: Trường và trung tâm không còn “vùng đệm”
Thông tư 85/2026 liệt kê rõ 7 nhóm hành vi bị cấm khi tổ chức giáo dục tăng cường và giáo dục theo nhu cầu người học. Đây không phải danh sách mang tính hình thức, mà là “lằn ranh đỏ” mà hiệu trưởng, giáo viên và các đơn vị phối hợp không được vượt qua nếu không muốn đối mặt với xử lý kỷ luật, khiếu nại từ phụ huynh.
- Cắt giảm, không tổ chức hoặc tổ chức không đầy đủ nội dung giáo dục tăng cường theo kế hoạch; chuyển nội dung thuộc trách nhiệm Nhà nước sang hoạt động theo nhu cầu để thu tiền; lợi dụng hai loại hoạt động này để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hoặc tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định pháp luật về dạy thêm, học thêm.
- Ép buộc, vận động mang tính áp đặt hoặc tạo áp lực dưới bất kỳ hình thức nào để học sinh tham gia hoạt động giáo dục theo nhu cầu; dùng việc tham gia hoặc không tham gia làm căn cứ đánh giá học tập, rèn luyện, thi đua, khen thưởng, phân loại hoặc gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người học.
- Thu tiền dưới bất kỳ hình thức nào đối với hoạt động giáo dục tăng cường; thu ngoài danh mục, thu vượt mức do UBND cấp tỉnh quyết định hoặc thu không đúng quy định với hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học.
- Lựa chọn tổ chức, cá nhân phối hợp không bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan; giao cho họ làm thay trách nhiệm của cơ sở giáo dục; để xảy ra xung đột lợi ích, độc quyền cung ứng hoặc dùng môi trường giáo dục để quảng cáo, tiếp thị sai mục đích giáo dục.
- Nhận tiền, tài sản, quà tặng hoặc lợi ích vật chất, phi vật chất khác từ tổ chức, cá nhân phối hợp ngoài các khoản đã ghi trong hợp đồng, thỏa thuận hợp pháp và ngoài các khoản tài trợ theo quy định pháp luật về tài trợ cho cơ sở giáo dục.
- Tổ chức hoạt động khi chưa bảo đảm nội dung, học liệu, nhân sự, cơ sở vật chất, điều kiện y tế và an toàn; sử dụng tài liệu, học liệu chưa được thẩm định, phê duyệt theo Thông tư.
- Thu thập, lưu trữ, sử dụng, chia sẻ dữ liệu cá nhân, hình ảnh, âm thanh của người học trái quy định pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Tác động thực tế: Phụ huynh, học sinh được bảo vệ như thế nào?
Với phụ huynh, thay đổi quan trọng nhất là: hoạt động giáo dục tăng cường trong khung 2 buổi/ngày không được thu tiền của học sinh. Điều này chặn lại tình trạng “đóng tiền mới được học đủ chương trình” từng khiến nhiều gia đình bức xúc. Thông tư cũng khẳng định mọi học sinh phải được tiếp cận nội dung giáo dục tăng cường trong thời gian dạy học 2 buổi/ngày hoặc theo lộ trình 2 buổi/ngày, và nhà trường không được thu tiền cho phần này. Đây là điểm then chốt để bảo vệ quyền lợi học sinh, nhất là ở các vùng khó khăn.
Với học sinh, quy định cấm ép buộc tham gia hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học và cấm dùng việc tham gia hay không tham gia làm căn cứ đánh giá, thi đua, khen thưởng giúp giảm áp lực “học thêm trong trường cho yên chuyện”. Hoạt động theo nhu cầu chỉ được thu kinh phí trên cơ sở tự nguyện đăng ký của học sinh và cha mẹ, được coi là khoản thu dịch vụ hỗ trợ giáo dục ngoài học phí, phải công khai, minh bạch theo quy định quản lý tài chính hiện hành. Nói cách khác, phụ huynh có quyền từ chối nếu thấy nội dung không phù hợp hoặc mức thu không rõ ràng.
Thông điệp cho các trung tâm và nhà trường: Dạy thêm phải minh bạch, đúng luật
Một trong những điểm cứng rắn nhất của Thông tư 85/2026 là cấm lợi dụng giáo dục tăng cường và giáo dục theo nhu cầu người học để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hoặc tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định pháp luật về dạy thêm, học thêm. Điều này đánh thẳng vào mô hình dạy thêm bất hợp pháp núp bóng câu lạc bộ, lớp kỹ năng, lớp tăng cường trong trường hoặc liên kết với các trung tâm bên ngoài.
Các cơ sở giáo dục không được giao trọn gói trách nhiệm cho tổ chức, cá nhân phối hợp, không được để xảy ra độc quyền cung ứng hay xung đột lợi ích, cũng không được dùng môi trường giáo dục để quảng cáo, tiếp thị sai mục đích. Với các trung tâm, thông điệp rất rõ: muốn tham gia vào giáo dục tăng cường hoặc giáo dục theo nhu cầu, phải chấp nhận chơi trong “sân” của pháp luật, với hợp đồng minh bạch, không phong bì, không quà tặng ngoài thỏa thuận.
Phụ huynh cần làm gì từ sau ngày 15/11?
Khi Thông tư 85/2026 có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, phụ huynh không nên chỉ dừng ở việc “biết có quy định mới”, mà cần chủ động dùng nó như một công cụ bảo vệ con mình. Bất kỳ yêu cầu đóng tiền cho hoạt động giáo dục tăng cường trong khung 2 buổi/ngày đều trái quy định; bất kỳ biểu hiện ép buộc tham gia lớp theo nhu cầu, gắn với điểm số, hạnh kiểm, thi đua đều là hành vi bị cấm.
Về phía nhà trường, đây là cơ hội để làm sạch môi trường giáo dục, phân định rạch ròi giữa giáo dục tăng cường, giáo dục theo nhu cầu người học và dạy thêm, học thêm theo đúng pháp luật, bởi việc phân loại phải dựa trên mục tiêu, đối tượng, nội dung, mức độ yêu cầu, thời gian và cách thức tổ chức, chứ không phải tên gọi của hoạt động. Khi phụ huynh hiểu luật, nhà trường tôn trọng luật, giáo viên tuân thủ luật, quyền lợi học sinh sẽ không còn phụ thuộc vào “thỏa thuận miệng” hay “lệ làng” trong từng lớp học.
