Từ sông lên đỉnh núi 1.300m: định nghĩa mới về siêu đô thị nghỉ dưỡng
Siêu đô thị nghỉ dưỡng Việt Nam quy mô 1.900ha tại Thạch Bích - Núi Chúa là một quần thể du lịch sinh thái 1.900ha được quy hoạch liên hoàn từ vùng bình nguyên dọc hai bờ sông, qua chân núi, thân núi đến đỉnh núi cao hơn 1.300m, kết hợp không gian nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, làng sinh thái và đô thị hiện đại trên nền cảnh quan tự nhiên đặc sắc. Đây không phải một dự án du lịch 2030 đơn thuần, mà là bước chuyển tư duy: dùng tài nguyên cảnh quan sông – núi – khoáng nóng để tái cấu trúc không gian phát triển, thay vì xây thêm một khu resort ven biển giống nhau. Sáng 26/8, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Công Hoàng đã chủ trì cuộc họp cho ý kiến hồ sơ quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/2.000 cho quần thể Thạch Bích - Núi Chúa. Việc cấp lãnh đạo trực tiếp dẫn dắt quy hoạch cho thấy đây là dự án chiến lược, được kỳ vọng trở thành mô hình mới cho du lịch sinh thái 1.900ha: vừa là điểm đến nghỉ dưỡng, vừa là điểm nối giữa không gian kinh tế Dung Quất – Chu Lai với vùng núi phía Tây.
Quy mô 1.900ha và bài toán hạ tầng cho 4,5 triệu khách vào 2050
Nếu nhìn trên bản đồ, quần thể Thạch Bích - Núi Chúa được tổ chức thành bốn lớp địa hình: bình nguyên hai bờ sông Trà Bồng khoảng 644ha, chân núi 1.043ha, thân núi 195ha và đỉnh Núi Chúa khoảng 18ha. Cấu trúc này cho phép phân tầng hạ tầng: khu lưu trú, dịch vụ nằm ở chân núi – bình nguyên; các không gian thiền, yoga, spa khoáng nóng ở thân núi; trải nghiệm cảnh quan và sinh thái ở vùng đỉnh. Quan điểm quy hoạch đã được nhấn mạnh là “tôn trọng địa hình, địa chất, cảnh quan tự nhiên và các giá trị văn hóa hiện hữu”, đồng thời rà soát kỹ rừng tự nhiên, rừng phòng hộ để hạn chế tối đa tác động đến hệ sinh thái. Tham vọng đón 1,5 triệu khách năm 2030, 2,5 triệu khách/năm giai đoạn 2031-2035 và 4,5 triệu khách/năm vào 2050 đặt ra yêu cầu rất cao về giao thông, cấp nước, xử lý chất thải và năng lực quản lý du khách. Nếu hạ tầng không theo kịp, "siêu đô thị nghỉ dưỡng" sẽ biến thành đô thị quá tải. Ngược lại, nếu triển khai tốt, đây là cơ hội để Quảng Ngãi bước vào bản đồ tổ hợp du lịch biển núi tầm cỡ khu vực.
Khoáng nóng, văn hóa bản địa và chiến lược thu hút khách quốc tế
Điểm khác biệt lớn nhất của dự án không nằm ở diện tích, mà ở cách kể câu chuyện bản địa. Nguồn khoáng nóng Thạch Bích được xác định là tài nguyên đặc trưng, định hướng phát triển các sản phẩm tắm khoáng, trị liệu, spa, thiền, yoga và nghỉ dưỡng dài ngày. Nếu được làm bài bản, đây là nền tảng để xây dựng thương hiệu chăm sóc sức khỏe gắn với thiên nhiên – thứ mà thị trường khách quốc tế, đặc biệt là châu Á và châu Âu, đang ưa chuộng. Quy hoạch còn đặt du lịch gắn với văn hóa và sinh kế cộng đồng: khai thác giá trị văn hóa người Cor, sản phẩm quế, dược liệu, ẩm thực và nghề truyền thống để hình thành làng sinh thái, điểm du lịch cộng đồng và sản phẩm trải nghiệm đặc trưng. Cách tiếp cận này quan trọng ở chỗ nó tránh mô hình "đô thị nghỉ dưỡng đóng kín", thay bằng một mạng lưới làng bản địa tham gia hoạt động du lịch và hưởng lợi từ quá trình phát triển. Nếu thành công, đây sẽ là câu trả lời của Việt Nam cho trào lưu du lịch sinh thái gắn cộng đồng đang được nhiều nước theo đuổi.
Núi Cô Tiên: hình mẫu tổ hợp du lịch biển – núi thế hệ mới
Để hiểu tiềm năng của mô hình tổ hợp du lịch biển núi, có thể nhìn sang núi Cô Tiên ở phía bắc đô thị Nha Trang. Dãy núi cao khoảng 400m với ba đỉnh nằm sát biển, phía dưới là đô thị chạy dọc vịnh, tạo nên tầm nhìn hiếm nơi có: từ đỉnh cao nhất, du khách có thể quan sát toàn cảnh thành phố biển và khu vực bến du thuyền. Khu vực này đang được quy hoạch theo hướng du lịch sinh thái núi, công viên chuyên đề, không gian trải nghiệm và các điểm ngắm cảnh công cộng. Theo hồ sơ đã phê duyệt, tổng diện tích nghiên cứu khu vực Cô Tiên đạt 1.309,3ha, trong đó khoảng 551,5ha là ranh giới lập quy hoạch trực tiếp và 757,8ha đất đồi núi, lâm nghiệp dùng để khớp nối không gian. Đáng chú ý, khoảng 208,3ha dành cho đất du lịch và 132,9ha cây xanh công cộng, cho thấy ưu tiên cảnh quan hơn là bê tông hóa. Quy hoạch này gợi liên tưởng rõ rệt tới mô hình tổ hợp du lịch như SunWorld hay VinWonder/Vinpearl thế hệ mới, nơi khách vừa ngắm cảnh, vừa vui chơi, trải nghiệm thiên nhiên và sử dụng dịch vụ trong cùng một điểm đến.
Cơ hội lớn, thách thức không nhỏ: điều gì cần được làm rõ từ bây giờ?
Cả Thạch Bích - Núi Chúa và Cô Tiên đều đang ở giai đoạn quy hoạch, nghĩa là cửa sổ cơ hội để làm đúng ngay từ đầu vẫn còn rộng. Tại Quảng Ngãi, Sở Xây dựng được giao chủ trì phối hợp đơn vị tư vấn hoàn thiện hồ sơ quy hoạch, với yêu cầu bản đồ án phải "có tính định hướng, linh hoạt, thuận lợi cho quản lý và triển khai, hạn chế việc phải điều chỉnh trong quá trình thực hiện". Thời hạn quy hoạch Cô Tiên cũng được chia rõ hai giai đoạn: ngắn hạn đến 2030 và dài hạn đến 2040, cho phép đánh giá và điều chỉnh theo kết quả thực tế. Từ góc nhìn người dân và du khách, tác động sẽ rất trực tiếp: làng sinh thái, điểm du lịch cộng đồng, công viên trải nghiệm và hệ thống dịch vụ mới sẽ mở thêm sinh kế, tạo thêm lựa chọn nghỉ dưỡng. Nhưng thách thức là làm sao bảo đảm an toàn và năng lực quản lý ngay cả khi chưa có hạ tầng hoàn chỉnh, như cảnh báo gần đây về hoạt động leo núi tự phát tại Cô Tiên. Nếu các bên tôn trọng nguyên tắc bảo tồn cảnh quan, đa dạng sinh học và vai trò cộng đồng, siêu đô thị nghỉ dưỡng Việt Nam có thể không chỉ đạt mục tiêu 4,5 triệu khách/năm, mà còn trở thành biểu tượng chuyển đổi sang mô hình du lịch biển – núi bền vững.
