Đất được giao để thanh toán công trình đã hoàn thành
Hợp đồng BT là hình thức xây dựng – chuyển giao, trong đó nhà đầu tư xây dựng công trình rồi bàn giao cho Nhà nước, còn nghĩa vụ thanh toán có thể được thực hiện bằng quỹ đất theo hợp đồng. Với dự án cầu Thủ Thiêm 2, nay là cầu Ba Son, TP.HCM vừa quyết định giao bốn lô đất ở khu chức năng số 6, Khu đô thị mới Thủ Thiêm, phường An Khánh, cho Công ty cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh để thanh toán hợp đồng này. Một nguồn tin khác cũng xác nhận việc giao đất và cùng mục đích thanh toán dự án. Đây là bước đáng chú ý vì cây cầu đã khánh thành, thông xe từ tháng 4-2022; phần việc cần làm lúc này không chỉ là bàn giao đất mà còn xác định giá trị quỹ đất và quyết toán sòng phẳng. Đất công được dùng để trả cho công trình công cộng, nên phép đối chiếu giá trị phải minh bạch.
Bốn lô đất và quy mô quỹ đất thanh toán
Tổng diện tích được giao là gần 43.000 m², gồm lô 6-2 rộng 9.130,5 m², lô 6-5 rộng 10.572,6 m², lô 6-6 rộng 5.874,4 m² và lô 6-7 rộng 17.386,8 m². Theo quyết định, đất dùng để xây dựng khu chung cư theo quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đã được phê duyệt; Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, thời hạn 50 năm kể từ ngày 5-11-2026. Việc giao không qua đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, theo cơ chế đặc thù được nêu trong quyết định. Vì vậy, câu hỏi cốt lõi không dừng ở diện tích lớn hay nhỏ: giá đất được xác định thế nào, và giá trị đó có tương ứng với nghĩa vụ thanh toán trong hợp đồng BT hay không? Chính các khâu định giá, đối chiếu mới quyết định tính công bằng của phép đổi.
Trách nhiệm định giá và quyết toán
TP.HCM giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xác định giá đất, xác định ranh giới và tổ chức bàn giao ngoài thực địa. Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất chỉ được làm thủ tục sau khi doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ tài chính và đáp ứng các điều kiện theo quy định. Sở Tài chính chịu trách nhiệm thanh toán, quyết toán hợp đồng BT, rà soát và đối chiếu giá trị hợp đồng với giá trị quỹ đất, với yêu cầu không để thất thoát ngân sách và tài sản công. Đại Quang Minh phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, sử dụng đất đúng mục đích và quy hoạch được duyệt. Cách phân công này đặt ra một hàng rào kiểm soát cần thiết, nhưng hiệu quả chỉ thể hiện khi kết quả định giá và quyết toán được làm rõ. Với quỹ đất Thủ Thiêm có quy mô đáng kể, công khai căn cứ xác định giá là điều người dân có lý do để quan tâm.
Cây cầu phục vụ kết nối, còn phép thanh toán cần được kiểm chứng
Cầu Thủ Thiêm 2 được TP.HCM chọn Đại Quang Minh làm nhà đầu tư theo hợp đồng BT ngày 31-5-2014, khởi công ngày 3-2-2015. Công trình dài 1.465 m, có sáu làn xe và kết nối khu vực trung tâm thành phố với Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Với người đi đường, giá trị thiết thực là một tuyến kết nối trực tiếp; với thành phố, bài toán còn lại là hoàn tất nghĩa vụ thanh toán bằng đất theo đúng giá trị và quy định. Dự án từng dự kiến hoàn thành năm 2018 nhưng chậm tiến độ do vướng mặt bằng và nguồn vốn, trước khi thông xe tháng 4-2022. Cầu được đổi tên thành cầu Ba Son vào tháng 6-2023. Kết luận nên rõ ràng: giao đất là bước thực hiện hợp đồng, không tự nó chứng minh phép thanh toán đã cân bằng. Minh bạch định giá và quyết toán mới là thước đo cuối cùng.
