Từ đường bay lên bảng xếp hạng: vì sao hạ tầng hàng không thành trụ cột
Hạ tầng hàng không Việt Nam là tổng thể mạng lưới sân bay, đội tàu bay, dịch vụ vận tải và kết nối quốc tế, đang giữ vai trò trụ cột đi trước trong phát triển du lịch khi giúp du khách quốc tế tiếp cận điểm đến nhanh hơn, thuận tiện hơn và theo chuẩn dịch vụ ngày càng cao, qua đó nâng năng lực cạnh tranh trên các bảng xếp hạng toàn cầu về du lịch và lữ hành. Quan trọng hơn, đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật vận tải mà là lợi thế chiến lược: khi đường bay mở rộng, mọi mắt xích du lịch – từ khách sạn, điểm tham quan, dịch vụ giải trí đến chi tiêu du khách – đều có cơ hội tăng trưởng theo. Theo báo cáo TTDI 2026, Việt Nam đạt 4,15 điểm, tăng 6,1% so với kỳ đánh giá năm 2024 – mức cải thiện cao hơn cả Singapore, Indonesia, Malaysia và Thái Lan. Rõ ràng, bầu trời đang trở thành một trong những động lực hiếm hoi bứt phá.
Những con số biết nói: khi bầu trời kéo năng lực phát triển du lịch đi lên
Nếu phải chọn một thước đo cho sức bật của hạ tầng hàng không Việt Nam, đó chính là tốc độ tăng trưởng dung lượng vận tải và hành khách quốc tế. 9 tháng đầu năm 2026, toàn thị trường hàng không đạt gần 102 triệu lượt hành khách, tăng 12%; khách quốc tế tăng 14%. Cùng thời điểm, cả nước vận hành 258 tàu bay, tăng 31 chiếc so với cùng kỳ, đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Theo dữ liệu của hãng phân tích OAG, tháng 8, số ghế trên các chuyến bay quốc tế xuất phát từ Việt Nam đạt 7,3 triệu, tăng 10%, lần đầu vượt Thái Lan với 7,2 triệu ghế, trong khi nước này giảm 1,7%. Trong bối cảnh toàn ASEAN gần như đi ngang với mức tăng chỉ 0,8%, việc Việt Nam vẫn mở rộng năng lực cung ứng ở mức hai con số cho thấy hạ tầng hàng không đang đi trước, kéo theo khả năng phát triển du lịch vượt mặt nhiều đối thủ trong khu vực.
Kết nối bay thẳng: lợi thế tiếp cận cần được biến thành giá trị tại điểm đến
Giành lợi thế trên bầu trời chỉ là nửa chặng đường; nửa còn lại nằm ở khả năng biến mỗi chuyến bay thành giá trị thực tại điểm đến. Hạ tầng vận tải hàng không nằm trong 7 trụ cột đưa Việt Nam lọt nhóm 35 nền kinh tế dẫn đầu trên báo cáo TTDI. Song về tổng thể, các trụ cột hạ tầng và dịch vụ du lịch (xếp hạng 74), mức độ ưu tiên cho du lịch (97) và tác động kinh tế – xã hội (106) vẫn còn khoảng cách lớn so với lợi thế hàng không. Như chính nhận định đã nêu, “đường bay đang đi trước điểm đến”, nghĩa là kết nối bay thẳng và năng lực hàng không mạnh mới chỉ đảm bảo khâu “đưa được khách đến”. Lợi thế tiếp cận sẽ bị lãng phí nếu du khách quốc tế hạ cánh xuống một nơi có hạ tầng dịch vụ chắp vá, sản phẩm nghèo nàn, trải nghiệm ngắn ngủi và chi tiêu thấp. Bài toán tiếp theo của phát triển du lịch là phải để hạ tầng mặt đất chạy kịp hạ tầng bầu trời.
Sun PhuQuoc Airways: mô hình hàng không điểm đến và tác động lên Phú Quốc
Trong bức tranh hạ tầng hàng không Việt Nam, sự xuất hiện của Sun PhuQuoc Airways (SPA) cho thấy một hướng đi mới: hàng không gắn chặt với điểm đến nghỉ dưỡng. Hãng bắt đầu khai thác thương mại từ ngày 1/11/2025 và sau chưa đầy một năm đã phục vụ khoảng 3,4 triệu lượt khách với tâm điểm mạng bay “trục nan” là Phú Quốc. Từ đầu năm đến nay, Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc phục vụ hơn 5,58 triệu lượt khách, tăng khoảng 38%, trong đó năng lực bay bổ sung từ SPA là nhân tố quan trọng. Ngày 30/9/2026, SPA được phê chuẩn khai thác tàu thân rộng Airbus A330 – chiếc đầu tiên trong kế hoạch tiếp nhận 8 tàu A330 đến tháng 4/2027; sáng 3/10, A330 đã khai thác thương mại trên chặng Hà Nội – TP.HCM. Cấu trúc đội bay theo tầng với A320/A321 cho nội địa, A321LR cho thị trường tầm trung và A330 cho hành trình xa, về dài hạn sẽ bổ sung bằng Boeing 787-9 Dreamliner để hướng tới năng lực liên lục địa. Hệ thống này được kỳ vọng giúp Phú Quốc tiếp cận trực tiếp các thị trường nguồn như Nga, Kazakhstan, Nhật Bản, Australia và một số điểm đến châu Âu – điều trước đây phải qua trung chuyển.
Từ TTDI đến APEC: phải biến hạ tầng hàng không thành chiến lược du lịch tổng lực
Hạ tầng hàng không Việt Nam đã chứng minh khả năng kéo xếp hạng du lịch WEF đi lên, nhưng thách thức là không để lợi thế này “đơn độc” trên trời. Song hành với việc mở rộng đội tàu bay và mạng lưới kết nối, hệ sinh thái tại cửa ngõ hàng không – tiêu biểu như Nam đảo Phú Quốc với cáp treo Hòn Thơm, Sun World Hon Thom, “Thị trấn Hoàng hôn”, Cầu Hôn và các show Kiss of the Sea, Symphony of the Sea – đang giúp kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu du khách. Đối chiếu với các điểm yếu TTDI chỉ ra, đây là hướng đi cần thiết để thu hẹp khoảng cách giữa “đưa được khách đến” và “tạo ra giá trị từ mỗi lượt khách”. Bối cảnh thị trường khu vực tái cấu trúc, nhu cầu du lịch châu Á – Thái Bình Dương tăng mạnh và Việt Nam chuẩn bị cho Hội nghị APEC 2027 khiến việc gia nhập hàng không, đầu tư nhà ga T2 cùng các công trình phụ trợ, dự kiến khai thác từ tháng 4/2027, trở thành một bước đi bắt nhịp thời cuộc. Nếu chính sách, hạ tầng và sản phẩm du lịch biết bám vào “cánh tay nối dài” này, việc tiếp tục cải thiện vị trí trên bảng TTDI sẽ là mục tiêu hoàn toàn nằm trong tầm với.
