Mặt bằng quyết định nhịp triển khai
Hành lang đường thủy Vĩnh Long là phần hợp phần của dự án SWCLD, tập trung nâng cấp các tuyến sông, kênh, kè và công trình phụ trợ để tăng năng lực vận tải thủy trong vùng. Ngày 21/10, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang cùng đoàn công tác làm việc trực tiếp với tỉnh về tiến độ giải phóng mặt bằng và các vị trí tiếp nhận chất nạo vét. Cuộc làm việc cho thấy khâu mặt bằng không thể xem là thủ tục bên lề: đây là điều kiện để dự án đi đến mốc khởi công dự kiến cuối năm 2026. Dự án logistics phía Nam sử dụng vốn vay Ngân hàng Thế giới, có tổng mức đầu tư gần 3.900 tỷ đồng và đi qua Vĩnh Long, Đồng Tháp, Tây Ninh, Đồng Nai. Tại Vĩnh Long, trọng tâm là nâng cấp sông Măng Thít, kênh Chợ Lách, xây cầu Chợ Lách 2, kè bờ và hoàn trả đường dân sinh. Quy mô ấy đòi hỏi phối hợp địa phương liên tục, không chỉ một đợt chỉ đạo.
Khối lượng thu hồi đất lớn, mốc xử lý đã được đặt ra
Thách thức của công tác giải phóng mặt bằng logistics nằm ở số lượng hồ sơ và địa bàn trải rộng: dự án ảnh hưởng 1.248 thửa đất, 932 hộ dân tại tám xã; chi phí giải phóng mặt bằng qua tỉnh được nêu là hơn 706 tỷ đồng. Trung tâm Phát triển quỹ đất đã phối hợp kiểm đếm, đo đạc 331 trường hợp và hoàn thành đo đạc tại 7/8 xã; mục tiêu là xong trước ngày 15/11/2026. Ban quản lý dự án đã chuyển 124 tỷ đồng cho công tác này. Tiếp theo, tỉnh được đề nghị hoàn tất thủ tục phê duyệt phương án bồi thường và bàn giao mặt bằng trong tháng 12/2026. Các khu tái định cư tại Tam Bình và Trà Ôn dự kiến hoàn thành trong năm 2027. Những mốc này hữu ích, nhưng chỉ có ý nghĩa khi hồ sơ, tiền bồi thường và chỗ ở thay thế được xử lý đồng bộ.
Cầu Đinh Khào cho thấy vướng mắc không chỉ nằm ở con số
Cầu Đinh Khào Vĩnh Long là một dự án riêng, bắc qua sông Cổ Chiên, kết nối Vĩnh Long và Bến Tre trước đây; trường hợp này cho thấy sự phức tạp của việc thu hồi đất tại địa phương, không nên nhầm với dự án SWCLD. Công trình có tổng mức đầu tư hơn 2.800 tỷ đồng và ảnh hưởng 285 hộ: 139 hộ ở Nhơn Phú, 146 hộ ở Phú Phụng. Tại Nhơn Phú, phương án bồi thường đã được duyệt cho toàn bộ 139 hộ, nhưng 16 hộ vẫn còn vướng ở khâu nhận tiền. Ở Phú Phụng, 140/146 phương án đã được duyệt; một hộ chưa nhận bồi thường do thủ tục cưỡng chế, sáu hộ chưa có phương án được phê duyệt. Ngoài ra, một doanh nghiệp có hai thửa đất nuôi thủy sản nhưng chưa xác định được giá đất cụ thể để bồi thường. Bài học rõ ràng: tiến độ không chỉ phụ thuộc số hồ sơ đã duyệt, mà còn ở việc giải quyết từng trường hợp chưa khép lại.
Gỡ vướng phải đi cùng bảo đảm sinh kế và hoạt động dân sinh
Chỉ đạo của Bộ Xây dựng cần được chuyển thành đầu việc có người chịu trách nhiệm và hạn hoàn thành: chủ đầu tư phối hợp địa phương xử lý bồi thường, rà soát khu tái định cư, đồng thời xác định đủ vị trí tiếp nhận chất nạo vét. Bộ cũng yêu cầu ưu tiên xem xét đất công phù hợp, tránh bãi chứa nhỏ, phân tán làm tăng quãng vận chuyển và chi phí; các bến, điểm neo đậu bị ảnh hưởng cần có phương án điều chỉnh hoặc thay thế để bảo đảm an toàn và duy trì hoạt động của người dân. Đây là phần không thể xem nhẹ: một tuyến vận tải tốt hơn sẽ góp phần giảm ùn tắc, tai nạn và chi phí chở hàng bằng đường thủy. Vì vậy, tiến độ hạ tầng Vĩnh Long không nên chỉ được đo bằng ngày khởi công. Thước đo thuyết phục hơn là mặt bằng được bàn giao đúng hạn, người dân có phương án ổn định và các hoạt động ven tuyến không bị bỏ quên. Gỡ được những điểm nghẽn ấy mới giúp dự án phát huy giá trị.
